ଦେବତାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ଚତୁର୍ବିଧ ସେନା ଦାନ କରିଥିଲେ; ଏହା ପରେ, ହରାଇଯାଇଥିବା ରାଜାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଯାଇଥିଲେ। ଯେଉଁ ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ସନ୍ଦେହଜନକ ଶକ୍ତି ଥିବା ରାଜାମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରିଥିଲେ—ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ହେଉଛି ସେଇ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଧନୁ। ହେ ଧୃତିଶାଳୀ, ମୁଁ ଏହି ଧନୁକୁ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖେଇବି; ଯଦି ରାମ ଏହି ଧନୁକୁ ତଣିପାରିବେ, ମୁଁ ମୋର କନ୍ୟା, ଯିଏ ଗର୍ଭ ଛାଡ଼ି ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସୀତାଙ୍କୁ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଦେଇଦେବି। ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ସତ୍ସପ୍ତତିତମ (୬୭) ସର୍ଗ ଶୁଣ। ଜନକଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଧନୁକୁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖାନ୍ତୁ।" ଏହା ପରେ ରାଜା ଜନକ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନୋ ଆଦେଶ ଦେଲେ: "ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନରେ ଅଙ୍ଗିକୃତ ଦିବ୍ୟ ଧନୁକୁ ଆଣ।" ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶାନୁସାରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏହି ଅଷ୍ଟଚକ୍ରୀ ବଡ଼ ପେଟିରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଧନୁକୁ ବାହାରେ ଆଣିଲେ। ପଞ୍ଚଶ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁରୁଷ, ବଡ଼ ପ୍ରୟାସରେ, ସେଇ ଧନୁ ପେଟିକୁ ଚଲାଇଲେ। ଏହି ଲୋହାର ପେଟି, ଯାହାରେ ଧନୁ ରହିଛି, ନେଇ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ହେ ରାଜା, ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନୁ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ; ଚାହାଁଥିଲେ ଏହାକୁ ଦେଖନ୍ତୁ।" ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଜନକ ହାତ ଜୋଡି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଦୁଇ ଭ୍ରାତା ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନୁ ଜନକଗଣ ଓ ବଳଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ପୂଜା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଏହାକୁ ତଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଦେବତା, ଅସୁର, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର, ମହାନାଗ—କେହି ଏହି ଧନୁକୁ ତଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ମଣିଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଧନୁକୁ ତଣିବା, ତାରେ ତାର ଲଗାଇବା, ବେଙ୍କିବା କିମ୍ବା ଉଠାଇବା କଥା କେଉଁଠି? ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନୁ ଆଣାଯାଇଛି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହାକୁ ଏହି ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖାନ୍ତୁ।" ଏହା ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ପୁତ୍ର ରାମ, ଏହି ଧନୁକୁ ଦେଖ।" ମୁନିଙ୍କ ଆଦେଶ ମାନି ରାମ ଧନୁ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ, ପେଟି ଖୋଲି ଧନୁକୁ ଦେଖି କହିଲେ, "ଏହି ଦିବ୍ୟ ଧନୁକୁ ମୁଁ ହାତ ଲଗେଇବି, ଏହାକୁ ଉଠାଇ ତଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।" ରାଜା ଅନୁମତି ଦେଲେ, ମୁନି ମଧ୍ୟ କହିଲେ, ତେଣୁ ରାମ ସହଜରେ ଧନୁକୁ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଧରିଲେ। ହଜାର ଲୋକ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରୀରାମ ସହଜରେ ଧନୁକୁ ତଣିଦେଲେ। ଧନୁ ତଣି ଶେଷରେ, ଏହି ପ୍ରଶଂସିତ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁକୁ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ। ଏହାରୁ ବିଜୁଳି ଆଘାତ ପରି ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ହେଲା, ଭୂମି ଉପରେ ପାହାଡ଼ ଫାଟିଯିବା ଭଳି ଭୂକମ୍ପ ହେଲା। ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏହି ଶବ୍ଦରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ, କେବଳ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ରାଜା ଏବଂ ଦୁଇ ରଘୁନନ୍ଦନ ଛଡ଼ି। ଲୋକମାନେ ସ୍ଥିର ହେଲେ, ରାଜା ଭୟ ହରାଇ, ହାତ ଜୋଡି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦେଖିଲି; ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ, ଅପୂର୍ବ ଏବଂ ଅପେକ୍ଷାତୀତ। ମୋର କନ୍ୟା ସୀତା, ଏବେ ରାମଙ୍କୁ ବର ପାଇଁ, ଜନକବଂଶକୁ କୀର୍ତ୍ତି ଦେବେ। ହେ କୌଶିକ, ମୋର ବ୍ରତ ସଫଳ ହେଲା: 'ପ୍ରତାପ ଦ୍ୱାରା ସୀତାକୁ ଦେବି।' ଏହି ପ୍ରାଣାଦିକ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ କନ୍ୟାକୁ ଏବେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଇବି। ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ମୋ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦ୍ରୁତ ରଥରେ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଉନ୍ତୁ, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି ଏଠାକୁ ଆଣନ୍ତୁ। ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କଥାରେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ମୋର କନ୍ୟା ପ୍ରତାପରେ ଜିତି ଦିଆଯିବା କଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହନ୍ତୁ। ଏହି ଦୁଇ କକୁତ୍ସ୍ଥନନ୍ଦନ, ମୁନିଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ ଅଛନ୍ତି, ଏହି କଥା ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖାଇ, ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ରୁତ ଏଠାକୁ ଆଣନ୍ତୁ।" କୌଶିକ ବୋଲିଲେ, "ଯଥାସ୍ତୁ," ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନୋ ଆଦେଶ ଦେଇ, ସମସ୍ତ କଥା ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ଖବର କରିବା ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ପଠାଇଲେ। ଏବେ ବାଲକାଣ୍ଡର ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଠିତମ (୬୮) ସର୍ଗ ଶୁଣ। ଜନକଙ୍କ ଆଦେଶାନୁସାରେ ଯାଉଥିବା ଦୂତମାନଙ୍କ ରଥ ଥକିଯିବା ସତ୍ୱେ, ତିନି ରାତି ବ୍ୟତୀତ ହେବା ପରେ, ସେମାନେ ଅୟୋଧ୍ୟା ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶାନୁସାରେ ସେମାନେ ରାଜପାଳିସରେ ଯାଇ, ଦେବତାପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦଶରଥଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସମସ୍ତ ଦୂତମାନେ ଭୟ ଛାଡ଼ି, ହାତ ଜୋଡି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସମ୍ମାନରେ ରାଜାଙ୍କୁ ମଧୁର କଥା କହିଲେ। ମିଥିଲାପତି ଜନକ, ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କ ସହିତ, ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ମଧୁର କଥାରେ... ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତ ଓ ଗୁରୁମାନେ ସହିତ ପ୍ରଥମେ ଆପଣଙ୍କର କୁଶଳ ଓ ଅବିଚଳ ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି, ହେ ମହାରାଜ। ଆପଣଙ୍କର କୁଶଳ ଜାଣି, ମିଥିଲାପତି ବୈଦେହ, କୌଶିକଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଏହି କଥା କହିଛନ୍ତି—"ଆପଣ ମୋର ପୂର୍ବ ବ୍ରତ ଜାଣନ୍ତି: ମୋର କନ୍ୟା ପ୍ରତାପ ଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ। ରାଜାମାନେ ବିଫଳ ହୋଇ, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପାଇଁ ପଛକୁ ଫେରିଯାଇଛନ୍ତି। ଏହି ମୋ କନ୍ୟା, ହେ ରାଜା, ଅନୁଗ୍ରହବଶତଃ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି।