ଏହି ଉତ୍କଳ ମୂଳ ଗଥାରେ, ଶତାନନ୍ଦ ଋଷି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—ଏହି ମହାତ୍ମା, ତପସ୍ୱୀ ଶିବାନ୍ୱିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି, ପୃଥିବୀରେ ତପସ୍ୟା କରିବା ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏହି ରାମ, ତପସ୍ୟାର ମୂର୍ତ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମର ଉଦାହରଣ, ସାଧାରଣ ଶୌର୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ। ଏପରେ ଶତାନନ୍ଦ ଋଷି ଶ୍ରୀରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହି କଥା କହି ଚୁପ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଜନକ, ହାତ ଯୋଡି, କୌଶିକଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୁଁ ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ଏମିତି ମହାତ୍ମା ଋଷିଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ। ଆପଣ, କୌଶିକ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ ରାମଙ୍କ ସହିତ ମୋର ଯଜ୍ଞରେ ଆସିଛନ୍ତି; ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ମୁଁ ପବିତ୍ର ହେଲି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମହାତ୍ମା ଋଷି।” “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ବହୁ ଗୁଣ ଲାଭ କରିଛି; ଆପଣଙ୍କ ତପସ୍ୟା ର ସ୍ୱରୂପ ମୁଁ ଶ୍ରୀରାମ ଓ ସଭାରୁ ଶୁଣିଛି। ଆପଣଙ୍କ ତପସ୍ୟା, ଶକ୍ତି ଓ ଗୁଣ ଅପାର, କୌଶିକପୁତ୍ର ସଦା ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ଏହି ଚମତ୍କାର କଥା ଶୁଣି ମୋର ଆନନ୍ଦର ସୀମା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଦିନକାର୍ଯ୍ୟ ନିକଟ ଆସୁଛି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର ପଥକୁ ଆସୁଛି।” “କାଳ ଅନୁସାରେ, ଆପଣ ଆଗାମି ସକାଳେ ମୋତେ ଦେଖିବେ; ଆପଣ ଆସନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା, ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।” ଏପରେ ଉତ୍ତମ ଋଷି ଜନକଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ତାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ। ମିଥିଲାର ରାଜା, ବୈଦେହ, ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ଓ ଆତ୍ମୀୟ ସହିତ ଋଷିଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ବହୁତ ଖୁସି ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ଏପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ, ମହାତ୍ମାମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏଠାରେ ଶ୍ରୀମତ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଷଷ୍ଠି-ଷଷ୍ଠି ସର୍ଗ ପ୍ରାରମ୍ଭ ହେଉଛି। ପରେ, ପ୍ରଭାତରେ, ଦିନ ଶୁଦ୍ଧ ହେବା ସମୟରେ, ରାଜା ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ରଘୁବଂଶୀ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଇ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମହାତ୍ମା, ଆପଣଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା! ଆପଣ କଣ ଚାହାନ୍ତି? ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ରହିବି।” ଏପରେ ଜନକଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—“ଏହି ଦୁଇଜଣ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପ୍ରସିଦ୍ଧ କ୍ଷତ୍ରିୟ; ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ମିଥିଲାରେ ଥିବା ଉତ୍ତମ ଧନୁ ଦେଖିବା। ଏହି ଧନୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ, ପରେ ତାଙ୍କ ଚାହାଁ ଅନୁସାରେ ଯାଇପାରିବେ।” ଜନକ ଏହା ଶୁଣି କହିଲେ—“ଏହି ଧନୁ କିପରି ଏଠି ଆସିଲା, ତାହା ସୁଣନ୍ତୁ।” ଦେବରତ, ନିମିଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର, ଏହି ଧନୁକୁ ନିମିଙ୍କ ହାତରେ ଭାରସା ଭାବେ ଦେଇଥିଲେ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଦକ୍ଷ ଯଜ୍ଞ ବିନାଶ ସମୟରେ, ଶିବ ଏହି ଧନୁ ଚଢାଇ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, କହିଥିଲେ—“ଦେବତାମାନେ, ତମେ ମୋତେ ତୁମ ଅଂଶ ଦେଲା ନାହିଁ, ଏହି ଧନୁ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ଦିବ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିନାଶ କରିଦେବି।” ତାପରେ, ଦେବତାମାନେ ଭୟଭିତ ହୋଇ, ଶିବଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ; ଶିବ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ, ଏହି ଧନୁ ଦେବତାମାନେ ଦେଇଥିଲେ। ପରେ, ଏହି ଧନୁ ଆମ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ହାତରେ ଭାରସା ଭାବେ ରଖାଯାଇଥିଲା। ମୁଁ ଜମି କୁହା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ମାଟି ଫାଟି ଏକ ମହିଳା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ—ସୀତା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ମାଟିରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ହୋଇ, ସୀତା ମୋର ଜନ୍ମ ନାହିଁ, ତଥାପି ମୋର କନ୍ୟା ଭାବେ ବଢ଼ିଲେ। ଏହି କନ୍ୟା, ଯାହା ଗର୍ଭ ନାହିଁ, ଶୌର୍ୟର ପୁରସ୍କାର ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲେ। ପୃଥିବୀର ଅନେକ ରାଜା ଆସି, ସୀତାଙ୍କୁ ଆପଣା କରିବା ଇଚ୍ଛା କଲେ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ କହିଲି—“ମୁଁ ମୋର କନ୍ୟାକୁ କେବଳ ଶୌର୍ୟ ପ୍ରତିଫଳ ଭାବରେ ଦେବି।” ତାପରେ, ଅନେକ ରାଜା ମିଥିଲାକୁ ଆସି, ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ଶିବଙ୍କ ଧନୁ ଆଣି ଦିଆଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ କୌଣସି ରାଜା ଏହି ଧନୁକୁ ଉଠାଇବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ରାଜା ଅସଫଳ ହେଲେ। ଏହା ଦେଖି ତାଙ୍କର ଶୌର୍ୟ ଉପରେ ସନ୍ଦେହ ଆସିଲା, ତେବେ ସମସ୍ତ ରାଜା ମିଥିଲାକୁ ଘେରି ରାଗରେ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ଏକ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଶୋଷିତ ହେଲା, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ହେଲା। ମୁଁ ଏହି ସମୟରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଦେବତାମାନେକୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ କଲି। ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ମୋତେ ଚାରି ଦଳର ସେନା ଦେଲେ; ଏପରେ ରାଜାମାନେ ପରାଜିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ପଳାଇଗଲେ। ଏହା ହେଉଛି ଶିବଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧନୁ, ମହାତ୍ମା ଋଷି। ମୁଁ ଏହି ଧନୁ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖାଇବି; ଯଦି ରାମ ଏହି ଧନୁକୁ ଚଢାଇପାରିବେ, ତେବେ ମୁଁ ମାଟିରୁ ଉଦ୍ଭୂତ, ଗର୍ଭ ନାହିଁ, ମୋର କନ୍ୟା ସୀତାକୁ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମକୁ ବିବାହ କରାଇଦେବି।