ଏକ ସମୟର କଥା, ମହାରାଜ ଜନକଙ୍କ ନିକଟକୁ ମହାମୁନି ଵିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଆସିଲେ। ଜନକ ମହାରାଜ ଅତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ମୁନିଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରି କହିଲେ, “ଭଗବନ୍, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ସ୍ୱାଗତ! କିଛି ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଚାଲିବି।” ତାଙ୍କର ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି, ମହାପୁରୁଷ ଜନକଙ୍କୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବାଚ୍ସ୍ପତି ମୁନି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏହି ଦୁଇଜଣ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପ୍ରସିଦ୍ଧ କ୍ଷତ୍ରିୟ; ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟରେ ଥିବା ଏହି ଅତିଶୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇ ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ ଧନୁଷ୍ୟ ଦେଖାନ୍ତୁ, ସେମାନେ ଚାହିଁଲେ ପୁନି ଯାଇପାରିବେ।” ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ ହେବା ପରେ, ଜନକ ମହାରାଜ ଦୟାଳୁ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ କିପରି ଏଠାରେ ଆସିଲା, ତାହା ମଧ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତୁ। ନିମିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦେଵରାତ ନାମକ ମହାନ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟରେ ଏହା ଭାରସା ଭାବେ ରଖାଯାଇଥିଲା। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଦକ୍ଷୟଜ୍ଞ ବିନାଶ ସମୟରେ, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭଗବାନ୍ ଏହି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଧାରଣ କରି, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ନ ଦେଇବାରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ କହିଥିଲେ—‘ତୁମେ ମୋତେ ତୁମ ଅଂଶ ଦେଉନାହାଁତୁ, ତେଣୁ ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୂଲ୍ୟବାନ ଦେହ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି।’” “ପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲେ, ତେଣୁ ଭବ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଏହି ଅତିଶୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧନୁଷ୍ୟ ଦେଇଦେଲେ। ପରେ ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଆମ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ନିକଟରେ ଭାରସା ଭାବେ ରଖାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ମୁଁ ମାଟି ଚାଷ କରୁଥିବାବେଳେ ମାଟି ମଧ୍ୟରୁ ଏକ କନ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ ସୀତା ନାମ ଦେଲି। ସେ ମୋର କନ୍ୟା ଭାବେ ବଢ଼ିଲେ, ଯେଉଁଠି ମାଟି ମଧ୍ୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।” “ମୋର ଏହି କନ୍ୟା ଜନ୍ମହୀନା, ତାଙ୍କୁ ଶୌର୍ୟର ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଉପହାର ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କରିଥିଲି। ଏହା ଶୁଣି, ଅନେକ ରାଜା, ମୋ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଘୋଷଣା କରିଦେଲି—‘ପ୍ରଭୁ, ଶୌର୍ୟ ଛଡ଼ା ମୁଁ ମୋର କନ୍ୟାକୁ କାହାକୁ ଦେବିନାହିଁ।’ ଏହିପରି ଘୋଷଣା ପରେ, ସମସ୍ତ ରାଜା ମିଥିଳାକୁ ଆସି, ନିଜ ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ତେଣୁ ଶିବ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ତାଙ୍କ ଆଗରେ ଆଣାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ କୌଣସି ରାଜା ଏହି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଧରିବା, ଉଠାଇବା ଅଥବା ତାର ଚାପ ଚଡ଼ାଇବାରେ ସମର୍ଥ ହେଲେନାହାନ୍ତି। ଏହା ଦେଖି ସେମାନେ ଅପମାନିତ ଅନୁଭବ କରି, ମିଥିଳାକୁ ଘେରାଉ କରିଦେଲେ। ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ମିଥିଳାକୁ ଅତ୍ୟାଚାର କଲେ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସମ୍ପତି ଶେଷ ହୋଇଗଲା।” “ଏହି ସମୟରେ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିପଦରେ ପଡ଼ି, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲି। ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ଚତୁର୍ବିଧ ସେନା ଦେଲେ। ତେଣୁ ଏହି ଅଶକ୍ତ ରାଜାମାନେ ହାରି ଯାଇ, ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ ସହିତ ଚାରିପଟେ ପଳାଇଗଲେ। ଏହି ହେଉଛି ସେଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ଧନୁଷ୍ୟ। ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖେଇବି; ଯଦି ରାମ ଏହି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଚାପ ଚଡ଼ାଇପାରିବେ, ତେବେ ମୁଁ ମୋର ଜନ୍ମହୀନା କନ୍ୟା ସୀତାଙ୍କୁ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଦେବି।” ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ ପରେ, ମହାମୁନି ଵିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଜନକଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ଏବେ ଧନୁଷ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖାନ୍ତୁ।” ତାପରେ ଜନକ ମହାରାଜ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, “ଏହି ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଫୁଲମାଳା ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ କରି ଆଣି ଦେଖାନ୍ତୁ।” ମହାରାଜଙ୍କ ଆଦେଶ ମେଳି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହର ଭିତରକୁ ଯାଇ, ଏହି ଅଷ୍ଟଚକ୍ରୀ ମହାବୃହତ୍ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପେଟିକାକୁ ପ୍ରାୟ ପଞ୍ଚହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁରୁଷ ମିଳି ଅନ୍ୟମୁଷ୍ଟିରେ ବାହାରେ ଆଣିଲେ। ଏହି ଲୋହାର ପେଟିକା ମଧ୍ୟରେ ଧନୁଷ୍ୟ ରହିଥିଲା। ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ମହାରାଜଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖି, କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ଏହି ହେଉଛି ସେଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନୁଷ୍ୟ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ; ଯଦି ଚାହାଁନ୍ତି, ଦେଖନ୍ତୁ।” ତାଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି, ଜନକ ମହାରାଜ ହାତ ଜୋଡି ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଜନକବଂଶ ଓ ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, କିନ୍ତୁ କେହି ଏହାକୁ ଚାପ ଚଡ଼ାଇପାରିଲେନାହିଁ। ଦେବ, ଅସୁର, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର, ମହାନାଗ—କେହି ଏହି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଉଠାଇବା, ଚାପ ଚଡ଼ାଇବା, ବା ଧରିବାରେ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି। ମାନବମାନେ ତ ଏହାକୁ କରିପାରିବେ କି? ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନୁଷ୍ୟ ଆଣାଯାଇଛି, ଏହାକୁ ଏହି ଦୁଇ ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ ଦେଖାନ୍ତୁ।” ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ ପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ବାଳକ ରାମ, ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଦେଖ।” ମୁନିଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମାନି, ରାମ ଧନୁଷ୍ୟ ରହିଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ, ପେଟିକା ଖୋଲି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଦେଖି କହିଲେ, “ଏହି ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ମୁଁ ହାତ ଦେଇ ଛୁଇଁବି, ଏବଂ ଏହାକୁ ଉଠାଇ ଚାପ ଚଡ଼ାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।” ମହାରାଜ ଜନକ ଏହାକୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମଧ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ। ତାପରେ ରାମ ମୁନିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ସହଜରେ ଧରିଲେ...