ହନୁମାନ୍ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପତ୍ନୀ ସୀତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦୃଢ ଉତ୍ସାହରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କୁ ଗୋଡ଼, ଘୁଣ୍ଡି, ଦାନ୍ତ, କାନ ଓ ନାକ କାଟିବା, ଚୁଲ ଉଖିଡ଼ିବା ପରି ଦାଣ୍ଡ ଦେଇ ସଜା ଦେବି। ତୁମକୁ ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଏପରି ଅନେକ ଘାତ ମାଡ଼ି ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ତୁମକୁ ଭୟ ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ କଠୋର ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ସଂହାର କରିଦେବି।” ଏପରି କହି, ଦୁଃଖିତମାନେ ପ୍ରତି କ୍ଷମାଶୀଳ ଓ କରୁଣାମୟୀ ସୀତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ସୀତା ଦୀର୍ଘ ଚିନ୍ତା କରି ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନର, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥିବା ଦାସ-ଦାସୀମାନେ ଦୋଷର ଅଧୀନ ଓ ପୂର୍ବ ଦୁଷ୍କର୍ମର ଫଳରେ ଏହିପରି କରୁଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଉପରେ କିଏ କ୍ରୋଧ କରିବ? ଏ ସବୁ ମୋ ପୂର୍ବ କର୍ମର ଫଳ; ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରିଥାଏ। ଏହି ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ବାତ୍ସଳ୍ୟମୟ, ଏହି ଦୃଢ ନିୟତିର ମାର୍ଗ; ଏହି ଦୁଃଖ ମୋ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲା। ରାବଣଙ୍କ ଦାସୀ ରୂପେ ମୁଁ ଏଠି ଦୁଃଖ ସହିଛି। ଏଠାର ରାକ୍ଷସୀମାନେ ରାବଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୋତେ ଭୟ ଦେଇଥାନ୍ତି; ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ସେମାନେ ଆଉ ମୋତେ ଭୟ ଦେବେନାହିଁ। ଏଠାରେ ଏକ ପୁରାତନ ଧର୍ମମୟ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି, ଯାହା କୃତ୍ସ୍ନ ରୂପେ ଭାଲୁ ଗାଇଥିଲେ—'ଅନ୍ୟେ ଦୁଷ୍କର୍ମ କଲେ ତାଙ୍କର ପାପ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଚୁକ୍ତି ପାଳନ କରିବା ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଧାରଣ କରିବା ଧର୍ମୀଜନଙ୍କ ଶୋଭା। ଦୁଷ୍ଟ, ସଦ୍ଗୁଣୀ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ ଯେଉଁହେଉଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉନ୍ନତ ମନୁଷ୍ୟ କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ୍; କାରଣ, କେହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୋଷରହିତ ନୁହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ଜଗତକୁ କ୍ଷତି କରିବାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, କ୍ରୁର ଓ ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମଧ୍ୟ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'” ସୀତା ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶବ୍ଦକୁଶଳୀ ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମାତା, ଆପଣ ନିଶ୍ଚୟ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ପତ୍ନୀ। ଆପଣ ଯାହା ଆଦେଶ ଦେବେ, ମୁଁ ତାହା କରିବି—ଆମେ ଏବେ ରାଘବଙ୍କଠାରେ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।” ତା'ପରେ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ମୈଥିଲୀ ସୀତା ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ଏକମାତ୍ର ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି—ମୋ ପତି, ଭୃତ୍ୟ-ବନ୍ଧୁ ସେବକଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରୁଥିବା ରାମଙ୍କ ଦର୍ଶନ।” ମୈଥିଲୀଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଉତ୍ସାହରେ କହିଲେ, “ଆଜି ଆପଣ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମୁହଁଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଧ୍ୟ ଶତ୍ରୁନାଶୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିବେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ।” ଏପରି କହି ହନୁମାନ୍ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୀତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ରାଘବଙ୍କଠାରେ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଗଲାପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନର ହନୁମାନ୍ ନିୟମିତ କ୍ରମରେ ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କ ଉତ୍ତର ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଯିଏ ଦେବମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏଠିଏ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟମୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ। ତା'ପରେ, ଜ୍ଞାନୀ ହନୁମାନ୍ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ଚକ୍ଷୁ ଓ ଧନୁର୍ଧରମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେ କହିଲେ, “ଯାହା ପାଇଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମ ହେଲା, ଯିଏ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ—ସେ ଦୁଃଖିତ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଆପଣ ଦେଖନ୍ତୁ। ସେ ଦୁଃଖରେ ଅତିବ୍ୟାପ୍ତ, ଲୁହରେ ଭିଜିଥିବା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆପଣଙ୍କ ଜୟଶୃତି ଶୁଣି ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ କାମନା କରୁଛନ୍ତି। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଯାହା ଆଶ୍ବାସନା ଦେଇଥିଲି, ତାହାରେ ସେ ଆପଣଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି।” ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ତୁରନ୍ତ ଭାବନାରେ ଲୀନ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଅଳ୍ପ ଲୁହରେ ଭରିଗଲା। ସେ ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ପୃଥିବୀକୁ ଦେଖିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଏବଂ ସାମ୍ନାରେ ଥିବା ଘନମେଘ ସମାନ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସୀତାଙ୍କୁ ଦେବୀ ଗନ୍ଧ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ କରି, ମୁଣ୍ଡ ଧୋଇ ଏଠାକୁ ନେଇଆ।” ରାମଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି ବିଭୀଷଣ ଶୀଘ୍ର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସୀତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ନିଜ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହ ଆଣିବାକୁ କହିଲେ। ବିଭୀଷଣ ଦୟାଳୁ ଓ ନମ୍ର ଭାବରେ ହାଥ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରି ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ବୈଦେହୀ, ଦେବୀ ଗନ୍ଧ ଓ ମହାମୂଲ୍ୟ ଅଳଙ୍କାର ଧାରଣ କରି, ପଳଙ୍କୀରେ ଚଢ଼ନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସୀତା ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାକ୍ଷସାଧୀପ, ମୁଁ ନହୁଏ ମୁଣ୍ଡ ଧୋଇ ଏବଂ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି ନୁହେଁ, ସାଧାରଣ ଭାବରେ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।” ବିଭୀଷଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଆପଣ ଯେପରି ରାମଙ୍କ ଆଦେଶ, ସେପରି କରିବା ଉଚିତ୍।” ତେଣୁ, ସୀତା ସ୍ୱୀକାର କରି, ମୁଣ୍ଡ ଧୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଳଙ୍କାର ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ଶାଡ଼ି ପିନ୍ଧି, ମୂଲ୍ୟବାନ ବସ୍ତ୍ର ଭିତରେ ଢାକିବା ପଳଙ୍କୀରେ ବସିଲେ। ଅନେକ ରାକ୍ଷସୀ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ବିଭୀଷଣ ଏପରି ସଜାଇ ସୀତାଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ନେଇ ଆସିଲେ। ବିଭୀଷଣ ରାମଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ଉତ୍ସାହରେ ସୂଚନା ଦେଲେ, “ସୀତା ଆସିଛନ୍ତି।” ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରାକ୍ଷସମନ୍ଦିରେ ରହିଥିବା ସୀତାଙ୍କ ଆଗମନ ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁନାଶୀ ରାମଙ୍କ ମନେ କ୍ରୋଧ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖ ଏକାସାଥିରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ରାମ ସୀତାଙ୍କୁ ପଳଙ୍କୀରେ ଦେଖି କୌଣସି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେନାହିଁ, ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଦୟାଳୁ ରାକ୍ଷସାଧୀପ, ମୋ ଜୟରେ ନିରନ୍ତର ନିଷ୍ଠା ରଖୁଥିବା, ବୈଦେହୀକୁ ଶୀଘ୍ର ମୋ ପାଖକୁ ଆଣ।” ରାଘବଙ୍କ ଏହି ଆଦେଶ ଶୁଣି, ଧର୍ମବିଦ୍ ବିଭୀଷଣ ତୁରନ୍ତ ଚାରିପାଖ ଖାଲି କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।