ହଜାର-ହଜାର ଲୋକଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ଶ୍ରୀରାମ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏହି ପୁରୁଷ, ସହଜରେ ଜଳକୁ ଯେପରି ଧରାଯାଏ, ସେପରି ସେ ବିଶାଳ ଧନୁଷକୁ ତଣିଲେ। ଧନୁଷଟି ତଣିବା ପରେ, ସେ ମହାପୁରୁଷ ଶ୍ରୀରାମ, ଏହାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତଣି, ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଏହି ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗିବା ସମୟରେ ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଲା—ଏକ ବିଜୁଳିର ଗର୍ଜନ ପରି। ପୃଥିବୀ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ କମ୍ପିଗଲା, ଯେପରି ଏକ ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି। ସେଇ ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ, କିନ୍ତୁ ମହାମୁନି, ରାଜା ଏବଂ ରଘୁନନ୍ଦନ ଦୁଇ ଭାଇ ଛାଡ଼ି। କେତେକ୍ଷଣ ପରେ, ଲୋକମାନେ ସ୍ଥିର ହେଲେ। ତାପରେ ରାଜା ଜନକ, ଭୟ ହରାଇ, ଦେବତା ସ୍ତୁତିରେ ହାତ ଜୋଡି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦେଖିଲି। ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଏବଂ ମୋ ଆଶାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି। ମୋର କନ୍ୟା ସୀତା ଏବେ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ବର ଭାବରେ ପାଇ ଜନକବଂଶର ମହିମା ବଢ଼ାଇବେ। ହେ କୌଶିକ, ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା—‘ପ୍ରାକ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ସୀତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯିବ’। ମୋର ପ୍ରାଣଠାରୁ ପ୍ରିୟ କନ୍ୟାକୁ ରାମଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଆପଣଙ୍କର ଅନୁମତି ମିଳିଲେ, ମୋର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତୁରନ୍ତ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଉନ୍ତୁ, ରାଜାଙ୍କୁ ନମ୍ର ଶବ୍ଦରେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଏବଂ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ଜିତାଯାଇଥିବା ମୋ ଝିଅ ପ୍ରଦାନ ବିଷୟରେ ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇ ଏଠାକୁ ନେଇଆସନ୍ତୁ। ଦୁଇ କକୁତ୍ସ୍ଥପୁତ୍ରଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ କୁହନ୍ତୁ, ଏବଂ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ନେଇଯିଅନ୍ତୁ।” କୌଶିକ ମୁନି “ଏହିପରି ହେଉ” ବୋଲି ସମ୍ମତି ଦେଲେ। ତାପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଜନକ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମାନ୍ୟ କରି, ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ଜଣାଇବା ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ନେଇଆସିବାକୁ ତାଙ୍କୁ ପଠାଇଦେଲେ। ଏହିପରି ଘଟଣାର ପରେ, ବାଲକାଣ୍ଡର ଅଦ୍ଭୁତ ଅଷ୍ଟଷ୍ଟି ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାଜା ଜନକଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କର କ୍ଳାନ୍ତ ଯାନରେ ତିନି ରାତି ଯାତ୍ରା କରି, ଅନ୍ତେ ଅୟୋଧ୍ୟା ପହଞ୍ଚିଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ସେମାନେ ରାଜପାଳିସକୁ ଯାଇ, ଦେବତାପ୍ରତିମ ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସମସ୍ତ ଦୂତମାନେ ଭୟମୁକ୍ତ ଭାବେ ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ର ଓ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ମିଥିଲାର ରାଜା ଜନକ, ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନିଦେବ ସହିତ, ପ୍ରଥମେ ଆପଣଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଅବିଚଳ ସମୃଦ୍ଧି ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି। ଏହିପରେ, କୌଶିକଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ମିଥିଲାର ଶାସକ ଆପଣଙ୍କୁ କହିଛନ୍ତି—‘ମୋର ପୂର୍ବ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି, ମୋର କନ୍ୟା ପ୍ରାକ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ଜିତାଯିବ। ବହୁତ ରାଜା ଚେଷ୍ଟା କରି ବିଫଳ ଓ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି। ଏହି କନ୍ୟା ଆପଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସି, ପ୍ରାକ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ଜିତିଛନ୍ତି। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷଟି ମଧ୍ୟରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଏହାକୁ ଭଙ୍ଗିଦେଲେ। ତେଣୁ, ଏହି ପ୍ରାକ୍ରମରେ ଜିତାଯାଇଥିବା ସୀତାକୁ ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି—ଦୟାକରି ଆପଣଙ୍କର ସମ୍ମତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ପୁରୋହିତ ଓ ଗୁରୁମାନେ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ, ଏବଂ ଦୁଇ ରଘୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତୁ। ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତୁ, ତେବେ ଆପଣ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କର ସ୍ନେହ ଲାଭ କରିବେ।’” ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଶତାନନ୍ଦଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ଭିଦେହପତି ଏଭଳି ମଧୁର ଶବ୍ଦ କହିଥିଲେ। ଏହି ସନ୍ଦେଶ ଶୁଣି, ଦଶରଥ ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଏବଂ ବସିଷ୍ଠ, ବାମଦେବ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ କହିଲେ, “କୁଶିକନନ୍ଦନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ, କୌଶଲ୍ୟାନନ୍ଦନ ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏବେ ଭିଦେହମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି। ଜନକ ରାଜା ରାମଙ୍କ ପ୍ରାକ୍ରମ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ କନ୍ୟା ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଯଦି ମହାନ ଜନକଙ୍କ ଆଚରଣ ଆମକୁ ଭଲ ଲାଗିଲା, ତେବେ ଆମେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କର ନଗରକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଅବିଳମ୍ବ ହୁଏ।’” ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ମହାମୁନିମାନେ “ନିଶ୍ଚୟ” ବୋଲି ସମ୍ମତି ଦେଲେ। ଖୁସି ହୋଇ ରାଜା ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କୁହିଲେ, “ଆମେ ଆସନ୍ତାକାଲି ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା।” ରାଜାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଏହି ରାତି ଖୁସିରେ ଓ ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ କାଟିଲେ। ଏବେ ଶୁଣ, ବାଲକାଣ୍ଡର ଉନସଠି ସର୍ଗ। ରାତି ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଆନନ୍ଦିତ ଦଶରଥ ରାଜା ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଆଜି, ସମସ୍ତ ରତ୍ନ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି ଆଗରେ ନେଇ ଯିବାକୁ ତ୍ରେଜରରମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉନ୍ତୁ। ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନା ଦ୍ରୁତ ଚାଲିବା ଉଚିତ। ମୋର ଉତ୍ତମ ରଥ ତୁରନ୍ତ ଯୋଗାଡ଼ କର। ବସିଷ୍ଠ, ବାମଦେବ, ଜାବାଲି, କଶ୍ୟପ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଓ କାତ୍ୟାୟନ ସହିତ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଗରେ ଯିବେ। ମୋର ରଥ ଯୋଗାଡ଼ କର, ଯେପରି ଅବିଳମ୍ବ ଯିବାଯାଏ, କାରଣ ଦୂତମାନେ ତାଡ଼ି ଦେଉଛନ୍ତି।” ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନା ରାଜାଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲା, ଯେଉଁଠି ସେ ମୁନିମାନେ ସହିତ ଯାଉଥିଲେ। ଚାରି ଦିନ ଯାତ୍ରା କରି, ସେ ଭିଦେହ ଦେଶକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ରାଜା ଜନକ ଏହି ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ଦଶରଥଙ୍କ ଆଗମନ ପାଇଁ ଏକ ଭବ୍ୟ ସ୍ୱାଗତର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।