ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଜନକ, ବେଦ ନିର୍ଦିଷ୍ଟ ରୀତିରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ରଘୁବଂଶର ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ସନ୍ତାନମାନେ—ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାନ କରି କହିଲେ, “ମହାନ ଋଷି, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ। ଆପଣ ମୋତେ କଣ କରିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେବେ? ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବି।” ଜନକଙ୍କ ଏହି ଭକ୍ତିଭାବ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପସ୍ଥାନ ସମ୍ବୋଧନ ପରେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କୁସଳ ଭାଷଣରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏହି ଦୁଇଜଣ ଦଶରଥଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ କ୍ଷତ୍ରିୟ; ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଏହି ରାଜକୁମାରମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଧନୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖାନ୍ତୁ; ତାପରେ ସେମାନେ ଚାହିଁବା ଅନୁସାରେ ଯାଇପାରିବେ।” ଏହିପରି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି, ଜନକ କହିଲେ, “ଏହି ଧନୁ କିପରି ଆମ ପାଖରେ ଆସିଲା, ତାହା ଶୁଣନ୍ତୁ। ନିମିଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର ଦେବରତ, ଏହି ଧନୁ ଏକ ବଡ଼ ଆତ୍ମାଙ୍କ ହାତରେ ଭରସା ଭାବରେ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଦୀର୍ଘକାଳ ପୂର୍ବେ, ଦକ୍ଷର ଯଜ୍ଞ ବିନାଶ ସମୟରେ, ଶିବ ଏହି ଧନୁକୁ ଚଡ଼ି, କ୍ରୋଧରେ ଦେବମାନେକୁ ବିଧ୍ଵଂସ କରି, କହିଥିଲେ, ‘ଦେବମାନେ, ତମେ ମୋ ପାଇଁ ଭାଗ ଦେଲେନି, ଏହି ଧନୁ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତମର ଦୈବ ଅଙ୍ଗ ନଷ୍ଟ କରିବି।’” ଏହି କ୍ରୋଧ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଶିବଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ, ଏବଂ ଶିବ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଏହି ମହାଧନୁ ଦେବମାନେକୁ ଦେଲେ। ପରେ ଏହି ଧନୁ ଆମ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ହାତରେ ଭରସା ଭାବରେ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ମୁଁ ଜମି ଚାଷ କରୁଥିବାବେଳେ, ମାଟି ଫାଟି ଏକ ଶିଶୁ ଉପଲବ୍ଧ ହେଲା—ସୀତା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ମୋ ଜନ୍ମ ନାହିଁ ଥିବା କନ୍ୟା ଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ। ମୋ କନ୍ୟା, ଗର୍ଭ ନ ଥିବା ଜନ୍ମ, ପ୍ରତିଭା ଦ୍ୱାରା ପୁରସ୍କାର ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲେ; ମାଟିରୁ ଉପଜିଥିବା ସୀତା ମୋର ଅନ୍ତରଙ୍ଗ କନ୍ୟା ଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ। ଏହି କନ୍ୟାକୁ ନେଇ ଅନେକ ରାଜା, ମହାନ ଋଷି, ବିବାହ ପ୍ରସ୍ତାବ ନେଇ ଆସିଲେ; ସମସ୍ତ ଭୂମିର ଶାସକ ମୋ କନ୍ୟାକୁ ଜିତିବାକୁ ଚାହିଲେ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ କହିଲି, “ମୁଁ ମୋ କନ୍ୟାକୁ କେବଳ ପ୍ରତିଭା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରିବି।” ଏହିପରି ଅନେକ ରାଜା ମିଥିଲାକୁ ଆସି, ଶିବଙ୍କ ଧନୁ ଉଠାଇବା ଓ ଚଡ଼ିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଏହି ଧନୁକୁ ଉଠାଇପାରିଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ରାଜା ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ ହେଲେ। ଏହି ଅପମାନରେ, ସମସ୍ତ ରାଜା ମିଥିଲାକୁ ଘେରି, ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଦେଶକୁ ଅତ୍ୟାଚାର କଲେ; ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଶୋଷିଯାଇଲା। ଏହି ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ଦେବମାନେକୁ ଉପାସନା କଲି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲି। ଦେବମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ଶେଣୀର ସେନା ଦେଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତ ରାଜା ପରାଜିତ ହୋଇ, ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଅନ୍ୟଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ। ଏହି ମହାତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନୁ ଏହିପରି ଏକ ଦିବ୍ୟ ଧନୁ। ଏବେ, ମୁଁ ଏହି ଧନୁକୁ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖାଇବି; ଯଦି ରାମ ଏହି ଧନୁକୁ ଚଡ଼ିପାରିବେ, ତେବେ ମୁଁ ମୋର କନ୍ୟା, ଗର୍ଭ ନ ଥିବା ସୀତାକୁ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଦେଇବି।” ଏହି ଉତ୍ତର ପରେ, ଶୁଣନ୍ତୁ ମହାମହିମା ଭାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସଠିଷ୍ଠ ସର୍ଗର କଥା। ଜନକଙ୍କ ମହାନ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାଜାକୁ କହିଲେ, “ରାମଙ୍କୁ ଧନୁ ଦେଖାନ୍ତୁ।” ତାପରେ ରାଜା ଜନକ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ, “ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଦିବ୍ୟ ଧନୁ ଆଣନ୍ତୁ।” ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ନଗରକୁ ଗଲେ; ଏହି ଧନୁ ରଖିଥିବା ଏଠି ଏଠି ଚକା ଥିବା ମହାବଡ଼ ଚେଷ୍ଟକୁ ଏକାଠି ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ଏହାକୁ ତାଣି ଆଣିଲେ। ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନୁ ରଖିଥିବା ଲୋହା ଚେଷ୍ଟକୁ ଆଣି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ରାଜା ଜନକଙ୍କୁ କହିଲେ, “ରାଜା, ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନୁ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ; ମିଥିଲାର ଶାସକ, ଚାହିଁଲେ ଦେଖନ୍ତୁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜନକ ହାତ ଜୋଡି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ରାମ-ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନୁ ଜନକମାନେ ଓ ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଏହାକୁ ଚଡ଼ିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଦେବମାନେ, ଅସୁର, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର, ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଧନୁକୁ ଚଡ଼ିପାରିବାର ସମ୍ଭାବନା ନାହିଁ; ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଏହି କଥା କିପରି ସମ୍ଭବ? ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନୁ ଆଣାଯାଇଛି, ମହାନ ଋଷି; ଏହାକୁ ଏହି ଦୁଇ ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ ଦେଖାନ୍ତୁ।” ଜନକଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ପୁତ୍ର ରାମ, ଧନୁକୁ ଦେଖ।” ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ, ରାମ ଧନୁ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ; ଚେଷ୍ଟ ଖୋଲି ଧନୁକୁ ଦେଖି କହିଲେ, “ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଦିବ୍ୟ ଧନୁକୁ ମୁଁ ହାତରେ ଛୁଇଁବି; ଏହାକୁ ଉଠାଇ ଚଡ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।