ରାମଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ କହାଯାଇଥିବା କଥା ଶୁଣି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ । ସେ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କଲେ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ, ବୈଶ୍ରବଣ ରାଜା, ବିତୃତ୍ୟ ଯମ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଜଳର ଅଧିପତି ବରୁଣ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଥରେ ଚଢି, ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ଆସି, ରାଘବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆଗକୁ ଆସିଲେ । ସେଠାରେ, ହଜାର ଗହନାରେ ଶୋଭିତ, ସୁବଳ ଭୁଜାଧାରୀ, ଦେବମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯିଏ ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ କରିଥିଲେ, କଥା କହିଲେ: “ହେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପ୍ରଭୁ, ଜ୍ଞାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିପରି ତୁମେ ଏପରି ଶୀତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିପରୀକ୍ଷାରେ ପଡି ଯିବାକୁ ଦେଉଛ? କିପରି ତୁମେ ନିଜକୁ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଭାବି ଚିନିପାରୁନାହାଁ? ତୁମେ ହେଉଛ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଷ୍ଟମ, ସାଧ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚମ; ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ତୁମର କାନ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୁମର ଦୃଷ୍ଟି । ଜଗତର ଆଦି ଓ ଅନ୍ତେ ତୁମେ ଦେଖାଯାଉଛ, ହେ ଶତ୍ରୁ ଦାହକ, ତଥାପି ତୁମେ ଶୀତାଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ଭଳି ଅବହେଳା କରୁଛ ।” ଏପରି ଜଗତର ରକ୍ଷକମାନେ କହିବା ପରେ, ରାଘବ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ମୁଁ ମୋତେ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ମଣିଷ ଭାବି ଚିନ୍ତା କରେ । ମୁଁ କିଏ, କେମିତି, ଯେପରି, ଏହି କଥା ମୋତେ କହ, ହେ ଭଗ୍ୟବାନ ।” ତାହାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କହିଲେ: “ରାମ, ଶୁଣ, ତୁମ ଶୂରତା ସତ୍ୟ । ତୁମେ ନାରାୟଣ, ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭୁ, ସଙ୍କା ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଏକଶୃଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ୍, ଶତ୍ରୁକୁ ଜୟ କରୁଥିବା । ତୁମେ ଅବିନାଶୀ ବ୍ରହ୍ମ, ସତ୍ୟ, ମଧ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତରେ ଅଛ, ହେ ରାଘବ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପରମ ଧର୍ମ, ବିଷ୍ୱକ୍ଷେଣ, ଚାରିଭୁଜାଧାରୀ । ତୁମେ ଶାରଙ୍ଗଧାରୀ, ହୃଷୀକେଶ, ପରମପୁରୁଷ, ଅଜୟ, ଖଡ୍ଗଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ, କୃଷ୍ଣ, ବୃହଦ୍ବଳ । ତୁମେ ନେତୃତ୍ୱ, ଧୈର୍ୟ, ଶୀଳ, ସଂଯମ, ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ପ୍ରଳୟ ଅଟୁଟ; ଉପେନ୍ଦ୍ର, ମଧୁସୂଦନ । ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା, ମହେନ୍ଦ୍ର, ପଦ୍ମନାଭ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଧ୍ୱଂସକାରୀ; ଦେବୃଷିମାନେ ତୁମକୁ ଶରଣ ଭାବେ ଗାଉଛନ୍ତି । ତୁମେ ହଜାର ଶୃଙ୍ଗ, ବେଦର ସାର, ଶତମୁଣ୍ଡ, ମହାବୃଷ, ତୁମେ ଏହି ତିନି ଲୋକର ଆଦି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ଶାସକ । ତୁମେ ସିଦ୍ଧ ଓ ସାଧ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରାଚୀନ ଆଧାର; ତୁମେ ଯଜ୍ଞ, ବଷଟ୍କାର, ଓଁକାର, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପରମ । କେହି ତୁମର ଆରମ୍ଭ କିମ୍ବା ଶେଷ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଜୀବ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ, ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତ, ଆକାଶ, ପାହାଡ, ଅରଣ୍ୟରେ ତୁମେ ବ୍ୟାପ୍ତ । ହଜାର ପାଦ, ଶତମୁଣ୍ଡ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଧାରଣ କରି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରୁଛ । ପୃଥିବୀ ଶେଷରେ, ଜଳରେ, ତୁମେ ମହାନାଗ ଭାବେ ତିନି ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରୁଛ, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦାନବ ସହ । ମୁଁ ତୁମର ହୃଦୟ, ସରସ୍ୱତୀ ତୁମର ଜିହ୍ବା, ଦେବମାନେ ତୁମର ଲୋମ, ବ୍ରହ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ । ତୁମେ ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କଲେ ରାତି, ଖୋଲିଲେ ଦିନ; ବେଦ ତୁମର ଯଜ୍ଞ; ତୁମୁଁ ଛାଡ଼ି ଆଉ କିଛି ନାହିଁ । ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ତୁମର ଦେହ, ପୃଥିବୀର ଦୃଢତା ତୁମର; ଅଗ୍ନି ତୁମର କ୍ରୋଧ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ତୁମର ଦୟା, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ତୁମର ଚିହ୍ନ । ତୁମେ ତିନି ପଦ ଦେଇ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅଟିଗଲେ, ବଳୀଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରାଜା କଲେ । ଯାହାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ୟୋତି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅନ୍ଧକାର, ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ କୁହାଯାଏ, ତୁମକୁ ସେଇ ପରମାତ୍ମା କୁହାଯାଏ । ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି, ପ୍ରଳୟରେ ତୁମେ ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ । ତୁମେ ଶୀତା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବିଷ୍ଣୁ, କୃଷ୍ଣ, ପ୍ରଜାପତି; ରାବଣ ବିନାଶ ପାଇଁ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଏଠାରେ ଆସିଛ । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେଲା, ରାବଣ ବିନାଶ ହେଲା; ଏବେ ଖୁସି ହୁଅ ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ । ତୁମର ଶକ୍ତି, ପରାକ୍ରମ, ଦୃଷ୍ଟି, ପ୍ରଶଂସା ଅଟୁଟ ଅଟୁଟ । ଏଠି ଏହି ପ୍ରାଚୀନ, ପୂଜ୍ୟ, କ୍ଷମାସ୍ତୁତି ଯେ ନିତ୍ୟ ପାଠ କରିବେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ହାର ନାହିଁ ।” ଏପରେ, ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ଏକ ନୂତନ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା ଶୁଣି, ଅଗ୍ନିଦେବ ଦୃଶ୍ୟମାନ ରୂପେ ଉଠିଲେ, ଶୀତାଙ୍କୁ ନେଇ ତାଙ୍କର କୋଳରେ ବସାଇଲେ । ଅଗ୍ନିଦେବ ଦହନକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ନେଇ ଦୃତଗତିରେ ବାହାରିଲେ । ଶୀତା ତାଳପ୍ରଭା ଦେଇ ଦୀପ୍ତିମାନ, ରକ୍ତବସନ ପିନ୍ଧି, କୁନ୍ତଳ ମୁକୁରା, ଯୁବତୀ ଭାବେ ଶୋଭିଲେ । ତାଙ୍କର ମାଳା ଓ ଗହନା କେବେ ମୁର୍ଛିତ ହୋଇନଥିଲା, ଶରୀର ଦୋଷ ଶୂନ୍ୟ, ଅଗ୍ନିଦେବ ଶୀତାଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ଆଞ୍ଚଳରେ ରଖିଦେଲେ । ତାହାପରେ, ଜଗତର ସାକ୍ଷୀ ଅଗ୍ନିଦେବ କହିଲେ: “ହେ ରାମ, ଏହି ତୁମର ଶୀତା; ତାଙ୍କର କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ । ଏଇ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ମହିଳା କେବେ ବାଚନ, ଚିନ୍ତା, ବୁଧ୍ଧି କିମ୍ବା ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଅପରାଧ କରିନାହାନ୍ତି, ହେ ମଙ୍ଗଳମୟ ।