ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ଏକ ମାନବ ଭାବରେ ନିଜ ପରିଚୟ ଦେଇ, ନିଜ ପ୍ରକୃତ ଚରିତ୍ର କିଏ ଏବଂ କଣ ତାଙ୍କର ଅସଲି ଉପାଦି, ଏହି ଜଗତରେ କିଏ ଅଟୁଟ ଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ, ଏହି ସମ୍ପୃକ୍ତ ଜ୍ଞାନ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁଲେ। ତାଙ୍କର ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ରାମ, ତୁମେ ନାରାୟଣ, ଦିବ୍ୟ ଦେବତା, ଚକ୍ରଧାରୀ, ଏକଶୃଙ୍ଗୀ ବରାହ ରୂପରେ ଅତୀତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଏବଂ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତିଥିବା ଶକ୍ତି। ତୁମେ ଅଖଣ୍ଡ ବ୍ରହ୍ମ, ମଧ୍ୟ ଏବଂ ଶେଷରେ ତଥ୍ୟ, ରାଘବ; ତୁମେ ଜଗତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ, ଚତୁର୍ଭୁଜ ବିଷ୍ଣୁ, ବିଷ୍ବକ୍ସେନ। ତୁମେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀ, ହୃଷୀକେଶ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଅଜୟ, ଖଡ଼ଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ, କୃଷ୍ଣ, ବୃହଦ୍ବଳା। ତୁମେ ନାୟକ, ନେତୃତ୍ୱ, ବୁଦ୍ଧି, ଗୁଣ, କ୍ଷମା, ନିୟମ, ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ପ୍ରଳୟ; ତୁମେ ଉପେନ୍ଦ୍ର, ମଧୁ ନାଶକ। ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ମହେନ୍ଦ୍ର, ପଦ୍ମନାଭ, ଯୁଦ୍ଧରେ ନାଶକ; ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ ତୁମକୁ ଆଶ୍ରୟ ଓ ଶରଣ ଭାବେ ମାନନ୍ତି। ତୁମେ ହଜାର ଶୃଙ୍ଗ, ବେଦର ତତ୍ତ୍ୱ, ଶତମୁଣ୍ଡ, ମହାବୃଷ, ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ଆଦି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ଶାସକ। ତୁମେ ସିଦ୍ଧ ଓ ସାଧ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ଓ ପ୍ରାଚୀନ; ତୁମେ ବିଦ୍ୟା, ବଳି, ବେଦ ଉଚ୍ଚାରଣ, ଓଁକାର, ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ସତ୍ତା। କେହି ତୁମର ଆରମ୍ଭ କିମ୍ବା ଶେଷ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଜୀବ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଁ, ଦିଗ୍ବିଦିଗ, ଆକାଶ, ପର୍ବତ, ଅରଣ୍ୟରେ ତୁମେ ଦୃଶ୍ୟମାନ। ହଜାର ପଦ, ଶତମୁଣ୍ଡ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଓ ପୃଥିବୀ ସହିତ ପର୍ବତ ଧାରଣ କରିଛ। ପୃଥିବୀର ଶେଷରେ, ଜଳରେ, ତୁମେ ମହା ନାଗ ରୂପରେ ତିନି ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରୁଛ; ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦାନବ ସହିତ। ରାମ, ମୁଁ ତୁମର ହୃଦୟ, ସରସ୍ବତୀ ତୁମର ଜିହ୍ବା; ଦେବମାନେ ତୁମର ଶରୀରର କେଶ, ବ୍ରହ୍ମା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ। ତୁମର ଚକ୍ଷୁ ମୁଦିବା ରାତି, ଖୋଲିବା ଦିନ; ବେଦ ତୁମର ବିଧି, ତୁମୁଁ ଛାଡ଼ି କିଛି ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତୁମର ଶରୀର, ପୃଥିବୀର ଦୃଢତା ତୁମର; ଅଗ୍ନି ତୁମର କ୍ରୋଧ, ଚନ୍ଦ୍ର ତୁମର କୃପା, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ତୁମର ଚିହ୍ନ। ତୁମେ ତିନି ଦିଗ ଚାଲି ତିନି ଲୋକ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିଥିଲ; ବଳିକୁ ବାନ୍ଧି ମହେନ୍ଦ୍ରକୁ ରାଜା କରିଥିଲ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନ୍ଧକାର, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପରେ ଯାହା ଅଛି, ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆତ୍ମା। ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ, ପ୍ରଳୟରେ ଉଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ତୁମେ ସୀତା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବିଷ୍ଣୁ, କୃଷ୍ଣ, ପ୍ରଜାପତି; ରାବଣ ନାଶ ପାଇଁ ମାନବ ରୂପରେ ଏଠାରେ ଅବତରଣ କରିଛ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଛି, ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧାରକ, ରାବଣ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛ; ରାମ, ଆନନ୍ଦ କର, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯାଉ। ତୁମର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ଅଟୁଟ, ତୁମର ଦୃଷ୍ଟି ଅଟୁଟ, ତୁମର ଉପଲକ୍ଷ୍ୟ ଅଟୁଟ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ତୁମେ ପ୍ରାଚୀନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଭାବେ ଭକ୍ତିରେ ଅଟୁଟ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଅଟୁଟ ହେବେ। ଏହି ପ୍ରାଚୀନ, ପୂଜ୍ୟ, କ୍ଷମାର ଷ୍ଟୋତ୍ର ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଜଗତ ଓ ପରଲୋକରେ ପଠିବେ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବେ; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ପରାଜୟ ନାହିଁ। ଏବେ ଶୁଣ, ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଏକ ଶତ ଏବଂ ଅଠାର ଅଧ୍ୟାୟ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଉଚ୍ଚାରିତ ମଙ୍ଗଳମୟ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଅଗ୍ନିଦେବ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଭାଗ୍ୟଶାଳି ସୀତାକୁ ଗୋଦିରେ ନେଇ। ଅଗ୍ନିଦେବ ଶବ ଚିତାକୁ ଛାଡ଼ି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାକୁ ନେଇ ଦୃଢ ଦେହରେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସୀତା ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପରି ଚମକି ଉଠିଲେ, ଶୁଧ୍ଧ ମଣି ଓ ଶୁଭ୍ର ଚାପରେ ଶୋଭିତ, ଲାଲ ମେଘା ଶାଉଳି, ଯୁବତୀ, ଶ୍ୟାମ, ଘୁଞ୍ଚା ଚୁଲରେ। ତାଙ୍କର ମାଳା ଓ ଗହଣା କେବେ ମ୍ଲାନ ହୋଇନଥିଲା, ତାଙ୍କର ଦେହ ନିର୍ମଳ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ; ଅଗ୍ନିଦେବ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ସୀତାକୁ ରାମଙ୍କ ଗୋଦିରେ ରଖିଲେ। ଏପରେ ଅଗ୍ନିଦେବ, ଜଗତର ସାକ୍ଷୀ, ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏହି ତୁମର ସୀତା; ତାଙ୍କର କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ। ନା କଥାରେ, ନା ଚିନ୍ତାରେ, ନା ବୁଦ୍ଧିରେ, ନା ଦୃଷ୍ଟିରେ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଉତ୍ତମ ମହିଳା କେବେ ତୁମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିନାହିଁ, ହେ ଶୁଭ। ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପହୃତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅଭିମାନୀ ଦେମନ, ତୁମୁଁ ଛାଡ଼ି ଅରଣ୍ୟରେ ଏକା, ଅସହାୟ, ତାଙ୍କ ଭକ୍ତି ଅଟୁଟ ରହିଛି। ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଅଟୁଟ ମନ ଏବଂ ଭକ୍ତିରେ ତୁମେ, ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଅନେକ ଭାବରେ ପ୍ରଲୋଭିତ ଏବଂ ଭୟ ଦିଆଯାଇଥିଲେ, ମୈଥିଲୀ କେବେ ଅଟୁଟ ଭାବେ ତୁମେ ଉପରେ ମନ ରଖିଥିଲେ। ମୈଥିଲୀ ଶୁଧ୍ଧ ହୃଦୟ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ; ମୁଁ ଆଜ୍ଞା ଦେଉଛି, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କର। ତାପରେ ରାମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଚ୍ଚାରଣକାରୀ, ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ଆସିଲା, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଚିନ୍ତା କରି, ଚକ୍ଷୁ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲା। ଏପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୃଢ, ଶୂର, ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ, ଦେବମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ—“ନିଶ୍ଚିତ, ସୀତା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଶୁଧ୍ଧ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, କାରଣ ଶୁଭ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଥିଲେ। ଆହା, ଲୋକମାନେ ମୋତେ ଅବିବେକୀ ଏବଂ କାମବଶୀ ଭାବେ ଅଭିଯୋଗ କରିଥାନ୍ତେ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଯଦି ମୁଁ ଜାନକୀକୁ ପରୀକ୍ଷା ଦେଇନଥାନ୍ତି। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଜାଣିଛି, ସୀତା ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ଅଟୁଟ ହୃଦୟ, ମୋ ଚିନ୍ତାକୁ ତାଙ୍କ ମନରେ ରକ୍ଷା କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ମହିଳା, ନିଜ ଗୁଣରେ ରକ୍ଷିତ, ରାବଣ କେବେ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିନଥିଲେ, ଯେପରିକି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାଗର ତାର ତଟ କେବେ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିନଥିଲେ।” ଏପରି ଦିବ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ, ଦେବମାନଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଓ ଦୃଢ ଧର୍ମର ଅନୁଷ୍ଠାନ ମଧ୍ୟରେ, ରାମ ଏବଂ ସୀତାଙ୍କ ମିଳନ ଶୁଭ ଭାବେ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା।