ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ନିୟମାନୁସାରେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଏଠାରେ ଏକ ପବିତ୍ର ପଶୁ ବଳି ଦେଇ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ରାବଣଙ୍କୁ ଘୃତ ଲେପିତ ଚଟାଇ ଉପରେ ବସାଇ, ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ସେଠାରେ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ମାଳ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରିଥିଲେ। ବିଭୀଷଣ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ, ଅଞ୍ଜଳି ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଶ୍ରୁ ଚକ୍ଷୁରେ, ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୁନା ଧାନ୍ୟ ଦାନ କରି ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦେଇଥିଲେ। ବିଭୀଷଣ, ସ୍ନାନ କରି ଓ ଜଳ ଭିଜା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅଗ୍ନିକୁ ତିଳ ଓ ଦର୍ଭ ମିଶାଇ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ। ସେ ତିଳ ଜଳ ମିଶାଇ ଠିକ୍ ଭାବେ ଅର୍ପଣ କରି, ବାରମ୍ବାର ନାରୀମାନୋଁକୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଓ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇଥିଲେ। ଏହାପରେ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଇ ରାଜଧାନୀକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ କହିଲେ। ନାରୀମାନେ ରାଜପୁରୀକୁ ଯିବା ପରେ, ବିଭୀଷଣ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାୟକ, ନମ୍ରତାରେ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏପରି ସମୟରେ, ଶତ୍ରୁ ରାବଣଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରି, ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସେନା ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ବୃତ୍ରାସୁରଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରି ଆନନ୍ଦ ପାଇଥିଲେ। ତାପରେ ରାମ, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଧନୁଷ, ବାଣ ଓ ବଡ଼ କବଚ ଉତ୍ସର୍ଜନ କରି, ଶତ୍ରୁ ଜୟର କ୍ରୋଧକୁ ଛାଡ଼ି, ମୃଦୁ ଭାବକୁ ଫେରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦାନବମାନେ ରାବଣଙ୍କ ନିଧନ ଦେଖି, ନିଜ ନିଜ ବିମାନରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଶୁଭ କଥା କହି, ଚଲିଗଲେ। ସେମାନେ ରାବଣଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ, ରାଘବଙ୍କ ପ୍ରତାପ, ବାନରମାନେଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଉପଦେଶ, ହନୁମାନ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରେମ, ସୀତାଙ୍କ ପତିବ୍ରତ୍ୟ ଓ ହନୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତାପ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କଥା ହେଉଥିଲେ। ଏପରି କଥା କହି, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ ରାଘବ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ରଥ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଚିତ୍ରା ମୟୂର ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଥିଲା। ଶୂରବାହୁ ରାଘବ, ମାତଳିଙ୍କୁ ଦେଖି ବିଦାୟ ଦେଲେ। ମାତଳି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାରଥି, ରାଘବଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଚଢ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ମାତଳି ଚଲିଯିବା ପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାରଥି ଚାଲିଯିବା ସମୟରେ, ରାଘବ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆନନ୍ଦରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇଲେ। ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ସେନା ଶିବିରକୁ ପହଞ୍ଚି, ନିକଟସ୍ଥ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ। ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ସୁମିତ୍ରନନ୍ଦନ, ଏହି ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଲଙ୍କାରେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କର। ସେ ଭକ୍ତ, ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ପୂର୍ବରୁ ଆମକୁ ସେବା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ମୋର ପ୍ରବଳ ଇଚ୍ଛା, ଯେ ରାବଣଙ୍କ ଭାଇ ଲଙ୍କାରେ ରାଜା ହେଉନ୍ତୁ।" ଏପରି ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, "ଯଥାସ୍ତୁ," ବୋଲି ସ୍୵ର୍ଣ୍ଣ ଘଟ ନେଲେ। ହନୁମାନ ବେଗରେ ଏହି ଘଟ ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେଙ୍କ ହାତରେ ଦେଲେ। ରାମଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ବଡ଼ମନ୍ୟ ବାନରମାନେ ସାଗରରୁ ଜଳ ଆଣିଲେ। ସେମାନେ ଏକ ଘଟରେ ଜଳ ଭରି, ସେଠାରେ ରଖିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ରାମଙ୍କ ଆଦେଶାନୁସାରେ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଲଙ୍କାର ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ମନ୍ତ୍ର ଓ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ବନ୍ଧୁମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରମାନେ ମିଳି ଅଭିଷେକ କଲେ। ସମସ୍ତେ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି, କେବଳ ରାମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ବିଭୀଷଣଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଖୁସି ହେଲେ। ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଲଙ୍କାରେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ବିଭୀଷଣ, ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି ମହାନ ରାଜ୍ୟ ପାଇ, ନାଗରିକଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ, ପୁନଃ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ଲଙ୍କାର ରାକ୍ଷସମାନେ ଖୁସିରେ ଦହି, ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ, ମିଠା, ଫୁଲ ଭରି ଉପହାର ନେଇ ଆସିଲେ। ବିଭୀଷଣ ସେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରି, ସେହି ଉପହାର ରାମ ଓ ଶୂରବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ଏହିପରି ସେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବାରେ ରାମ ସମସ୍ତ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କଲେ। ତାପରେ ରାମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନର ହନୁମାନଙ୍କୁ, ଯିଏ ନମ୍ରତାରେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରିଥିଲେ, କହିଲେ, "ଏହି ମହାରାଜ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ନମ୍ରତାରେ ବିଦାୟ ଦେଇ, ତୁମେ ଲଙ୍କାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସୀତାଙ୍କୁ ମୋର ଶୁଭକାମନା ପହଞ୍ଚାଅ।" "ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ଭଦ୍ରା, ତୁମେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ମୋର, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭଲ ଖବର ଦିଅ, ଏବଂ ରାବଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଖୁସିର ସୂଚନା ଦିଅ। ଏହି ଖୁସିର ଖବର ପହଞ୍ଚାଇ, ପୁନି ଫେରିଆସ।" ଏହିପରି ଆଦେଶ ପାଇ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାତିରେ ବସୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ତାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ହନୁମାନ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଗଲେ। ଠିକ୍ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ସେ ଆନନ୍ଦହୀନ, ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ, ନକ୍ଷତ୍ର ରୋହିଣୀ ମାନ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ର ବିହୀନ ଭଳି। ଗଛ ତଳେ ଦୁଃଖିତ ଭାବେ ବସିଥିବା, ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ହନୁମାନ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଏଗିଅସି, ନମସ୍କାର କରି, ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇଲେ।