ଏକ ଦିନ ମିଥିଳାର ରାଜା ଜନକଙ୍କ ସଭାରେ, ବହୁତ ରାଜାମାନେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଦରିତ ହୁଏ। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ରାଜା ଜନକ ମନ୍ଦିରରେ ଉପସ୍ଥିତ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାର୍ଷି ଏବଂ ଦଶରଥଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି କହିଲେ, “ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ୟ ଜନକମାନେ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ଆଦର କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କେହି ବି ଏହାକୁ ତାଙ୍କ ସମୟରେ ତାଣି ପାରିନଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ, ଅସୁର, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର, ମହାନଗ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ତାଣି ପାରିନଥିଲେ। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଉଠାଇବା, ତାଣିବା, ବା ତାର ଲଗାଇବା ମାନବମାନେ ପାଇଁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ୟ ଆଣାଯାଇଛି, ମହାର୍ଷି, ଦୟାକରି ଏହାକୁ ଦୁଇରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖାନ୍ତୁ।” ଜନକଙ୍କ ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାର୍ଷି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ପୁଅ ରାମ, ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଦେଖ।” ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ରାମ ଧନୁଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଥିବା ଚେଷ୍ଟ ଖୋଲି, ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଦେଖି କହିଲେ, “ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ମୁଁ ହାତରେ ଛୁଇବି; ଏହାକୁ ଉଠାଇବି ଏବଂ ତାର ଲଗାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।” ରାଜା ଜନକ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦୁଇଁ ଜଣେ 'ଏହି ହେଉ' କହିବା ପରେ, ରାମ ସହଜରେ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟରେ ଧରିଲେ। ହଜାର ଲୋକ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ରାମ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଏପରି ସହଜରେ ତାଣିଲେ ଯେଉଁପରି ଜଳ ତାଣିଯାଏ। ଧନୁଷ୍ୟକୁ ତାଣି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଦେଖି, ରାମ ଏହାକୁ ମଧ୍ୟରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଏହି ଭାଙ୍ଗିବା ସମୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ହେଲା, ଯେଉଁପରି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚମକିଥିବା ଧ୍ୱନି; ଭୂମି ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ କମ୍ପିଗଲା, ପର୍ବତ ଫାଟିଯାଇଥିବା ପରି। ସମସ୍ତ ଜନ, ଏହି ଧ୍ୱନିରେ ଅଚେତ ହୋଇ ପଡିଗଲେ, କିନ୍ତୁ ମହାର୍ଷି, ରାଜା ଏବଂ ଦୁଇ ରାଘବପୁତ୍ର ଅଚଳ ରହିଲେ। ଲୋକମାନେ ଅପସ୍ତିତି ଆସିବା ପରେ, ରାଜା ଜନକ ଭୟ ହରାଇ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, “ମୁଁ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦେଖିଛି; ଏହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଅକଳ୍ପନୀୟ ଏବଂ ମୋ ଆଶାର ଉପରେ। ମୋ ଝିଅ ସୀତା, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ ବର କରି, ଜନକ ଗୃହରେ ଖ୍ୟାତି ଆଣିବେ। କୌଶିକା, ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ହେଲା—‘ସୀତା ବିରତା ଦ୍ୱାରା ଜିତିବାକୁ।’ ମୋ ଝିଅ, ଜୀବନ ଠାରୁ ବେଶି ପ୍ରିୟ, ଏବେ ରାମଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ମୋ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତୁରନ୍ତ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଇ, ରଥରେ ଦଶରଥଙ୍କୁ ନମ୍ର ଶବ୍ଦରେ ନେଇ ଆସନ୍ତୁ, ଏବଂ ମୋ ଝିଅକୁ ବିରତା ଦ୍ୱାରା ଦେବା ବିଷୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖବର ଦିଅନ୍ତୁ। ଦୁଇ କକୁତ୍ସ୍ଥପୁତ୍ରଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଦଶରଥଙ୍କୁ କହି, ଆଶିର୍ବାଦ ଦେଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମମତା ସହିତ ତୁରନ୍ତ ନେଇ ଆସନ୍ତୁ।” କୌଶିକା ମହାର୍ଷି 'ଏହି ହେଉ' କହିଲେ, ତାପରେ ଜନକ ରାଜା ନ୍ୟାୟପରାୟଣ ହୋଇ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ପଠାଇଲେ, ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବିବେଚନା କରି ଦଶରଥଙ୍କୁ ନେଇ ଆସିବା ପାଇଁ। ଏହିପରି ଗୋଟିଏ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ପରେ, ବାଲ କାଣ୍ଡର ଅଠଷଠି ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଜନକଙ୍କ ଦୂତମାନେ, ତିନି ଦିନ ରାସ୍ତା ଚାଲି, ଥକି ଗଲା ଦେହେ, ଆୟୋଧ୍ୟା ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ସେମାନେ ରାଜସଦନରେ ଯାଇ, ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦଶରଥ ଦେବତାପରି ଚମକୁଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦୂତ, ହାତ ଜୋଡି, ଭୟ ହୀନ ହୋଇ, ଦଶରଥଙ୍କୁ ନମ୍ର ଏବଂ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ—“ମିଥିଳାର ରାଜା ଜନକ, ତାଙ୍କ ଅଗ୍ନି ସହ, ଆପଣଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଏବଂ ସ୍ଥିର ଶ୍ରୀ ନିମିତ୍ତେ ପ୍ରଥମେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିଛନ୍ତି। ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଆପଣଙ୍କ କୁଶଳ ଜାଣି, ବିଦେହ ମିଥିଳାର ଶାସକ, କୌଶିକା ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଏହି ଶବ୍ଦ କହିଛନ୍ତି—ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଆପଣ ଜାଣିଛନ୍ତି, ମୋ ଝିଅ ବିରତା ଦ୍ୱାରା ଜିତିବାକୁ; ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଅସମର୍ଥ ହୋଇ, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି। ଏହି ଝିଅ, ଦୂର୍ଦ୍ଦୈବବଶତଃ, ଆପଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ସହ ଆସି ଜିତିଛନ୍ତି। ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟ, ମହାସଭାରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ବିରତା ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗିଛନ୍ତି। ସର୍ବପ୍ରଥମେ ମୁଁ ସୀତାକୁ, ବିରତା ଦ୍ୱାରା ଜିତିଥିବା ଏହି ମହାନ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛି—ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଦୟାକରି ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ। ବଡ ରାଜା, ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ପୁରୋହିତ ଏବଂ ଶିକ୍ଷକମାନେ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ, ଦୁଇ ରାଘବପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ରାଜା ଅଂଗ୍ରାଜା, ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ; ଆପଣ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କ ମମତା ଲାଭ କରିବେ। ଏହିପରି, ବିଦେହପତି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏବଂ ଶତାନନ୍ଦଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ମଧୁର ଶବ୍ଦ କହିଛନ୍ତି।” ଏହି ଦୂତବାର୍ତ୍ତା ଶୁଣି ଦଶରଥ ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଭସିଷ୍ଠ, ବାମଦେବ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ କହିଲେ, “କୌଶିକାଙ୍କ ପୁଅ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ, କୌଶଳ୍ୟାର ଆନନ୍ଦ ରାମ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବିଦେହମାନେ ସହ ରହୁଛନ୍ତି। ରାମଙ୍କ ବିରତା ଦେଖି ଜନକ ମହାନ ଆତ୍ମା ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଯଦି ଜନକଙ୍କ ଆଚରଣ ଆପଣମାନେ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି, ତେବେ ଆମେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ସହରକୁ ଯାଇବା ଉଚିତ, ଯେଉଁପରି ସମୟ ନଷ୍ଟ ନହୁଏ।” ଏପରି ଭାବରେ, ଶ୍ରୀରାମ ଧନୁଷ୍ୟ ଭାଙ୍ଗି ସୀତାକୁ ଜିତିଥିବା ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ମିଥିଳାରୁ ଆୟୋଧ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାର ହୋଇ ସମ୍ମାନ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଆନନ୍ଦର ସୂତ୍ର ହୋଇ ରହିଲା।