ରାମଚନ୍ଦ୍ର, ସତ୍ୟରେ ଆସ୍ଥା ରଖି, ତିନି ଜଗତର ନିଶ୍ଚିତତା ପାଇଁ, ମୈଥିଲୀ ଦେବୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ। ଅସୁର ରାବଣ ମନରେ ମଧ୍ୟ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, କାରଣ ସୀତା ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳା ପରି ଅପହ୍ରାୟ, ଅପରିଗମ୍ୟ। ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସୀତା କୌଣସି ଦୃଃବଳତାର ଅର୍ହ ନୁହେଁ; ସେ ମତେ ଏକାନ୍ତ ଭାବରେ ନିବେଦିତ, ଯେପରି ରବିକିରଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନିବେଦିତ। ମୈଥିଲୀ, ଜନକର କନ୍ୟା, ତିନି ଜଗତରେ ପବିତ୍ର; ସେ ମୋର ପାଖରୁ ପରିତ୍ୟାଗ ହେବାର ନୁହେଁ, ଯେପରି ଗୌରବଶୀଳ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କର ମାନ ଛାଡ଼ିବେ ନାହିଁ। ଏବଂ ଆପଣମାନେ, ଜନମାନ୍ୟ ଲୋକମାନେ, ମୋର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଯେଉଁ କଥା କହୁଛନ୍ତି, ସେହି ଉପକୃତ କଥାକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୁଁ ଅନୁସରଣ କରିବି। ଏପରି କଥା କହି, ବିଜୟୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ନିଜ କର୍ମରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ନିଜ ପ୍ରିୟା ସୀତା ସହ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ନିଜ ଅର୍ହ ଶୁଭ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ନୂତନ ସର୍ଗା ଆରମ୍ଭ ହେଲା—ଏହା ହେଉଛି ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ୧୧୯ ତମ ସର୍ଗା। ରାଘବଙ୍କର ଶୁଭ କଥା ଶୁଣି, ମହାପ୍ରଭୁ ଆଉ ଅଧିକ ଶୁଭ କଥା କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ହେ ପଦ୍ମନୟନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବିଶାଳ ବକ୍ଷସ୍ଥଳୀ ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ବିଜୟୀ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ ସଫଳ କରିଛ। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏହି ଦୁଃଖଦ ଅନ୍ଧକାର ସମସ୍ତ ଜଗତରୁ ଦୂର ହୋଇଛି; ରାବଣ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଭୟ ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୂର କରିଛ। ଏବେ ଭାରତ, ଯିଏ ଦୁଃଖିତ, ଓ ଶ୍ରୀ କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କର; କୈକେୟୀ ଓ ସୁମିତ୍ରା, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ମାତା, ତାଙ୍କୁ ଦେଖ। ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରି, ନିଜ ମିତ୍ରମାନେ ଉପରେ ଆନନ୍ଦ ଆଣ, ଏବଂ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କର। ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରି, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଧନ ଦେଇ, ତୁମେ ଶ୍ୱର୍ଗର ଅର୍ହ। ଏଠାରେ ରାମଙ୍କ ପିତା ଦଶରଥ ରାଜା, ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଅବସ୍ଥିତ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଉତ୍ତମ ଶିକ୍ଷକ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ରର ଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଛ; ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଏଗେଇ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କର। ମହାଦେବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଘବ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଅବସ୍ଥିତ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା, ନିଜ ତେଜରେ ଅଲୋକିତ, ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଦେଖିଲେ। ରଥରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରାଜା, ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖି ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ବସି, ରାମକୁ ଗୋଦିରେ ବସାଇ, ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, କହିଲେ—“ଶ୍ୱର୍ଗ ମୋ ପାଇଁ କିଛି ମୂଲ୍ୟ ନାହିଁ, ଦେବମାନେ ଦେଇଥିବା ସମ୍ମାନ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ଯଦି ରାମ, ତୁମେ ମୋ ପାଖରେ ନାହିଁ; ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି। ଆଜି, ତୁମେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜୟ କରି, ମୋ ଚକ୍ଷୁ ନିକଟରେ ଆସିଛ, ମୋ ହୃଦୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି; ବନବାସ ଶେଷ କରି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆନନ୍ଦ ମୋ ମନରେ ଉପଜିଛି। ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, କୈକେୟୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହିଥିବା ବନବାସର ଶବ୍ଦ ଏପରି ମୋ ହୃଦୟରେ ଅଟୁଟ ରହିଛି। ଏବେ, ତୁମେ ନିରାପଦ ଅଛ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ମୁଁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି, ଯେପରି ଧୂମରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ। ତୁମେ ମୋ ପୁତ୍ର, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିଛ, ଯେପରି ଧାର୍ମିକ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହୋଳକୁ ଅଷ୍ଟାବକ୍ର ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ। ଏବେ ମୁଁ ବୁଝିପାରିଛି, ମୃଦୁଭାବୀ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୁଷ ଦେବମାନେ ରାବଣ ନାଶ ପାଇଁ ଏଠାରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ। କୌଶଳ୍ୟା ସତ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବେ, କାରଣ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ତୁମେ ରାମ, ବନରୁ ଫେରିବାକୁ ଦେଖିବେ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ। ଯେମାନେ ତୁମେ ରାମ, ରାଜ୍ୟରେ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧି, ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଦେଖିବେ, ସେମାନେ ସତ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ମୁଁ ଚାହେଁ ଯେ, ତୁମେ ଭାରତ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେବାକୁ, ଯିଏ ଭକ୍ତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ। ଚୋଦ ଦିନ ବନରେ, ହେ ମୃଦୁଭାବୀ, ତୁମେ ସୀତା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ବ୍ୟତୀତ କରିଛ। ତୁମେ ବନବାସ ଶେଷ କରିଛ, ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିଛ, ରାବଣକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ କରି, ଦେବମାନେକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଛ। କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ, ଖ୍ୟାତି ପ୍ରଶଂସାର ଅର୍ହ, ତୁମେ ଏହା ଲାଭ କରିଛ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ; ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ଭାଇମାନେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କର। ରାଜା ଏପରି କହିବାକୁ, ରାମ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, “ଧର୍ମଜ୍ଞ, କୈକେୟୀ ଓ ଭାରତଙ୍କୁ ଦୟା କର। ଏହି ଶାପ, ଯାହା ଆପଣ କୈକେୟୀ ଉପରେ ଦେଇଥିଲେ—‘ମୁଁ ତୁମେ ଓ ତୁମ ପୁତ୍ରକୁ ବର୍ଜନ କରିଛି’—ସେ ଶାପ କୈକେୟୀ ଓ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ଛୁଇଁ ନାଯାଉ।” ମହାରାଜା ଏହାକୁ ମଞ୍ଜୁର କରି, ରାମଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଆଉ କହିଲେ—“ସୀତା ସହ ରାମଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ସେବା କରି, ତୁମେ ମୋତେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଛ, ଧର୍ମର ଫଳ ଲାଭ କରିଛ। ତୁମେ ଧର୍ମ ଲାଭ କରିବ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଖ୍ୟାତି; ରାମ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ତୁମେ ଶ୍ୱର୍ଗ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୌରବ ଲାଭ କରିବ। ରାମଙ୍କୁ ସେବା କର, ସୁଭାଗ୍ୟ ତୁମେ ଲାଭ କର; ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବୃଦ୍ଧି କର, ରାମ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ସଦା ନିବେଦିତ। ଏହି ତିନି ଜଗତ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଋଷିମାନେ, ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ଏହା ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଅଦୃଶ୍ୟ, ଅବିନାଶୀ, ବ୍ରହ୍ମା-ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉପଦେଶ—ଦେବମାନେର ହୃଦୟର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ, ଯାହା ରାମ, ଶତ୍ରୁ ନିବାରକ, ଅଧିକାରୀ। ତୁମେ ସୀତା ସହ ଏକାଗ୍ର ସେବା କରି, ଧର୍ମାଚରଣ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଛ। ଏପରି ଭାବରେ, ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୀତା, ଦଶରଥ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଭ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମର ସାକ୍ଷାତ୍କାର ହେଲା।