ସେହି ସମୟରେ, ରାଜା ଜନକ କହିଲେ—ମୁଁ ଯେଉଁ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଥିଲି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାନାୟକଙ୍କ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ଧନୁଷ୍ୟଟି ଦେଇଥିଲି। ପରେ, ଏହି ଧନୁଷ୍ୟଟି ଆମ ପୂର୍ବଜ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜନକଙ୍କ ନିକଟରେ ଭଣ୍ଡାର ଭାବରେ ରଖାଯାଇଥିଲା। ଏକ ଦିନ ମୁଁ ମାଟି ଚାଷ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଆଉ ତାହା ସଫା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ମାଟିରୁ ଏକ ଶିଶୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା—ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀମତୀ ସୀତା। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋ ଝିଅ ଭାବରେ ପାଳିଲି। ମୋର ଏହି ଝିଅ ଜନ୍ମରହିତ, ମାଟିରୁ ଉଠିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଭାର ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ପୁରସ୍କାର ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କରାଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ପାଣିଘଟିକୁ ଭୂମିର ଶାସକମାନେ ଆସିଥିଲେ—ସମସ୍ତେ ମୋର ଝିଅକୁ ପାଇବାକୁ ଆଶା କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲି, “ମୋ ଝିଅକୁ କେବଳ ପ୍ରତିଭା ଦେଖାଇ ପାରିବାକୁ ଦେଉଛି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦାମ ନୁହେଁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ରାଜା ମିଥିଲାକୁ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ, ଶିବଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟଟି ଆଣାଯିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଲା। ସେମାନେ ଏହି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଉଠାଇପାରିଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଅସ୍ଵୀକୃତ ହେଲେ। ଏହାରେ ରାଜାମାନେ ଖୁବ ରୂଷ୍ଟ ହେଲେ ଏବଂ ମିଥିଲାକୁ ଘେରାଉ କଲେ, ନିଜେମାନେ ଅପମାନିତ ବୋଧ କଲେ। ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମିଥିଲାକୁ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ସାଧନ ଶେଷ ହେବା ପରେ ମୁଁ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ତପସ୍ୟା କଲି। ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ମୋତେ ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନା ଦେଲେ, ଏବଂ ହାରିଥିବା ରାଜାମାନେ ପଳାଇଗଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ଅପରାଧୀ ଥିଲେ। ଓ ମହାମୁନି, ଏହି ହେଉଛି ସେହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଧନୁଷ୍ୟ। ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖେଇବି; ଯଦି ରାମ ଏହି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ତାଣିପାରିବେ, ତେବେ ମୁଁ ମୋର ଝିଅ ସୀତାକୁ, ଯିଏ ଜନ୍ମହୀନ ଭାବେ ମାଟିରୁ ଉଠିଥିଲେ, ଦଶରଥ ନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କୁ ଦେଇଦେବି। ଏହିପରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଲକାଣ୍ଡର ସତ୍ସପ୍ତତିତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଏହି ଉପଖ୍ୟାନ ଶୁଣି, ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାଜା ଜନକଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଧନୁଷ୍ୟଟି ରାମଙ୍କୁ ଦେଖାନ୍ତୁ।” ତେଣୁ ରାଜା ଜନକ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନୋ କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, “ଫୁଲ ମାଳା ଓ ଗନ୍ଧ ସହିତ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟଟି ଆଣନ୍ତୁ।” ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏହି ଅଷ୍ଟଚକ୍ରୀ ମହାଧନୁଷ୍ୟ ଥିବା ଲୋହାର ପେଟିକୁ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପ୍ରୟାସରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ପଞ୍ଚଶତ ପୁରୁଷ ଏହାକୁ ଏକାଠି ଉଠାଇ ଆଣିଥିଲେ। ତାପରେ, ସେମାନେ ରାଜା ଜନକଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ହେଉଛି ସେଇ ଉତ୍ତମ ଧନୁଷ୍ୟ, ଯାହା ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। ମିଥିଲାଧୀଶ, ଆପଣ ଚାହାଁଲେ ଦେଖନ୍ତୁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଜନକ ହସ୍ତ ଜୋଡି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ-ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ଉତ୍ତମ ଧନୁଷ୍ୟଟି ଜନକମାନେ ଓ ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ପୂଜିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କେହି ଏହାକୁ ତାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଦେବତା, ଅସୁର, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ୟକ୍ଷ, କିନ୍ନର, ନାଗ—କେହି ଏହି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ତାଣିପାରିବେ ନାହିଁ। ମଣିଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତ ଏଥିରେ କୌଣସି ସମ୍ଭାବନା ନାହିଁ। ଏହାକୁ ଆଣାଯାଇଛି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହାକୁ ଏହି ଦୁଇ ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ ଦେଖାନ୍ତୁ।” ଏହିପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ବାଲକ, ରାମ, ଧନୁଷ୍ୟଟି ଦେଖ।” ମୁନିଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ରାମ ଧନୁଷ୍ୟର ନିକଟକୁ ଗଲେ, ପେଟି ଖୋଲି ଧନୁଷ୍ୟଟିକୁ ଦେଖି କହିଲେ, “ଏହି ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ମୁଁ ହାତ ଲଗେଇବି, ଏହାକୁ ଉଠାଇ ତାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।” ରାଜା ଏହାକୁ ସ୍ୱୀକାର କଲେ, ମୁନି ମଧ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ। ରାମ ମୁନିଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସହଜରେ ଧନୁଷ୍ୟର ମଧ୍ୟଭାଗ ଧରିଲେ। ହଜାର ଲୋକ ଦେଖୁଥିଲେ, ରାମ, ରଘୁବଂଶର ଅଭିମାନ, ଏହି ଧନୁଷ୍ୟଟିକୁ ଜଳ ପରି ସହଜରେ ତାଣିଦେଲେ। ଧନୁଷ୍ୟକୁ ତାଣି ଏହାକୁ ମଧ୍ୟରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଏହାର ଧ୍ୱନି ବିଜୁଳିର ଗର୍ଜନ ପରି ହେଲା, ଭୂମି କମ୍ପିତ ହେଲା, ପାହାଡ଼ ଫାଟିଯିବା ପରି ଲାଗିଲା। ସମସ୍ତ ଲୋକ ଭୟରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, କିନ୍ତୁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ରାଜା ଏବଂ ଦୁଇ ରଘୁନନ୍ଦନ ବ୍ୟତୀତ। ଲୋକମାନେ ସ୍ଥିର ହେବା ପରେ, ରାଜା ଭୟ ହରିଗଲା ବୋଲି, ହସ୍ତ ଜୋଡି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଦେଖିଛି, ଏହା ଅପୂର୍ବ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ମୋ ଆଶାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି। ମୋର ଝିଅ ସୀତା ଏବେ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କୁ ବରାଇବେ, ଏଥିରେ ଜନକବଂଶର ମହିମା ବଢ଼ିବ। ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ହେଲା—‘ସୀତା ପ୍ରତିଭାରେ ବିଜୟୀଙ୍କୁ ଦିଆଯିବେ।’ ମୋର ଝିଅ, ଯିଏ ପ୍ରାଣଠାରୁ ବେଶି ପ୍ରିୟ, ଏବେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଇଦେବି। ଏବେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ, ମୋର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତୁରନ୍ତ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ତ୍ୱରିତ ରଥରେ ଯାଆନ୍ତୁ।