ମିଥିଳା ନଗର ଉପରେ ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାମାନେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଆକ୍ରମଣ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷ ଚାଲିଥିଲା, ଏବଂ ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ଉପକରଣ, ସମ୍ପଦ ସମାପ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ଦୁଃଖ ଦେଖି, ରାଜା ଜନକ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଦେବମାନେ ବହୁତ ଖୁସି ହୋଇ, ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନା ଦାନ କଲେ। ଏହାପରେ ସେଇ ହରାଇଥିବା ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଦୁର୍ବଳ ଓ ସନ୍ଦିହାସ୍ପଦ ଶକ୍ତି ଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଦୂରେ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧନୁଃ ଏହି ସମୟରୁ ମିଥିଳାରେ ରହିଛି। ତାପରେ ଜନକ କହିଲେ, "ଏହି ଧନୁଃ ମୁଁ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖେଇବି। ଯଦି ରାମ ଏହି ଧନୁଃକୁ ତାଣିପାରିବେ, ତେବେ ମୁଁ ମୋର କନ୍ୟା ସୀତାଙ୍କୁ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ବିବାହ ଦେଇଦେବି।" ଏହିପରେ ଗୌରବମୟ ବାଲକାଣ୍ଡର ସତ୍ସର୍ଗ ସୁନିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବାକୁ କହାଯାଉଛି। ଜନକଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଧନୁଃଟି ରାମଙ୍କୁ ଦେଖାଇଦିଅ।" ତାପରେ ଜନକ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, "ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା ଲଗାଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ଧନୁଃଟି ଆଣ।" ଆଦେଶ ମିଳି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏହି ଅଷ୍ଟଚକ୍ରା ଦାନ୍ଡି ଦେଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ପାଞ୍ଚ ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁରୁଷ ଏହି ଭାରୀ ଲୋହାର କୋଠାକୁ ମିଳିକି ଚେଷ୍ଟା କରି ତାଣିଲେ ଏବଂ ଧନୁଃଟିକୁ ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରଖିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ଅତି ଉତ୍ତମ ଧନୁଃ; ଯଦି ଆପଣ ଚାହାନ୍ତି, ଏହାକୁ ଦେଖନ୍ତୁ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଜନକ ହାତ ଜୋଡି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଧନୁଃ ପୂର୍ବଜ ଜନକମାନେ ଓ ବଡ଼ ରାଜାମାନେ ପୂଜା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ କେହି ତାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଦେବ, ଅସୁର, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର, ମହାନାଗ କେହି ଏହି ଧନୁଃକୁ ତାଣିପାରିବେ ନାହିଁ। ମଣିଷମାନେ ତ ଏହାକୁ ତାଣିବା, ଧାରିବା, ବା ଉଠେଇବା କଥା ଚିନ୍ତା କରିପାରିବେ କି? ଏହି ଉତ୍ତମ ଧନୁଃ ଆଣାଯାଇଛି, ଏହାକୁ ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରିନ୍ସଙ୍କୁ ଦେଖାନ୍ତୁ।" ଏହିପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ବଟୁ, ରାମ, ଏହି ଧନୁଃକୁ ଦେଖ।" ମୁନିଙ୍କ ଆଦେଶ ମାନି ରାମ ଧନୁଃ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ, କୋଠା ଖୋଲି ଧନୁଃକୁ ଦେଖି କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଧନୁଃକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବି, ଏହାକୁ ଉଠେଇ ତାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।" ରାଜା ଓ ମୁନି ଦୁହେଁ 'ଏହି ଭଲ' ବୋଲି ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଲେ। ମୁନିଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସହଜରେ ଧନୁଃର ମଧ୍ୟଭାଗ ଧରିଲେ। ହଜାର ଲୋକ ଦେଖିଥିବା ବେଳେ, ରାମ ଏହି ଧନୁଃକୁ ଏପରି ସହଜରେ ତାଣିଲେ, ଯେପରି ଜଳକୁ ତାଣିବା ହୁଏ। ଧନୁଃ ତାଣି ସାରି, ସେ ଏହାକୁ ଏତେ ଜୋରରେ ଟାଣିଲେ ଯେ, ଧନୁଃ ମଧ୍ୟରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ବିଜୁଳି ହାଡିବା ପରି ହେଲା, ଭୂମି ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ କମ୍ପିତ ହେଲା, ଯେପରି ପାହାଡ଼ ଚିରିଯାଉଛି। ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏହି ଧ୍ୱନିରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, କିନ୍ତୁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ରାଜା ଓ ଦୁଇ ରଘୁନନ୍ଦନ ଛାଡ଼ି ସମସ୍ତେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ଲୋକମାନେ ଶାନ୍ତ ହେବା ପରେ, ଭୟ ହରାଇ ରାଜା ଜନକ ହାତ ଜୋଡି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପୂଜ୍ୟ ମୁନି, ମୁଁ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦେଖିଲି। ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ମୋ ଆଶା ଉପରେ। ମୋର କନ୍ୟା ସୀତା ଏବେ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ବରା ବୋଲି ଘୋଷଣା କରୁଛି, ଏହା ଜନକ କୁଳକୁ ମହିମା ଦେବ।" "ହେ କୌଶିକ, ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ହେଲା—'ସୀତାଙ୍କୁ କୌଶଳ ଦ୍ୱାରା ଜିତିବାକୁ ପଡ଼ିବ।' ଏବେ ମୁଁ ମୋର ପ୍ରାଣଠାରୁ ପ୍ରିୟ କନ୍ୟା ସୀତାଙ୍କୁ ରାମଙ୍କୁ ଦେବି। ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିଲେ, ମୋର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତ୍ୱରିତ ରଥରେ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଉନ୍ତୁ, ରାଜାଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଦେଇ, ଏହି ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ଘଟିବା ବିଷୟରେ ଜଣାନ୍ତୁ।" "ସେମାନେ ଏହି ବିରତି କଥା ଓ ଦୁଇ କକୁତ୍ସ୍ଥପୁତ୍ରଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାନ୍ତୁ, ଓ ଆଦର ଓ ସ୍ନେହରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଆଣନ୍ତୁ।" କୌଶିକ ମୁନି 'ଏହି ଭଲ' ବୋଲି ଅନୁମତି ଦେଲେ। ତାପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଜନକ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ପଠାଇଲେ, ସମସ୍ତ କଥା ଦେଖାଇବା ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ନେଇଆସିବାପାଇଁ। ଏଠିଏ ବାଲକାଣ୍ଡର ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଠିତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ମିଥିଳାର ଦୂତମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ତିନି ରାତି ଯାତ୍ରା କରି, ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ସେମାନେ ରାଜମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦେବତାପ୍ରତିମ ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସମସ୍ତ ଦୂତ ଭୟ ଛାଡ଼ି ହାତ ଜୋଡି ଆଦର ଓ ମୃଦୁ କଥାରେ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। "ମିଥିଳାର ରାଜା ଜନକ, ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କ ସହିତ, ପୁନିପୁନି ମୃଦୁ ଓ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ କଥାରେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛନ୍ତି।" "ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତ ଓ ଅଚାର୍ୟମାନେ ସହିତ, ଆପଣଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ଓ ଶ୍ରେୟସ୍ ଜାଣିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ହେ ମହାରାଜ। ଆପଣଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ଜାଣି, ବିଧିବତ୍ କୌଶିକଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ମିଥିଳାର ରାଜା ଏହି ଶୁଭ କଥା ଆପଣଙ୍କୁ ଜଣାଉଛନ୍ତି...