ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇଁ ଦୂତମାନେ ରାଜମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଦେବତା ସଦୃଶ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଦଶରଥଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସମସ୍ତ ଦୂତମାନେ ଭୟ ଛାଡ଼ି, ହାତ ଜୋଡ଼ି ଭକ୍ତି ସହିତ ମୃଦୁ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦରେ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ସେମାନେ ଦେଖାଇଲେ ଯେ, ମିଥିଳାନାଥ ଜନକ ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନିଦେବତା ସହିତ, ପୁନିପୁନି ମୃଦୁ ଓ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ରେ ଦଶରଥଙ୍କୁ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇଛନ୍ତି। ଜନକ ରାଜା, ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତ ଓ ଗୁରୁମାନେ ସହିତ, ପ୍ରଥମେ ମହାରାଜ ଦଶରଥଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ଓ ଅବିଚଳ ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧି ବିଷୟରେ ଜିଜ୍ଞାସା କରିଛନ୍ତି। ସେ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଏହି କଥା ଜାଣିବା ପରେ, କୌଶିକ ମୁନିଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଏହିପରି କଥା କହିଛନ୍ତି: "ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦେଇଥିଲି—ମୋ ଝିଅ କୌଶଳ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜିତ ହେବେ। ଅନେକ ରାଜା ଏଠିକୁ ଆସି, ସେଇ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଅସଫଳ ହୋଇ, ଦୁଃଖିତ ଓ ନିରାଶ ହୋଇ ଫେରିଯାଇଛନ୍ତି।" "ଏହି ମୋ ଝିଅ, ରାଜନ୍, ଅନୁଗ୍ରହବଶତଃ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଏଠିକୁ ଆସି, ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି। ସେଇ ଦେବତାତ୍ମା ବିଶିଷ୍ଟ ଧନୁଷ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିରାଟ ସଭାରେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଛି। ତେଣୁ, ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଶୌର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜିତ ଶୀତାଙ୍କୁ ଦେବା ଆମ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ। ଦୟାକରି ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମତି ଦିଅନ୍ତୁ।" "ମହାରାଜ, ଆପଣ ତାଙ୍କର ପୁରୋହିତ, ଗୁରୁମାନେ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଏଠିକୁ ଆସନ୍ତୁ; ଆପଣ ରଘୁବଂଶୀ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ମହାରାଜାଧିରାଜ, ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କର ସ୍ନେହ ଲାଭ କରିବେ।" ଏହିପରି ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଥା ବିଦେହପତି ଜନକ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଶତାନନ୍ଦଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ, ଦଶରଥଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ। ଏହି ସନ୍ଦେଶ ଶୁଣି, ଦଶରଥ ରାଜା ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଏବଂ ବସିଷ୍ଠ, ବାମଦେବ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ: "କୌଶିକପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ ରାମ, କୌଶଲ୍ୟାନନ୍ଦନ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ବିଦେହମଣ୍ଡଳରେ ରହୁଛନ୍ତି। ରାମଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଦେଖି, ମହାତ୍ମା ଜନକ ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି। ଯଦି ଜନକଙ୍କ ଆଚରଣ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ ପସନ୍ଦ, ତେବେ ଶୀଘ୍ର ଏଠାରୁ ଚଳିଯିବା ଯୋଗ୍ୟ, ଯାହାଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବିଳମ୍ବ ନ ହେଉ।" ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ସମ୍ମତି ସୂଚନା କଲେ: "ନିଶ୍ଚୟ!" ତା’ପରେ ଖୁସି ହୋଇ ରାଜା ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଆମେ ଆସନ୍ତାକାଲି ଯାତ୍ରା କରିବା।" ଏହିପରି ଆଦର ପାଇ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହି ରାତି ସେଠାରେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ବିତାଇଲେ। ଏଠିଏ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ଉନସାଠିଏ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ। ପରେ, ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଆନନ୍ଦିତ ଦଶରଥ ରାଜା ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କ ସହିତ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଆଜି ସମସ୍ତ ରତ୍ନ ଓ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଭରିଥିବା ଧନାଧ୍ୟକ୍ଷମାନେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରନ୍ତୁ। ଚତୁର୍ବିଧ ସେନା ଶୀଘ୍ର ଚଳିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ, ଏବଂ ମୋ ଆଦେଶରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ଯୋଗାଯୋଗ କର। ବସିଷ୍ଠ, ବାମଦେବ, ଜାବାଲି, କଶ୍ୟପ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଓ କାତ୍ୟାୟନ ସମେତ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଗରେ ଯାଆନ୍ତୁ। ଆମେ ବିଳମ୍ବ ନ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଦୂତମାନେ ତାଡ଼ି ଦେଉଛନ୍ତି।" ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଚତୁର୍ବିଧ ସେନା ମହାରାଜଙ୍କ ପଛରେ ମୁନିମାନେ ସହିତ ଚଳିଲେ। ଚାରି ଦିନ ଯାତ୍ରା କରି ଦଶରଥ ରାଜା ବିଦେହ ଦେଶକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ତାଙ୍କ ଆଗମନ ଶୁଣି ଜନକ ରାଜା ଉଚିତ୍ ସ୍ୱାଗତର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। ପରେ, ଜନକ ରାଜା ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଦଶରଥଙ୍କୁ ଦେଖି ଉତ୍କଟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ ଏବଂ କହିଲେ: "ମହାପୁରୁଷ, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ! ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆପଣ ଏଠିକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ରାଘବ। ଆପଣ ଦୁଇ ପୁଅର ସୁଖ ଲାଭ କରିବେ, ଏବଂ ବସିଷ୍ଠ ମୁନିଙ୍କ ଆଗମନ ମଧ୍ୟ ଭାଗ୍ୟର ଚିହ୍ନ।" "ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବମାନେ ପରି, ମୋ ସମସ୍ତ ବାଧା ଦୂର ହୋଇଛି ଏବଂ ମୋ ବଂଶ ଗୌରବିତ ହୋଇଛି। ରଘୁବଂଶୀମାନେ ଶୌର୍ୟ ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ସହିତ ଆପଣ ଆଉ ଆସନ୍ତାକାଲି ସକାଳେ ବିବାହ ଉତ୍ସବର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ।" "ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତି ପରେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଋଷିମାନେଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ, ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଉ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ଗ୍ରହଣ କରିବା ଦାତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ନିର୍ଭର କରେ; ଏହି କଥା ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଛି।" "ଯେପରି ଆପଣ କହୁଛନ୍ତି, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ସେପରି ହେବ; ଆପଣଙ୍କ କଥା ଧର୍ମମୟ ଓ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ, ସତ୍ୟବାଦୀଙ୍କ ଅନୁରୂପ।" ଏହା ଶୁଣି ବିଦେହପତି ଜନକ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଋଷିମଣ୍ଡଳୀ ଏକଠା ହୋଇ ଏହି ରାତି ଆନନ୍ଦରେ ବିତାଇଲେ। ପରେ ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଆଗ୍ରହରେ, ପିତାଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। ରାଜା ଦଶରଥ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ରହି ଦଶରଥ ଜନକଙ୍କ ଆଦର ଲାଭ କଲେ, ଏବଂ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଜନକ, ଯଜ୍ଞ ଓ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସେ ରାତି ବିତାଇଲେ। ଏଠିଏ ବାଳକାଣ୍ଡର ସତରଠିଏ ସର୍ଗ ଶେଷ। ପରେ, ପ୍ରଭାତେ, ଜନକ ରାଜା ନିଜ ପୂର୍ବାହ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ମହାମୁନିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ଶତାନନ୍ଦ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ କହିଲେ...