ବିଶାଳ ହୃଦୟ ଜନକଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହାର୍ଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ଏହି ଦୁଇଜଣ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ କ୍ଷତ୍ରିୟ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ; ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ଏହି ଅତିଶୟ ଦୁର୍ଲଭ ଧନୁକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଏହି ରାଜକୁମାରମାନେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ତାହା ପୂରଣ ହୁଏ। ଏହି ଧନୁକୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖାନ୍ତୁ, ତେବେ ସେମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଯାଇପାରିବେ।” ଏପରି ଶୁଣି, ରାଜା ଜନକ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ନମ୍ରତା ସହ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ଏହି ଧନୁ ଏଠାରେ କାହିଁକି ରହିଛି, ଏହି ଗଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ନିମିଙ୍କ ପୁଅ ଦେବରତ ଏହି ଧନୁକୁ ଭାରସା ଭାବରେ ନେଇଥିଲେ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଦକ୍ଷ ଯଜ୍ଞ ଭଂଗ ହେବାବେଳେ, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭବ ଏହି ଧନୁକୁ ଟାଣି, କ୍ରୋଧରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଭଙ୍ଗ କରି, କହିଥିଲେ: ‘ତୁମେ ମୋତେ ଯଜ୍ଞର ଅଂଶ ଦେଉନାହାଁତୁ, ତେଣୁ ଏହି ଧନୁ ଦ୍ୱାରା ତୁମର ଦେବୀୟ ଅଙ୍ଗ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି।’” ଦେବତାମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଭବଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିଲେ। ସେ ଖୁସି ହୋଇ, ଏହି ଅତିଶୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧନୁକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ପରେ, ଏହି ଧନୁକୁ ଆମ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ପାଖରେ ଭାରସା ଭାବରେ ରଖାଯାଇଥିଲା। ମୁଁ ଜମି କାମ କରୁଥିଲି, ସେବେ ମାଟିରୁ ଏକ ଶିଶୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହାକୁ ପରେ ‘ସୀତା’ ନାମ ଦିଆଗଲା। ମୋ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିବା ଏହି ଝିଅଟି, ମୋ ଝିଅ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ମୋ ସୀତା, ଭୂମିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଜଗତର ସମସ୍ତ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ। ମୁଁ ସ୍ପଷ୍ଟ କହିଦେଲି: ‘ମୋ ଝିଅକୁ କେବଳ ପ୍ରତାପ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଦେବି।’ ତେଣୁ, ସମସ୍ତ ରାଜା ମିଥିଳାକୁ ଆସି, ନିଜ ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହି ଶିବଧନୁକୁ ଆଣାଯିବାକୁ କହିଲେ। କିନ୍ତୁ କେହି ଏହି ଧନୁକୁ ଉଠାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏହି ଦେଖି ସେମାନେ ଅସମର୍ଥ ହୋଇ ହାରିଗଲେ। ତା’ପରେ, ରାଜାମାନେ ଅପମାନ ଅନୁଭବ କରି, ମିଥିଳାକୁ ଅବରୋଧ କଲେ। ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ଶେଷ ହେଲା। ମୁଁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲି। ସେମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ମୋତେ ଚାରି ଭାଗର ସେନା ଦେଲେ। ତା’ପରେ ରାଜାମାନେ ହାରିଗଲେ, ଏବଂ ଏହି ଶିବଧନୁ ଏଠି ରହିଲା। ଏବେ, ଏହି ଧନୁକୁ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖାଇବି। ଯଦି ରାମ ଏହି ଧନୁକୁ ଟାଣିପାରିବେ, ତେବେ ମୁଁ ମୋ ଝିଅ ସୀତାଙ୍କୁ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେବି।” ଏହିପରି ଜନକଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରଣ ପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ଏବେ ଧନୁକୁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖାନ୍ତୁ।” ତା’ପରେ ଜନକ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନୋକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ—“ଫୁଲ ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧି ଲଗାଇ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଧନୁକୁ ଆଣ।” ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏହି ଅଷ୍ଟଚକ୍ରୀ ବୃହତ୍ ଶିବଧନୁକୁ ଏକ ଲୋହା ଶେଷପେଟିରେ ରଖି, ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ମିଶି ଦୁର୍ଲଭ ପ୍ରୟାସରେ ଆଣି ରଖିଲେ। ସେମାନେ ରାଜା ଜନକଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ହେଉଛି ସେଇ ଅତିଶୟ ଧନୁ, ଯାହା ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। ଚାହାଲେ ଦେଖନ୍ତୁ।” ତା’ପରେ ଜନକ ହସ୍ତ ଯୋଡି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମହାର୍ଷି, ଏହି ଧନୁକୁ ଜନକବଂଶ ଓ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ପୂଜିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କେହି ଏହି ଧନୁକୁ ଟାଣିପାରିନାହାନ୍ତି। ଦେବ, ଅସୁର, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର, ମହାନାଗ—କେହି ଏହି ଧନୁକୁ ଉଠାଇପାରିନାହାନ୍ତି। ମଣିଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଟାଣିବା, ତାରେ ତାର ଲଗାଇବା, ବା ଏହି ଧନୁକୁ ମୋଡିବା କିମ୍ବା ଉଠାଇବା ଅସମ୍ଭବ। ତଥାପି, ଏହି ଧନୁକୁ ଏହି ଦୁଇ ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ ଦେଖାନ୍ତୁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ବତ୍ସ ରାମ, ଧନୁକୁ ଦେଖ।” ମୁନିଙ୍କ ଆଦେଶରେ ରାମ ଯାଇ, ଶେଷପେଟି ଖୋଲି, ଧନୁକୁ ଦେଖି କହିଲେ, “ଏହି ଦିବ୍ୟ ଧନୁକୁ ମୁଁ ହାତ ଲଗେଇବି, ଏବଂ ଏହାକୁ ଉଠାଇ ଟାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।” ରାଜା ଜନକ ‘ଯଥାସ୍ତୁ’ କହି ଅନୁମତି ଦେଲେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମଧ୍ୟ ସମ୍ମତି ଦେଲେ। ତା’ପରେ ରାମ ସହଜରେ ଧନୁକୁ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଧରିଲେ। ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ରାਘବବଂଶର ଶିରୋମଣି ଧର୍ମାତ୍ମା ରାମ ଏହି ଶିବଧନୁକୁ ଏମିତି ସହଜରେ ଟାଣିଦେଲେ, ଯେପରି ଜଳକୁ ଛୁଇଁବା ସହଜ।