ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବନରାଜ ମୁଖ୍ୟମାନେ, ସମସ୍ତ ବନରାଜ ଏବଂ ବିଭୀଷଣ, ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ— “ଅମେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ଆପଣ ଆମକୁ ନେଇ ଚାଲନ୍ତୁ। ଆମେ ଉତ୍ସୁକ ଭାବରେ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ମାଧ୍ୟମରେ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ବନରାଜ ରାଜା, ଆପଣ ଅଭିଷେକରେ ଭିଜି ରହିବା ଦେଖି, କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଆମେ ଶୀଘ୍ର ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।” ବନରାଜ ଏବଂ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବ ଏବଂ ବିଭୀଷଣ ସହିତ ବନରାଜମାନେକୁ କହିଲେ— “ମୁଁ ମୋର ସମସ୍ତ ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶାପ୍ରଦ ଶହରକୁ ପହଞ୍ଚିବା ସମୟରେ ଏକ ଅତି ମୂଲ୍ୟବାନ ଉପଲବ୍ଧି ହାସଲ କରିଛି। ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବା। ସୁଗ୍ରୀବ, ବନରାଜମାନେ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ଚଡ଼; ବିଭୀଷଣ, ତୁମେ ତୁମ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଚଡ଼। ସୁଗ୍ରୀବ ବନରାଜମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ବସିଲେ; ବିଭୀଷଣ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଏହିପରି କଲେ। ସମସ୍ତେ ଚଡ଼ିବା ପରେ, କୁବେରଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନ, ରାଘବଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲା। ଦିବ୍ୟ, ପକ୍ଷୀ-ଉଡ଼ାଯାଉଥିବା ରଥରେ ବସି, ରାମ ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ, କୁବେରଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସମସ୍ତ ବଳଶାଳୀ ବନରାଜ, ଭାଲୁ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଏକାସାଥି ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ, କୌଣସି ଭିଡ଼ ନଥିଲା। ଏଠି ଏକ ଶତ ଏବଂ ଏକୋଇଶ ତୃତୀୟ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବିଶିଷ୍ଟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଏକୋଇଶ ତୃତୀୟ ସର୍ଗ ଏଠି ସମାପ୍ତ ହେଲା। ରାମଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ, ହଂସ-ଉଡ଼ାଯାଉଥିବା, ଗର୍ଜନରଥ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲା। ତାପରେ, ରାଘବ ଚାରିପାଖ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମୁହଁଥିବା ସୀତାକୁ କହିଲେ— “ବୈଦେହୀ, ଦେଖ, ଏହି ଲଙ୍କା, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ତିଆରି, ତ୍ରିକୂଟ ପର୍ବତ ଉପରେ ଥିବା, କୈଳାସ ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଛି। ସୀତା, ଏହି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ର ଦେଖ, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ଭରିଆ, ବନରାଜ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେର ମହା ବିଧ୍ୱଂସ। ଏଠି ରାବଣ ଶୋଇଛି, ରାକ୍ଷସମାନେର ନାୟକ, ବର ଦେଇଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ, ତୁମ ପାଇଁ ମୋର ହାତରେ ନିପାତିତ। ଏଠି କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ପ୍ରହସ୍ତ, ରାତିର ଭ୍ରମଣକାରୀ, ନିପାତିତ; ଏଠି ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ। ଏଠି ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ସୁଷେଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିପାତିତ; ଏଠି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତକୁ ମାରିଥିଲେ। ଏଠି ଅଙ୍ଗଦ ବିକଟ ନାମକ ରାକ୍ଷସକୁ ହତ କଲେ; ବିରୂପାକ୍ଷ, ଦୁଷ୍ପ୍ରେକ୍ଷ, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଏବଂ ମହୋଦର ମଧ୍ୟ ନିପାତିତ। ଏଠି ଅକମ୍ପନ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ନିପାତିତ; ତ୍ରିଶିରା, ଅତିକାୟ, ଦେବାନ୍ତକ ଏବଂ ନରାନ୍ତକ ମଧ୍ୟ। ଏଠି ଯୁଦ୍ଧୋନ୍ମତ୍ତ ଏବଂ ମତ୍ତ, ରାକ୍ଷସମାନେର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିପାତିତ; ଏହା ସହିତ ନିକୁମ୍ଭ ଏବଂ କୁମ୍ଭ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟ। ଏଠି ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ଦଂଷ୍ଟ୍ର, ଅନେକ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ନିପାତିତ; ମକରାକ୍ଷ, ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ, ମୋର ହାତରେ ମୃତ। ଏଠି ଅକମ୍ପନ ଏବଂ ଶୋଣିତାକ୍ଷ, ଶୂର ରାକ୍ଷସ, ନିପାତିତ; ଯୂପାକ୍ଷ ଏବଂ ପ୍ରଜଂଘ ମଧ୍ୟ ଏହି ମହା ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ। ଏଠି ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ରାକ୍ଷସ, ନିପାତିତ; ଯଜ୍ଞଶତ୍ରୁ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁପ୍ତଘ୍ନ ମଧ୍ୟ। ସୂର୍ଯ୍ୟର ଶତ୍ରୁ ନିପାତିତ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ, ବ୍ରହ୍ମାର ଶତ୍ରୁ; ଏଠି ଏକ ନାରୀ, ମଣ୍ଡୋଦରୀ, ତାଙ୍କ ଭାର୍ୟା, ବିଲାପ କରୁଥିଲେ। ସହସ୍ର ଅନ୍ୟ ଭାର୍ୟାମାନେ ସହିତ ଘିରିଥିବା, ଏହି ପବିତ୍ର ସାଗର ସ୍ଥଳ ଏଠି ଦେଖାଯାଉଛି। ଏଠି, ସାଗର ଉପରେ ଆମେ ଏହି ରାତି ଅତିତ କରିଥିଲୁ; ଏହି ହେଉଛି ମୁଁ ନିର୍ମାଣ କରିଥିବା ସାଲିନ ସାଗର ଉପରେ ପୁଲ। ତୁମ ପାଇଁ, ବିଶାଳ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା, ନଳଙ୍କ ପୁଲ, ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ, ତିଆରି ହୋଇଥିଲା; ଅଚଳ ସାଗର, ବୈଦେହୀ, ଦେଖ, ଏହି ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ। ସାଗର, ଅସୀମ ଲାଗୁଥିବା, ଶଂଖ ଏବଂ ମୁକ୍ତାରେ ଭରିଆ, ଦେଖ; ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶିଖର ଥିବା ପର୍ବତ, ମୈଥିଳୀ। ହନୁମାନଙ୍କ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ, ସାଗର ଉପରେ ଏହି ଶିବିର ତିଆରି ହୋଇଥିଲା। ଏଠି, ପୂର୍ବରୁ, ମହାଦେବ ଦେବତା ତାଙ୍କ କୃପା ଦେଇଥିଲେ; ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ଏହି ବଳଶାଳୀ ସାଗରର। ଏହି ସେତୁବନ୍ଧ, ତିନି ଲୋକରେ ପୂଜିତ; ଏହା ପବିତ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାପାପ ନାଶ କରେ। ଏଠି, ରାକ୍ଷସ ରାଜା ବିଭୀଷଣ ଆସିଥିଲେ; ଏହି, ସୀତା, ଦେଖ, ଏହି କିଶ୍କିନ୍ଧା, ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲ। ଏହି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ରାଜଧାନୀ, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ବାଲିକୁ ମାରିଥିଲି; ତାପରେ, ସୀତା, ବାଲି ଶାସନ କରୁଥିବା କିଶ୍କିନ୍ଧା ଦେଖି, ତାରା ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଅନ୍ୟ ପ୍ରିୟ ଭାର୍ୟାମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ, ସୀତା, ରାମଙ୍କୁ ନମ୍ର ଓ ସ୍ନେହଭରା କଥା କହିଲେ— “ଅନ୍ୟ ବନରାଜ ମୁଖ୍ୟମାନେର ଭାର୍ୟାମାନେ ସହିତ ଘିରି, ମୁଁ ଆପଣ ସହିତ ଆୟୋଧ୍ୟା, ରାଜଧାନୀକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।” ବୈଦେହୀଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଘବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— “ଏହିପରି ହେଉ।” ତାପରେ, କିଶ୍କିନ୍ଧା ପହଞ୍ଚି, ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପନ କରି, ରାଘବ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଦେଖି, କହିଲେ— “ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନରାଜମାନେକୁ କୁହ, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ଭାର୍ୟାମାନେ ସହିତ, ସୀତା ସହିତ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯିବାକୁ ତୟାରି କରନ୍ତୁ; ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ଭାର୍ୟାମାନେ ସହିତ, ବଳଶାଳୀ, ଯିବାକୁ ତୟାରି କର। ଶୀଘ୍ର କର, ସୁଗ୍ରୀବ, ବନରାଜମାନେର ନାୟକ, ଆମେ ଯିବା। ଏପରି ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତେ ଆୟୋଧ୍ୟା ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।