ରାବଣଙ୍କର ବଡ଼ ବଣ୍ଡ ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା, ସେଥିରୁ ନିସ୍ସରିତ ଅଗ୍ନି ରାମଙ୍କ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ପୋଡ଼ି ଦେଲା, ଯେପରି ଅଗ୍ନି କୀଟକୁ ଖାଇ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ। ଆକାଶରେ ତାଙ୍କର ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଖାକରେ ପରିଣତ ହୋଇଯିବା ଦେଖି, ଏବଂ ବଣ୍ଡ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯିବାରେ ରଘୁବଂଶଶିରୋମଣି ରାମ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଆବେଶିତ ହେଲେ। ସେତେବେଳେ, ମାତଳି ଦ୍ୱାରା ଆଣିଥିବା ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଏକ ଦିବ୍ୟ ବଣ୍ଡକୁ ରାମ ଦୃଢ଼ତାର ସହିତ ଧରିଲେ, ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଚୂଡ଼ାନ୍ତରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ଏହି ବଣ୍ଡ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ଆକାଶରେ ତାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକରେ ଜଳନ୍ତ ଧୂମକେତୁ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲା। ରାମ ଏହି ବଣ୍ଡକୁ ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ଏହା ରାବଣଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳକୁ ଆଘାତ କଲା; ବଣ୍ଡର ଘାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଏବଂ ତାହାର ଦୀପ୍ତି ହରାଇଗଲା। ତାପରେ, ରାମ ତୀବ୍ର ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ରାବଣଙ୍କ ରଥର ଘୋଡ଼ାମାନେ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ରାବଣଙ୍କ ଛାତିକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ ଏବଂ ତିନିଟି ବାଣରେ ତାଙ୍କ ଲଳାଟକୁ ଆଘାତ କଲେ। ରାବଣଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀର ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଅଂଗଅବୟବରୁ ରକ୍ତ ବହୁଥିଲା, ତଥାପି ସେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଫୁଲିଥିବା ଅଶୋକ ଗଛ। ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ଗଭୀର ଭାବରେ ଆହତ ହୋଇ, ରାତିର ଚରଣକୁ ଅଧିପତି ରାବଣ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିଲେ ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଉଦ୍ଧତ କ୍ରୋଧରେ ଆବେଶିତ ହେଲେ। ଏହି ଉତ୍ତପ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ, ମହାବଳୀ ରାବଣ ରାମଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ରୂଷ୍ଟିରେ ଭରିଗଲେ। ତାଙ୍କର ଆଖି ଅଗ୍ନିପରି ତେଜମୟ ହେଉଥିଲା, ସେ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ତୀବ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କୁ ବିପରୀତ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ରାବଣ ହଜାର ହଜାର ବାଣର ଝରଣା ପରି ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଆକାଶରୁ ବର୍ଷା କରେ। ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଧନୁଷ ଚାପରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଣମାଳାରେ ଘେରାଯିବା ସତ୍ୱେ, କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପରି ଅଡ଼ିଗ ରହିଲେ। ସେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ନିଜ ବାଣରେ ରାବଣଙ୍କ ବାଣବର୍ଷାକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ତାଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ରହିଲା। ତାପରେ, ରାତିର ଚରଣକୁ ରାବଣ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ତିବ୍ର ବେଗରେ ରାମଙ୍କ ଛାତିକୁ ହଜାର ହଜାର ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ। ରାମଙ୍କ ଶରୀର ଯୁଦ୍ଧରେ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗାଯିବାରୁ, ସେ ଅରଣ୍ୟରେ ଫୁଲିଥିବା ବଡ଼ କିଂଶୁକ ଗଛ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏହି ବାଣର ଆଘାତରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ନିଜ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଧରିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଗାନ୍ତର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ। ଏହିପରି ଦୁହେଁ ରାମ ଓ ରାବଣ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧକାର ବାଣମାଳା ମଧ୍ୟରେ ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖିପାରୁନଥିଲେ। ତାପରେ, ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ହସି, ଯୁଦ୍ଧମଝିରେ ରାବଣଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହିଲେ— “ତୁମେ ଜନସ୍ଥାନରୁ ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଅସହାୟତାରେ ଅପହରଣ କଲ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ! ଏହା ଶୌର୍ୟ ନୁହେଁ। ବନରେ ଏକା ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ସୀତାକୁ ଶକ୍ତିବାନ୍ ଭାବି ଅପହରଣ କଲ, ଏହି ଅପରାଧକୁ ତୁମେ ଶୌର୍ୟ ଭାବୁଛ। ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ନାରୀଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରି ଏବଂ ପରସ୍ତ୍ରୀ ସନ୍ନିଧିରେ ଯାଇ, ତୁମେ ନିଜକୁ ବୀର ଭାବୁଛ। ଆଚରଣରେ ଅସ୍ଥିର, ଲଜ୍ଜାହୀନ ଏବଂ ଅଭିମାନରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିଛ, ତଥାପି ନିଜକୁ ବୀର ଭାବୁଛ। ତୁମ ଭାଇଙ୍କ ଧନ ଓ ସହଯୋଗରେ ତୁମେ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ କଲ, ଯାହା ପ୍ରଶଂସିତ ଏବଂ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ। ଏବେ ତୁମ ଅଭିମାନରେ କୃତ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଭୋଗ କର। ଦୁଷ୍ଟ ମନସ୍କ ତୁମେ ନିଜକୁ ବୀର ଭାବୁଛ, କିନ୍ତୁ ଚୋର ପରି ସୀତାକୁ ଅପହରଣ କରିଛ। ଯଦି ମୋ ଉପସ୍ଥିତିରେ ତୁମେ ବଳପୂର୍ବକ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଥାନ୍ତ, ତେବେ ତୁମେ ମୋର ବାଣରେ ତୁମ ଭାଇ ଖରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖିଥାନ୍ତ। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏବେ ତୁମେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିଛ, ମୂଢ଼! ଆଜି ତୁମକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି। ଆଜି ତୁମ ମୁଣ୍ଡ, ମୋର ବାଣରେ ଛିନ୍ନ ହୋଇ ତେଜସ୍ୱୀ କୁଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧଭୂମିର ଧୂଳିରେ ରହି ମାଂସଭୋଜୀ ପଶୁମାନେ ଟାଣି ନେଉନ୍ତୁ। ରାବଣ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିବ, ବାଣର ଘାତରୁ ଝରୁଥିବା ତୁମ ରକ୍ତକୁ ଗୃଧ୍ରମାନେ ଆସ୍ୱାଦନ କରନ୍ତୁ। ଆଜି ମୋ ବାଣରେ ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ପକ୍ଷୀମାନେ ତୁମ ଅନ୍ତ୍ରୟୁକ୍ତ ଦେହକୁ ବାହାର କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ଗରୁଡ଼ ସର୍ପକୁ ଉଠାଏ।" ଏମିତି କହି, ଶତ୍ରୁସୁଦନ ରାମ ନିକଟସ୍ଥ ରାକ୍ଷସରାଜ ଉପରେ ବାଣର ବର୍ଷା କରିଦେଲେ। ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି, ଶୌର୍ୟ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆନନ୍ଦ ଦୁଗୁଣା ହେଲା, ତାଙ୍କ ବିଦ୍ୟା ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି ବଢ଼ିଗଲା; ସେ ଅଧିକ ବେଗବାନ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ନିଜ ମନରେ ଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଅନୁଭବ କରି, ରାମ ରାକ୍ଷସନାଶକ ଭାବରେ ରାବଣଙ୍କୁ ଅଧିକ ଚାପ ଦେଲେ। ବାନରମାନେ ପଥର ଓ ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ମନରେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ। ସେ ଆଉ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଧନୁଷ ତଣିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ ପାଇଲା ଏବଂ ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଣ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; ଏହି ସମୟ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ଘଡ଼ି ଆସିଥିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ରାବଣଙ୍କ ରଥଚାଳକ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ସ୍ଥିର ମନେ ତାଙ୍କ ରଥକୁ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ପଛକୁ ଟାଣି ନେଲେ।