ମିଥିଲାର ରାଜା ଜନକ, ସେଇ ଦେବତାଦି ସମ୍ମାନୀତ ଧନୁଷକୁ ଦେଖି, ଅଦ୍ଭୁତ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ି ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି—"ଏହି ଧନୁଷକୁ ଏକ ମଣିଷ କେମିତି ତାଣିପାରିବ, ତାର ତାଣା ଲଗାଇପାରିବ, ବା ଏହି ଧନୁଷକୁ ଉଠାଇପାରିବ? ଏହି ସମ୍ଭବ କି?" ଏହି ଅପୂର୍ବ ଧନୁଷକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ସେ ମହାର୍ଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, "ହେ ପୂଜ୍ୟ ମୁନି, ଏହି ଧନୁଷକୁ ଏହି ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖାନ୍ତୁ।" ଜନକଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ବାଳକ ରାମ, ଏହି ଧନୁଷକୁ ଦେଖ।" ମୁନିଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇ ରାମ ଧନୁଷ ରଖାଯାଇଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ, ପିଟିକା ଖୋଲି ଧନୁଷକୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ଏହି ଦେବତାମୟ ଧନୁଷକୁ ମୁଁ ହାତ ଦେଇ ଛୁଇଁବି, ଏହାକୁ ଉଠାଇ ତାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।" ରାଜା ଏହି କଥାକୁ ଅନୁମୋଦନ କଲେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମଧ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ରାମ ମହାମୁନିଙ୍କ ଆଦେଶରେ କୌଣସି ଚେଷ୍ଟା ବିନା ଧନୁଷକୁ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଧରିଲେ। ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ରଘୁବଂଶର ଗୌରବ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ଏହି ଧନୁଷକୁ ଏମିତି ସହଜରେ ତାଣିଲେ, ଯେପରି ଜଳକୁ ହାତରେ ନେବା। ଧନୁଷକୁ ତାଣି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉଠାଇ ନେଇ, ସେ ମହାପୁରୁଷ ରାମ ଏହି ଧନୁଷକୁ ମଧ୍ୟରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗିବା ସମୟରେ ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ହେଲା, ଯେପରି କ୍ଷୁଦ୍ର ଗର୍ଜନା ହେଉଛି; ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଗଲା, ଯେପରି ପର୍ବତ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି। ସେଇ ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ, କିନ୍ତୁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ରାଜା ଏବଂ ଦୁଇ ରଘୁନନ୍ଦନ ଛାଡ଼ି। ଲୋକମାନେ ସ୍ୱସ୍ଥ ହେଲାପରେ, ଭୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମିଶିଥିବା ମନେ ରାଜା ଜନକ ହାତ ଜୋଡ଼ି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପୂଜ୍ୟ ମୁନି, ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଆଜି ଦେଖିଲି, ଏହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ, ଅସମ୍ଭବ ଓ ମୋର ଅପେକ୍ଷା ଉପରେ। ମୋ ଝିଅ ସୀତା, ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ପାଇ, ଜନକବଂଶର ମହିମା ବଢ଼ାଇବ।" "ହେ କୌଶିକ, ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ହେଲା—'ସୀତା କୌଶଳରେ ଜିତିବାକୁ ଦିଆଯିବେ'। ମୋର ପ୍ରାଣଠାରୁ ପ୍ରିୟ ଝିଅ ସୀତାକୁ ରାମଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳୁ, ମୋର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଶୀଘ୍ର ରଥରେ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଆନ୍ତୁ, ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଏଠାକୁ ଆଣନ୍ତୁ, ଏବଂ ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ଓ ଝିଅ ଦାନ ସମ୍ପର୍କରେ ସବୁ କଥା ତାଙ୍କୁ ଜଣାନ୍ତୁ।" "ଏହା ସହିତ, ଦୁଇ କକୁତ୍ସ୍ଥପୁତ୍ର, ଯେଉଁମାନେ ମୁନିଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ କୁହନ୍ତୁ ଏବଂ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଆଣନ୍ତୁ।" କୌଶିକ ବୋଲିଲେ, "ଏହା ହେଉ," ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦେଇ ଏହି ଅନୁସୂଚନା ଦେଲେ—ଏହି ସବୁ ଘଟଣା ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ଗିଏ ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇ ଏଠାକୁ ଆଣନ୍ତୁ। ଏହିଭଳି ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ଅଠଷଠି ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ମିଥିଲାର ରାଜା ଜନକଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତିନି ରାତି ରାସ୍ତା ଚାଲି ଥକିତ ହେବା ପରେ ଅୟୋଧ୍ୟା ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ସେମାନେ ରାଜମହଳକୁ ଯାଇ, ଦେବତା ସଦୃଶ ବୃଦ୍ଧ ଦଶରଥଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସମସ୍ତ ଦୂତ, ଭୟ ହୀନ ହୋଇ, ହାତ ଜୋଡ଼ି ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ମଧୁର କଥାରେ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। "ମିଥିଲାର ରାଜା ଜନକ, ତାଙ୍କ ପୂଜାଗ୍ନି ସହିତ, ପୁନିପୁନି ମଧୁର ଓ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ କଥାରେ ପ୍ରଥମେ ଆପଣଙ୍କ କୁଶଳ ଓ ଅବିଚଳ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଜଣାଇଛନ୍ତି, ହେ ମହାରାଜ। ଆପଣଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ନିଶ୍ଚିତ ହେବା ପରେ, ମିଥିଲାର ରାଜା କୌଶିକଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଏହି କଥା କହିଛନ୍ତି—'ମୋ ପୂର୍ବ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି; ସୀତା କୌଶଳରେ ଜିତିବାକୁ ଦିଆଯିବେ। ଅନେକ ରାଜା ଅସଫଳ ହୋଇ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି।" "ମୋ ଝିଅକୁ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ, ସଯୋଗେ ଜିତିଛନ୍ତି। ସେଇ ଦେବତାମୟ ଧନୁଷ ବହୁ ଲୋକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ତେଣୁ, ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ପାଇଁ ମୁଁ ମୋ ଝିଅ ସୀତାକୁ ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛି—ଦୟାକରି ଆପଣ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।" "ମହାରାଜ, ଆପଣ ତାଙ୍କର ପୁରୋହିତ ଓ ଗୁରୁମାନେ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ, ଦୁଇ ରଘୁନନ୍ଦନଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ, ଆପଣ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ଲାଭ କରିବେ।" ଏଭଳି ଜନକ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଶତାନନ୍ଦଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ମଧୁର କଥା କହିଲେ। ଏହି ସନ୍ଦେଶ ଶୁଣି ଦଶରଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଓ ଭାସିଷ୍ଠ, ବାମଦେବ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, "କୌଶିକପୁତ୍ରଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏବେ ମିଥିଲାରେ ଅଛନ୍ତି। ରାମଙ୍କ କୌଶଳ ଦେଖି ଜନକ ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଯଦି ଜନକଙ୍କ ଆଚରଣ ଆମକୁ ଭଲ ଲାଗେ, ଆମେ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ସହରକୁ ଯାଉ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମୟ ନଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ।" ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଋଷିମନ୍ଦଳୀ କହିଲେ, "ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ।" ପ୍ରସନ୍ନ ରାଜା ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆମେ କାଲି ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା।" ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହି ଆଦର ଓ ଆନନ୍ଦରେ ରାତି ରହିଲେ। ଏଉଁ ବଳି ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଉନସଠି ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ପରେ, ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଆନନ୍ଦିତ ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ...