ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମୁନି, ମୁଁ ତେବେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇଗଲି ଥିଲି। ଏହି ଦୁଃଖରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମୋର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲି। ତାହାପରେ ଦେବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ମୋତେ ଚାରି ଭାଗର ବିଶାଳ ସେନା ଦାନ କଲେ। ଏହି ସେନା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ହାରିଗଲେ, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ। ସେହି ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ସନ୍ଦେହସ୍ପଦ ଶକ୍ତିର ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଅଧର୍ମୀମାନେ—ହେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମୁନି, ଏହି ହେଉଛି ସେଇ ଦୀପ୍ତିମୟ ଧନୁଷ୍ୟ। ହେ ଧୃଢ଼ଚିତ୍ତ, ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ମୁଁ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖେଇବି; ଯଦି ରାମ ଏହି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ବାନ୍ଧିପାରିବେ, ମୁଁ ମୋର କନ୍ୟା ଜନନୀବିହୀନ ସୀତାକୁ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଦେଇଦେବି। ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ସତ୍ଷଠିଠାରୁ ସତ୍ସପ୍ତତି ଶର୍ଗ କଥା ଶୁଣ। ରାଜା ଜନକଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ଧନୁଷ୍ୟଟି ରାମଙ୍କୁ ଦେଖାନ୍ତୁ।’ ତାପରେ ରାଜା ଜନକ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଠାରେ ଆଦେଶ ଦେଲେ—‘ଫୁଲର ଗନ୍ଧ ଲଗାଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟଟି ଆଣ।’ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏହି ଅଷ୍ଟଚକ୍ର ଦୀଘଳ ବହୁ ଭାରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଥିବା ପେଟିକୁ ଏକଠି ମିଶି ଦେଖାଇ ନେଲେ। ପଞ୍ଚହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ଏହି ଲୋହାର ପେଟିକୁ ଏକାଠି ଉଠାଇ ନେଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଧନୁଷ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ପେଟିକୁ ରାଜା ଜନକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖି, ବୋଲିଲେ—‘ହେ ମିଥିଲାଧୀଶ, ଏହି ହେଉଛି ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ୟ, ସମସ୍ତ ରାଜା ଯାହାକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି; ଚାହାଁଥିଲେ ଦେଖନ୍ତୁ।’ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ହାତ ଯୋଡି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ—‘ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଧନୁଷ୍ୟଟି ଜନକବଂଶ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଭଳ ରାଜାମାନେ ପୂଜା କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତା’କୁ ବାନ୍ଧିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଦେବ, ଅସୁର, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, କିମ୍ନର, ମହାନାଗ—ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଏହି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ବାନ୍ଧିପାରିନାହାନ୍ତି। ମଣିଷମାନେ ତ ଏହି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ବାନ୍ଧିବା, ତା’କୁ ଉଠାଇବା, ମୋଡିବା କଥା ଅସମ୍ଭବ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ୟ ଆଣାଯାଇଛି, ଏହି ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖାନ୍ତୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।’ ଜନକଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ରାମ, ଏହି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଦେଖ।’ ମୁନିଙ୍କ ଆଦେଶରେ ରାମ ଧନୁଷ୍ୟ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ, ପେଟି ଖୋଲି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଦେଖି କହିଲେ—‘ଏହି ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ମୁଁ ହାତ ଦେଇଁ ଛୁଇଁବି, ଏହାକୁ ଉଠାଇ ଓ ବାନ୍ଧିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।’ ରାଜା ‘ଯଥାସ୍ତୁ’ କହିଲେ, ମୁନି ମଧ୍ୟ ସମ୍ମତି ଦେଲେ। ଏବଂ ମୁନିଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସହଜରେ ଧନୁଷ୍ୟର ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ଧରିଲେ। ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ରଘୁବଂଶର ଗର୍ବ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାମ ପାଣିରେ ଧରି ଏହି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଏତେ ସହଜରେ ବାନ୍ଧିଲେ, ଯେମିତି ପାଣିକୁ ଉଠାଯାଏ। ଧନୁଷ୍ୟ ବାନ୍ଧି, ତା’କୁ ପୂରା ମୋଡିଲେ, ଏବଂ ସେଇ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିବା ସମୟରେ ବିଜୁଳି ଗର୍ଜନ ସମାନ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ହେଲା, ଭୂମି ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ କମ୍ପିତ ହେଲା, ଯେମିତି ପାହାଡ଼ ଫାଟୁଛି। ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏହି ଧ୍ୱନିରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ, କିନ୍ତୁ ମହାମୁନି, ରାଜା ଓ ଦୁଇ ରଘୁନନ୍ଦନ ଛଡ଼ି। ଲୋକମାନେ ଆପଣା ହୁଏବା ପରେ, ଭୟ ହରାଇ, ରାଜା ହାତ ଯୋଡି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାକ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ମୁଁ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ଦେଖିଛି, ଏହା ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ମୋ ଆଶାର ଅତିକ୍ରମ। ମୋ କନ୍ୟା ସୀତା ଏବେ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କୁ ବରିଷ୍ଠ ପତି ଭାବରେ ପାଇ, ଜନକବଂଶର କୀର୍ତ୍ତି ବଢ଼ାଇବେ। ହେ କୌଶିକ, ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ହେଲା—‘ସୀତା କୌଶଳ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବରାଯିବେ।’ ମୋର ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ କନ୍ୟା ସୀତାକୁ ଏବେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଇବି। ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ମୋର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତ୍ୱରିତ ରଥରେ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଆନ୍ତୁ, ରାଜାଙ୍କୁ ଆନିବା ଓ ମୋର କନ୍ୟା ଦାନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ଦୁଇ କକୁତ୍ସ୍ଥପୁତ୍ରଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ କହି, ସ୍ନେହ ସହିତ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାବେ ଆଣନ୍ତୁ।’ କୌଶିକ ମୁନି ‘ଯଥାସ୍ତୁ’ କହି, ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଠାରେ ଏହି ଆଦେଶ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଜଣାଇବା ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ପଠାଇଲେ। ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ ବାଳକାଣ୍ଡର ଅଷ୍ଟଷଠି ଶର୍ଗ କଥା ଶୁଣ। ରାଜା ଜନକଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତୀବ୍ର ଯାତ୍ରା କରି, ତିନି ରାତି ରାସ୍ତାରେ କଟାଇ, ଅୟୋଧ୍ୟା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ସେମାନେ ରାଜପାଳିସରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦେବତୁଳ୍ୟ ବୃଦ୍ଧ ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସମସ୍ତ ଦୂତ, ଭୟ ହୀନ ହାତ ଯୋଡି ସମ୍ମାନ ଓ ମୃଦୁ କଥାରେ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ମିଥିଲାଧୀଶ ଜନକ ତାଙ୍କ ଅଗ୍ନି ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ସହିତ, ପୁଣିପୁଣି ମୃଦୁ ଓ ସ୍ନେହଭରା କଥାରେ ଆପଣଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ସ୍ଥାୟୀ କୁଶଳ ପ୍ରସ୍ନ କରନ୍ତି, ହେ ମହାରାଜ। ଏପରେ, କୌଶିକଙ୍କ ଅନୁମତି ସହିତ, ମିଥିଲାର ଶାସକ ଭାବେ ଭଲ ଭାବରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଛନ୍ତି—‘ଆପଣ ମୋ ପୂର୍ବବ୍ରତ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତି; ମୋ କନ୍ୟା କୌଶଳ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବରାଯିବେ। ଅନେକ ରାଜା ଚେଷ୍ଟା କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଅସଫଳ ହୋଇ, ଦୁଃଖ ଓ ଦ୍ୱେଷରେ ଚଳିଗଲେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି।