ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭୟାନକ ଗତିରେ ଏକ ଦାରୁଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶୂଳ ଗଜଗମନେ ଗରଜି, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚମକ ଭଳି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦିଗରେ ଗଭୀର ରୂପେ ଧାଇ ଆସିଲା। ଏହି ଭୟାନକ ଶସ୍ତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ରାମ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, “ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କିଛି ହେଉନାହିଁ, ଏ ଅସ୍ତ୍ର, ତୁମ ଉଦ୍ୟମ ବ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଉ, ବ୍ୟର୍ଥ ହେଉ।” କିନ୍ତୁ ରାବଣଙ୍କ ରୋଷରେ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ସେଇ ଶୂଳ ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ଭଳି ଧୈର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ଭୟଭୀତ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ଶୂଳର ତୀବ୍ର ତାପ ଓ ଅଗ୍ନିର ଭାସ୍କର୍ୟ ଭଳି ଏହା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଚଉଡ଼ା ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ବ୍ୟାପିଲା। ରାବଣଙ୍କ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଏହି ଶୂଳ ଗଭୀର ଭାବରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଭେଦି ଦେଲା, ଏବଂ ସେ ଭୂମିରେ ଲୁହି ପଡ଼ିଗଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଶା ଦେଖି, ରାମଙ୍କ ଭାଇପ୍ରତି ଅମେଘ ସ୍ନେହ ଦେଖାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଶୋକରେ ଭାସିଗଲେ। ଏକ କ୍ଷଣ ଚିନ୍ତା କରି, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଜଳେ ଭରିଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ରାମ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଅଗ୍ନି ଭଳି ଜଳିଉଠିଲେ। "ଏହା ନିରାଶା ପାଇଁ ସମୟ ନୁହେଁ," ଭାବି, ରାମ ରାବଣଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କଲେ, ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେଇ ସତର୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଯୁଦ୍ଧ ଜାରି ରଖିଲେ। ଏବେ ରାମ ଦେଖିଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶୂଳରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ରକ୍ତରେ ଲୁହି ଗଛ ତଳେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ସର୍ପ ଆକ୍ରାନ୍ତ ପାହାଡ଼ ଭଳି। ବନରାଜ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣଙ୍କ ଶୂଳକୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଦାନବ ରାକ୍ଷସମାନେ ତୀବ୍ର ବାଣ ବର୍ଷା କରିଲେ, ଶୂଳ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଧି ଦେଇ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ରାମ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶୂଳକୁ ହାତରେ ଧରି, କ୍ରୋଧରେ ଭାସି ଏହାକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଲେ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରୁ ଟାଣି ଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶୂଳକୁ ଟାଣୁଥିବା ରାମଙ୍କୁ ରାବଣ ତୀବ୍ର ବାଣ ବର୍ଷା କରି, ସମସ୍ତ ଅଂଗକୁ ଭେଦି ଦେଲା। ରାମ ସେଇ ବାଣକୁ ଅବହେଳା କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବାହୁଡ଼େ ନେଇ, ହନୁମାନ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଘେରି ରଖ, ବନରାଜମାନେ, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୋର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ପରାକ୍ରମ ପ୍ରକାଶ ପାଇବ। ଏହି ଦଶମୁଖ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣ ନିଶ୍ଚିତ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇବ; ଯେପରି ଚାତକ ପକ୍ଷୀ ବର୍ଷା ଆଶା କରିଥାଏ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିନ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲି। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶପଥ ଦେଉଛି—ରାବଣ ବିନା ବିଶ୍ୱ ଦେଖିବେ, କିମ୍ବା ରାମ ବିନା। ମୋର ରାଜ୍ୟ ହାରାଇବା, ଅରଣ୍ୟବାସ, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ଭ୍ରମଣ, ବୈଦେହୀଙ୍କ ଦୁଃଖ, ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହ ମୁକାବିଲା—ଏସବୁ ଖରାପ ଦୁଃଖ ଓ ନରକ ସମ ଯନ୍ତ୍ରଣା ମୁଁ ଆଜି ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ ରାବଣଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରି ଛାଡ଼ିଦେବି। ଏହି ପାଇଁ ମୁଁ ବନର ସେନା ଏକତ୍ର କରିଥିଲି, ଏହି ପାଇଁ ବାଲିକୁ ମାରି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରାଜା କରିଥିଲି, ଏହି ପାଇଁ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲି। ଏବେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିଛି; ଏଉଁଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ବଞ୍ଚିବା ଅଧିକାର ନାହିଁ। ରାବଣ ଏବେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିର ଆଲୋକରେ, ଯେପରି ଏକ ସର୍ପ ଅନ୍ୟ ସର୍ପର ବିଷ ଦୃଷ୍ଟିରେ, କିମ୍ବା ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିଥିବା ସର୍ପ। ବନରାଜମାନେ, ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ବସି ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖ, ମୋ ଓ ରାବଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ। ଆଜି ତିନି ଲୋକ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବ, ଋଷି, ଦିବ୍ୟ ଚରିତ୍ରମାନେ ମୋର ଯୁଦ୍ଧ ଶକ୍ତି ଦେଖିବେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆଜି ମୁଁ କରିବି, ଯାହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଚଳ ଅଚଳ ସହିତ, ଦେବମାନେ ଏବଂ ପୃଥିବୀ ରହିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଥିରେ କଥା ହେବ। ଏପରି କହି, ରାମ ଦଶମୁଖ ରାବଣଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ସର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେଉଁ ସର ସୁନା ରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ତାପରେ ଜଳିଉଥିଲା। ରାବଣ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଉପରେ ଅଗ୍ନିମୟ ବାଣ ଓ ଗଦା ବର୍ଷା କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଜଳବର୍ଷା କରେ। ଦୁହେଁ ତୀର ଚାଲିବାରେ ଭୟାନକ ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନିଶିଖା ତୀର ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଇଗଲା। ଦୁହେଁ ଧନୁର ତାରର ଭୟାନକ ଧ୍ୱନି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଭୟଭୀତ କଲା। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମଙ୍କ ତୀର ବର୍ଷାରେ ରାବଣ ଭୟ ଭିତରେ ପଳାଇଗଲେ, ଯେପରି ବାୟୁ ଆଘାତରେ ମେଘ ଚିଥରିଯାଏ। ଏହିପରେ ଏକ ନୂତନ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ରାବଣଙ୍କ ଶୂଳରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ରକ୍ତ ଧାରାରେ ଭିଜି ଥିବା ଶୂରବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାମ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସମୟରେ ସୁଷେଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାବଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ସର୍ପ ଭଳି ବେଦନାରେ ତଳମଳାଉଛନ୍ତି, ଏହା ଦେଖି ମୋର ହୃଦୟ ଖଣ୍ଡିଯାଉଛି। ଏହି ରକ୍ତ ଭିଜିଥିବା ମୋର ଜୀବନଠାରୁ ପ୍ରିୟ ଭାଇ, ମୁଁ ଏଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବି? ମୋର ଶକ୍ତି ଲଜ୍ଜିତ, ଧନୁଷ୍ୟ ହାତରୁ ଖସିଯାଉଛି, ତୀର ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉଛି, ଦୃଷ୍ଟି ଜଳରେ ଭରିଯାଉଛି। ମୋର ଅଂଗ ଅଶକ୍ତ ହେଉଛି, ସ୍୵ପ୍ନ ଭଳି ଅନୁଭୂତି ହେଉଛି, ଭୟ ଦୁଃଖ ବଢ଼ିଯାଉଛି, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ଚେତନା ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ। ମୋର ଭାଇଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କ ହାତରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଦେଖି, ତଳମଳାଉଥିବା ଏବଂ ଗୁରୁତର ଆଘାତ ଲାଗିଥିବା ଦେଖି ମୋର ମନ ଅତି ଦୁଃଖିତ।" ଏପରି ଭାବରେ ରାମ ଅପାର ବନ୍ଧୁତ୍ୱ, କ୍ଷୋଭ ଓ କ୍ରୋଧରେ ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ରାବଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସଂକଳ୍ପ କଲେ।