ମହାମୁନିଜନଙ୍କୁ ଜନକ ରାଜା କହିଲେ, “ମୁଁ ମୋ ଝିଅକୁ କେବଳ ପ୍ରତାପ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ହିଁ ବରାଦାନ କରିବି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦାୟଜ୍ୟ କିମ୍ବା ଦାନ ନୁହେଁ।” ଏହି କଥା ପରେ, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ମିଥିଳାକୁ ଆସି, ନିଜ ଶକ୍ତି ପ୍ରମାଣ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଶିବଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ ଆଣିଦିଆଗଲା। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସେଇ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଉଠାଇବା ତ କଥା ଦୂର। ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅପର୍ୟାପ୍ତ ଦେଖି, ରାଜାମାନେ ଅସ୍ଵୀକୃତ ହେଲେ। ଏହି ଅପମାନରେ ସମସ୍ତ ରାଜା ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ମିଥିଳାକୁ ଅବରୋଧ କଲେ। ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଲା, ରାଜାମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦ ଶେଷ ହେଇଗଲା। ତାପରେ ମୁଁ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲି। ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହୋଇ, ଚତୁର୍ବିଧ ସେନା ଦାନ କଲେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ହାରିଥିବା ରାଜାମାନେ ପଳାଇଗଲେ। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ହେଉଛି ସେଇ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଧନୁଷ୍ୟ, ଯାହା ଦୁର୍ବଳ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାମାନେ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖେଇବି। ଯଦି ରାମ ଏହି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ତାଣିପାରିବେ, ତେବେ ମୁଁ ମୋର କନ୍ୟା, ଗର୍ଭ ଛାଡ଼ି ଜନ୍ମିଥିବା ସୀତାକୁ, ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ବିବାହ ଦେଇଦେବି। ଏହିପରେ, ପବିତ୍ର ବାଲକାଣ୍ଡର ସତ୍ସଙ୍ଗତି ଶୁଣ। ଜନକଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖାଇଦିଅ।” ତାପରେ ଜନକ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନୋକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, “ଫୁଲ ଓ ଗନ୍ଧରେ ଅନୁଳିପ୍ତ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟ ଆଣ।” ଆଦେଶ ପାଇ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏଠାରେ ଏକ ଅଷ୍ଟଚକ୍ରୀ ଲୋହା ଶେଷ୍ଟ ଉପରେ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ରଖି, ମହାବଳୀ ପୁରୁଷମାନେ ଏହାକୁ କଷ୍ଟରେ ଚାଲିଅଣିଲେ। ଏହି ଶେଷ୍ଟଟିକୁ ରଖି, ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ଏହି ହେଉଛି ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ୟ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। ଚାହିଲେ ଦେଖନ୍ତୁ।” ଏହା ଶୁଣି ରାଜା ହାତ ଜୋଡ଼ି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଦୁହିଁ ଭାଇଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଜନକମାନେ ଓ ଅନେକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଏହାକୁ ତାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଦେବ, ଅସୁର, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର, ମହାନାଗ ମଧ୍ୟ ଏହି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ତାଣିପାରିବେ ନାହିଁ। ମଣିଷମାନେ ତ ଏହାକୁ ଉଠାଇବା, ତାଣିବା, ତାର ଲଗାଇବା ଆଶା କରିପାରିବେ କିପରି?” “ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ୟ ଆଣାଯାଇଛି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହାକୁ ଏହି ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖାଇଦିଅ।” ଏହିପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ବାଳକ ରାମ, ଏହି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଦେଖ।” ମୁନିଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ରାମ ଧନୁଷ୍ୟ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ, ଶେଷ୍ଟ ଖୋଲି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଦେଖି, କହିଲେ, “ଏହି ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ମୁଁ ହାତ ଦେଇ ଛୁଇଁବି, ଏହାକୁ ଉଠାଇ ତାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।” ରାଜା ‘ଏହା ହେଉ’ ବୋଲି କହିଲେ, ମୁନି ମଧ୍ୟ ସମ୍ମତି ଦେଲେ। ତାପରେ ରାମ ସହଜରେ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟଭାଗରୁ ଧରିଲେ। ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ରାଘବବଂଶର ଶ୍ରୀରାମ ସହଜରେ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ତାଣିଦେଲେ। ଏବଂ ସେ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ପୂରା ତାଣି, ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ। ଏହି ଭଙ୍ଗ ହେବା ସହିତ, ଉପ୍ରକାଶ ଦେଇଥିବା ବିଦ୍ୟୁତ ଗର୍ଜନ ଭଳି ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଲା, ଭୂମି କମ୍ପିଗଲା, ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରି ଲାଗିଲା। ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏହି ଶବ୍ଦରେ ଅଚେତ ହୋଇ ଚାହିଁଗଲେ, କିନ୍ତୁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ରାଜା ଓ ଦୁଇ ରାଘବପୁତ୍ର ଅଚଳ ରହିଲେ। ଲୋକମାନେ ସ୍ଥିର ହେବା ପରେ, ଭୟ ହରାଇ, ରାଜା ହାତ ଜୋଡ଼ି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପୂଜ୍ୟମାନ୍ୟ, ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦେଖିଲି। ଏହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଅକଳ୍ପନୀୟ, ମୋ ଆଶା ପରିଧିରୁ ବାହାର।” “ମୋର କନ୍ୟା ସୀତା, ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କୁ ବର ହେବେ, ଏହା ଜନକବଂଶକୁ କୀର୍ତ୍ତି ଦେବ। ବୌଧ୍ୟ କୌଶିକ, ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ହେଲା—ପ୍ରତାପରେ ସୀତା ବରାଦାନ। ମୋର ପ୍ରାଣଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରିୟ କନ୍ୟାକୁ ଏବେ ରାମଙ୍କୁ ଦେବି।” “ଆପଣଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ମୋର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଶୀଘ୍ର ଯାଉନ୍ତୁ, ରଥରେ ଯାଇ ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ମୋ କନ୍ୟା ଯିଏ ପ୍ରତାପରେ ବରାଦାନ ହେଲେ, ଏହି କଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଜଣାନ୍ତୁ। ଏହି ସହିତ, ମୁନିଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଥିବା କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶୀ ଦୁଇ ପୁଅ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହନ୍ତୁ, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣନ୍ତୁ।” କୌଶିକ ମୁନି ‘ଏହା ହେଉ’ ବୋଲି ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଲେ। ତାପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ମନ୍ତ୍ରୀମାନୋକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ପଠାଇଦେଲେ, ଯାହାଁ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ରାଜାଙ୍କୁ କହିବେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରି ଆଣିବେ। ଏହିପରେ, ବାଲକାଣ୍ଡର ଅଗ୍ରଗାମୀ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଜନକଙ୍କ ଆଦେଶାନୁସାରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ତାଙ୍କର ଯାନ ଅଳସିଯାଇଥିବା ବେଳେ, ତିନି ରାତି ଯାତ୍ରା କରି, ଆୟୋଧ୍ୟା ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।