ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡରେ, ରାମ ଚୂଡାମଣି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନିଙ୍କଠାରୁ ଆଦିତ୍ୟହୃଦୟ ଉପଦେଶ ପାଇଲେ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ, "ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚରିତ୍ର ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ। ତାଙ୍କର ହରିତ ଘୋଡ଼ା, ହଜାର ରଶ୍ମି, ସାତି ରଥ, ଅନେକ ପ୍ରଭା, ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିବାରୀ, ଶୁଭ, ଆକାର ଦେଇଥିବା, ମାର୍ତଣ୍ଡ, ଚମକିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ।" "ତିନି ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ଶୀତଳ ଓ ତୀବ୍ର, ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିବାରୀ, ରବି, ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଅଦିତିର ପୁତ୍ର, ଶଙ୍ଖ, ଶୀତ ନାଶ କରିବାରୀ।" "ତିନି ଆକାଶର ନାଥ, ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିବାରୀ, ଋଗ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ବେଦର ଜ୍ଞାନୀ, ବର୍ଷା ଦେଇଥିବା, ଜଳର ମିତ୍ର, ବିନ୍ଧ୍ୟା ପଥରେ ଚଳିଥିବା।" "ତିନି ଉଷ୍ମା ଦେଇଥିବା, ଚକ୍ରାକାର, ମୃତ୍ୟୁ, ପିତାମ୍ବର, ସମସ୍ତକୁ ଜଳାଇଥିବା, ଋଷି, ଏହି ବିଶ୍ୱ, ଅତି ଚମକ, ରକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଉତ୍ସ।" "ତିନି ତାରା, ଗ୍ରହ, ନକ୍ଷତ୍ରର ନାଥ, ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଚମକିଥିବା ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ, ଦ୍ୱାଦଶ ଆକାରର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।" "ପୂର୍ବ ପର୍ବତ, ପଶ୍ଚିମ ପର୍ବତ, ଆଲୋକର ଦଳପତି, ଦିନର ନାଥକୁ ନମସ୍କାର।" "ବିଜୟୀ, ଶୁଭ ବିଜୟୀ, ପିତାମ୍ବର ଘୋଡ଼ାର ନାଥ, ହଜାର ରଶ୍ମି, ଆଦିତ୍ୟକୁ ପୁନଃପୁନ ନମସ୍କାର।" "ତୀବ୍ର, ବୀର, ଚିହ୍ନିତ ଘୋଡ଼ାର ନାଥ, ପଦ୍ମକୁ ଜାଗି ଦେଇଥିବା, ତୀବ୍ରତାର ନାଥକୁ ନମସ୍କାର।" "ବ୍ରହ୍ମା, ଈଶାନ, ଅଚ୍ୟୁତର ନାଥ, ଚମକିଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭାର ନାଥ, ଚମକିଥିବା, ସମସ୍ତ ଭକ୍ଷ କରିଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଆକାରର ଦେବତାକୁ ନମସ୍କାର।" "ଅନ୍ଧକାର ନାଶ କରିଥିବା, ଶୀତ ନାଶ କରିଥିବା, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିଥିବା, ଅପାର ଆତ୍ମା, ଅକୃତଜ୍ନ ନାଶ କରିଥିବା, ଦେବତା, ଆଲୋକର ନାଥକୁ ନମସ୍କାର।" "ଗଳିଥିବା ସୁନା ଭଳି ଚମକ, ହରି, ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଅନ୍ଧକାର ନାଶ କରିଥିବା, ଚମକିଥିବା, ବିଶ୍ୱର ସାକ୍ଷୀକୁ ନମସ୍କାର।" "ଏହି ନାଥ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ନାଶ କରି, ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବା; ପ୍ରଭା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତକୁ ରକ୍ଷା, ଜଳାଇ, ବର୍ଷା କରିଥିବା।" "ସମସ୍ତ ଜୀବ ଶୟନ କରୁଥିବାବେଳେ ଏହି ନାଥ ଜାଗିଥିବା, ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବ୍ୟସ୍ଥିତ; ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ତାହାର ଫଳ ଏହି ନାଥ।" "ଦେବତା, ଯଜ୍ଞ, ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଏହି; ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଥ।" "ଯେଉଁଠାରେ ରାଘବ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଃଖ, କଷ୍ଟ, ଅରଣ୍ୟ, ଭୟ, ଏହି ନାଥକୁ ଚିନ୍ତନ କଲେ, ସେ କେବେ ବି ଡୁବି ଯାଏନାହିଁ।" "ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ, ଦେବତାଙ୍କର ଦେବତା, ବିଶ୍ୱର ନାଥକୁ ଉପାସନା କର; ଏହି ମନ୍ତ୍ର ତିନିଥର ପଠିବାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ମିଳିବ।" "ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ବଳଶାଳୀ ରାମ, ତୁମେ ରାବଣଙ୍କୁ ହତ କରିବେ; ଏହିପରି କହି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ।" "ଏହି ଶୁଭ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ମହାତ୍ମା ରାମର ଦୁଃଖ ଦୂର ହେଲା; ସେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ମନେ ରଖିଲେ।" "ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଠି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ; ତିନିଥର ନିସ୍ପାପ ହେଇ, ବଳଶାଳୀ ରାମ ଧନୁଷ ଉଠାଇଲେ।" "ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖି ରାମର ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା, ବିଜୟ ପାଇଁ ଆଗେଇଲେ; ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଘେରା ହୋଇ, ତାହାର ନାଶ ପାଇଁ ଏକାଗ୍ର ହେଲେ।" "ତାପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାମକୁ ଦେଖି, ଉତ୍ସାହ ଓ ଆନନ୍ଦରେ କଥା କହିଲେ; ରାତିର ଚରକାର ନାଥ ରାବଣର ନାଶ ଜାଣି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୀଘ୍ର କଥା କହିଲେ।" "ଏବେ ଶୁଣ, ବିଭାତ୍ସ ଶ୍ରୀମତ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଏକ ଶତ ଛୟ ଅଧ୍ୟାୟ, ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡରେ।" "ରାମଙ୍କ ରଥଚାଳକ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ରଥକୁ ଚଳାଇଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ନଗର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଉତ୍ତୋଳିତ ଧ୍ୱଜା ସହିତ।" "ସେ ରଥ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ାରେ ଯୁକ୍ତ, ସୁନାର ମାଳାରେ ଭୂଷିତ, ଯୁଦ୍ଧ ଉପକରଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଧ୍ୱଜା ଓ ପତାକାରେ ଝାଲିଥିବା।" "ସେ ରଥ ଆକାଶକୁ ଭକ୍ଷ କରୁଥିବା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ପୃଥିବୀରେ ଗୁଞ୍ଜି, ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ନାଶ କରୁଥିଲା, ନିଜ ସେନାକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା।" "ରଥଚାଳକ ଶୀଘ୍ର ରାବଣଙ୍କ ରଥକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ, ଯାହା ହଠାତ୍ ଦୃତ ଗତିରେ ଆଗେଇଲା, ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱଜା ସହିତ ଗୁଞ୍ଜିଲା।" "ମନୁଷ୍ୟର ରାଜା ରାକ୍ଷସର ରାଜା ରାବଣଙ୍କ ରଥକୁ ଦେଖିଲେ, କଳା ଘୋଡ଼ାରେ ଯୁକ୍ତ, ତୀବ୍ର ପ୍ରଭା ସହିତ।" "ସେ ରଥ ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା, ଧ୍ୱଜା ଦୀପ୍ତି ଭଳି, ଇନ୍ଦ୍ରର ଅସ୍ତ୍ରର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଖାଉଥିଲା।" "ସେ ରଥ ମେଘର ଭଳି ବାଣ ବର୍ଷା କରୁଥିଲା; ଶତ୍ରୁ ରଥକୁ ଦେଖି, ମେଘ ଭଳି ଅନ୍ଧକାର, ଦୃତ ଗତିରେ ଆଗେଇଥିଲା।" "ସେ ରଥର ଶବ୍ଦ ବିଜୁଳି ଲାଗିଥିବା ପାହାଡ଼ ଭଳି, ଭାଗିଯାଉଥିବା; ରାମ ନବ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ବାକ୍ର ଧନୁଷ ଉଠାଇ, ଶକ୍ତିରେ ତାଣିଲେ।" "ରାମ ମାତଳିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମାତଳି, ଶତ୍ରୁ ରଥକୁ ଦେଖ, ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଆଗେଇଯାଉଛି।'" "ସେ ରଥ ବାମପାଶରେ ଶୀଘ୍ର ଚଳି, ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜକୁ ନାଶ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ।" "ତେଣୁ, ସଚେତନ ରୁହ; ଶତ୍ରୁ ରଥକୁ ସାମ୍ନା କର। ମୁଁ ଏହି ରଥକୁ ବିନ୍ଦୁ ବିନ୍ଦୁ ଭାଙ୍ଗିଦେବି, ବାତାସ ଉଠୁଥିବା ମେଘକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥିବା ଭଳି।" "ରଥକୁ ଶୀଘ୍ର, ଅଚଳ, ଅବିଚଳ, ଏକାଗ୍ର ହୃଦୟ ଓ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ରାଶିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଚଳାଇ।" "ତୁମକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ, ଇନ୍ଦ୍ରର ରଥ ଚଳାଇବାରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ; ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ସ୍ମରଣ କରୁଛି, ଶିକ୍ଷା ଦେଉନାହିଁ।" "ମାତଳି, ଦେବତାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥଚାଳକ, ରାମଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ରଥକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।" "ତାପରେ, ରାବଣଙ୍କ ଉତ୍ତମ ରଥର ବାମପାଶରେ ଘୁଞ୍ଜି, ରଥର ଚକ୍ରର ଧୁଳି ରାବଣଙ୍କୁ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କଲେ।" "ଏବେ, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ କ୍ରୋଧିତ, ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ରାମଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କରି ଅନେକ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ।" "ଅପମାନିତ ହୋଇ, ରାମ ଶାନ୍ତି ଓ ଶୌର୍ୟରେ କ୍ରୋଧ ଦମନ କରି, ମହାଶକ୍ତି ଇନ୍ଦ୍ରର ଧନୁଷ ଧରିଲେ।" "ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଶ୍ମି ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ଅତି ଶୀଘ୍ର ବାଣ ଉଠାଇଲେ; ଦୁଇ ଗର୍ବିତ ସିଂହ ଭଳି, ଏକାପର ନାଶ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।