ଏହିପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଲା—ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାର୍ଷି ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ୱାସ ନ ନେଇ ଗଭୀର ତପସ୍ୟାରେ ଲୀନ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡୁ ଉପରୁ ଧୂଆଁ ଉଠିଲା, ଏହି ଧୂଆଁରେ ତିନି ଲୋକ ବିପର୍ୟସ୍ତ ହେଇଯାଇଲେ। ଦେବତା, ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏହି ଅତି ତପସ୍ୟା ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜରେ ଅବାକ୍ ଓ ଅନ୍ଧକାରିତ ହୋଇପଡିଲେ। ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ହେ ଦେବ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାର୍ଷି କେତେ ବାର ଦୁଃଖ ଓ ପ୍ରଲୋଭନର ପରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ତପୋବଳକୁ ଅଧିକ କରୁଛନ୍ତି। ସେଠାରେ କିଛି ଦୋଷ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ। ଯଦି ତାଙ୍କର ମନସ୍କାମନା ପୂରଣ ନହୁଏ, ତେବେ ତିନି ଲୋକ ସମେତ ଚରାଚର ସମସ୍ତ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ଧ୍ୱଂସ ହେଇଯିବ। ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ ଅସ୍ଥିର, କିଛି ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ। ସମୁଦ୍ର ଉତ୍କଳିତ, ପର୍ବତ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି, ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ, ବାୟୁ ବିକ୍ରାଳ ଭାବେ ବହୁଛି।" "ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ଆମେ କଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ଜାଣୁନାହିଁ। କେହି ଅନ୍ୟଥା ଚିନ୍ତା କରୁନାହାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତିନି ଲୋକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭ୍ରମିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଅନ୍ଧକାରିତ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହାର୍ଷି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ, କେହି ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେଉଁଠାରେ, ତେଜସ୍ବୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତିନି ଲୋକକୁ ପୂର୍ବ ଯୁଗର ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ପରି ଦଗ୍ଧ କରିଦେବେ। ଦେବତାଙ୍କ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ତାଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ; ତାଙ୍କର ମନର ଇଛା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ।" ଏପରି କହି ସମସ୍ତ ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଆପଣଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ। ଆପଣଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଆମେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଆପଣ ତପୋବଳରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ହୋଇଛନ୍ତି। ଆମେ, ମରୁତ୍ମାନ୍ଦଳ ସହିତ, ଆପଣଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦେଉଛୁ।" "ଆପଣଙ୍କୁ କଳ୍ୟାଣ ମିଳୁ, ସୁଭ ହେଉ, ଆପଣ ଇଚ୍ଛା କରିବା ପ୍ରକାରେ ଯାନ୍ତୁ।" ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ଯଦି ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବା ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଲାଭ କରିଛି, ତେବେ ଓଁକାର, ବଷଟ୍କାର, ବେଦମାନେ ମୋତେ ଚୟନ କରନ୍ତୁ। ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରବେଦ ଓ ବ୍ରହ୍ମବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉ।" "ବ୍ରହ୍ମାପୁତ୍ର ବସିଷ୍ଠ ଏହି କଥା ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଘୋଷଣା କରନ୍ତୁ। ଏହି ମୋର ପରମ ଇଛା ପୂରଣ ହେଲେ, ଦେବତାମାନେ ଚାଲିଯିବାକୁ ପାରିବେ।" ଏହିପରି କଥାରେ, ବସିଷ୍ଠ ମୁଦିତ ହୋଇ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଘୋଷଣା କଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ତଥାସ୍ତୁ। ଆପଣ ନିଶ୍ଚୟ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ କାମ ସିଦ୍ଧି ହୋଇଯାଇଛି।" ଏହିପରି କହି ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କର ମାର୍ଗରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାତ୍ମା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ବ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ନିଜ ଇଛା ପୂରଣ କରି ସେ ତପସ୍ୟାରେ ଅବିଚଳ ରହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ଚରଣ କଲେ। ଏପରିଭାବେ, ହେ ରାମ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ବ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। "ଏହି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ତପସ୍ୟାର ସ୍ୱରୂପ, ଏହି ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଦର୍ଶ, ଏହି ପରାକ୍ରମର ପରମ ଆଶ୍ରୟ," ବୋଲି ଶତାନନ୍ଦ କହିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମିଥିଲାପତି ଜନକ ହାତ ଯୋଡି କହିଲେ, "ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୁଁ ପୁନ୍ୟଶ୍ଳୋକ, ହେ କୌଶିକ, ଆପଣ ମୋର ଯଜ୍ଞେ ଆସିଛନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ମୁଁ ପବିତ୍ର ହୋଇଛି। ବିଭିନ୍ନ ଗୁଣ ମୋପାଖରେ ଆସିଛି, ଆପଣଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇଛି। ମୁଁ ରାମ ଓ ସଭାରୁ ଆପଣଙ୍କ ଅନେକ ଗୁଣ ଶୁଣିଛି। ଆପଣଙ୍କ ତପ, ପ୍ରଭାବ ଓ ଗୁଣ ଅପାର। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କଥାରେ ମୋର ତୃପ୍ତି ଶେଷ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟ ଆସିଛି।" "କାଲି ସକାଳେ ଆପଣ ଆମକୁ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତୁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି, ଆପଣ ଆସନ୍ତୁ—ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।" ଏପରି କଥାରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମୁଖ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଜନକଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ। ତାପରେ, ମିଥିଲାନାଥ ଜନକ ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଚାଲିଗଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ତାଙ୍କର ଧାର୍ମିକ ଚିତ୍ତ ସହ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସହ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ। ପରେ, ପବିତ୍ର ପ୍ରଭାତେ, ରାଜା ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ରଘୁବଂଶୀ ଭ୍ରାତାମାନେଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ରୀତିରେ ସମ୍ମାନ କରି, ଧାର୍ମିକ ଜନକ ରଘୁନନ୍ଦନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ! କଣ କରିବି, ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନ କରିବି।" ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, "ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପ୍ରସିଦ୍ଧ କ୍ଷତ୍ରିୟ; ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି। ଦୟାକରି ସେହି ଧନୁ ଦେଖାନ୍ତୁ, ଯାହା ଦେଖି ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଯାଇପାରିବେ।