ଯୁଦ୍ଧ ଭୂମିରେ ରାମଙ୍କୁ ଏକ ବୃକ୍ଷ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରି, ଯାହାର ଫୁଲ ଓ ଫଳ ହେଉଛନ୍ତି ସୀତା, ଏବଂ ଶାଖାଗୁଡିକ ହେଉଛନ୍ତି ସୁଗ୍ରୀବ, ଜାମ୍ବବାନ, କୁମୁଦ, ନଳ—ରାବଣ ନିଶ୍ଚୟ କରିଲେ ଯେ ସେ ଏହି ବୃକ୍ଷକୁ କାଟିଦେବେ। ସେ ଦ୍ୱିବିଦ, ମଇନ୍ଦ, ଅଙ୍ଗଦ, ଗନ୍ଧମାଦନ, ହନୁମାନ, ସୁଷେଣ ଓ ବାନର ସେନାପତିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ସଂହାର କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ, ତାଙ୍କ ରଥର ଗର୍ଜନ ଦଶ ଦିଶାକୁ କମ୍ପିତ କରି, ତେଜରେ ରାଘବଙ୍କ ଦିଗରେ ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ଏହି ଶବ୍ଦରେ ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼ ଓ ଅଟବା ଭରିଗଲା; ଭୂମି କମ୍ପିତ ହେଲା, ସିଂହ, ହରିଣ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ରାବଣ ଏକ ଭୟଙ୍କର, କଳା ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡିଲେ, ଯାହାର ଆଗୁନିରେ ବାନରମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଭାଗିଗଲେ। ତାଙ୍କ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରର ଆଘାତରେ ଭୂମିରେ ଧୂଳି ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଲା, ବାନରମାନେ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତିଆରି କରାଅସ୍ତ୍ରକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ରାମ ତାଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବାଣରେ ରାବଣଙ୍କ ସେନାର ଶତାଧିକ ଭାଗକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ, ତେଣୁ ରାଘବ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ। ବାନର ସେନାକୁ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କରି, ରାକ୍ଷସମଧ୍ୟରେ ବାଘ ଭାବରେ ରାବଣ ରାମଙ୍କୁ ଅପରାଜିତ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅଛନ୍ତି, ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଖରେ ଇନ୍ଦ୍ର ରହନ୍ତି; ରାମ ତାଙ୍କ ମହାଧନୁ ଧରି ଆକାଶକୁ ଆକିଁବା ପରି ଦେଖାଗଲେ। ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଶତଦଳ ପଦ୍ମ ପରି, ଦୀର୍ଘ ଭୁଜ, ଶତ୍ରୁସଂହାରୀ—ରାମ ଶୌର୍ୟ ଓ ତେଜରେ, ସାମୁତ୍ରିଙ୍କ ସହିତ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ବାନରମାନେ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ, ରାବଣ ଆଗେ ଆସୁଛନ୍ତି, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାଘବ ଆନନ୍ଦ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ମାନ୍ୟ ମଝିରେ ଧନୁ ଉଠାଇଲେ। ତେଜ ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନୁ ଗଠିତ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଯାହାର ଗର୍ଜନ ଭୂମିକୁ ଫାଟିଯିବା ପରି ଲାଗିଲା। ରାବଣଙ୍କ ବାଣ ଓ ରାମଙ୍କ ଧନୁର୍ ଅତିଶବ୍ଦରେ ଶତାଧିକ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଚିନ୍ହି ଯୁଦ୍ଧ ଭୂମିରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଲେ। ରାବଣ ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ବାଣର ମାର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ରାହୁଙ୍କ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାଖକୁ ଆସିବା ପରି ଦେଖାଗଲା। ପ୍ରଥମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଧନୁ ଉଠାଇ ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ମୋକାଇଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ବାଣ ଆକାଶକୁ ଯିବା ସହିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ ତାଙ୍କ ବାଣରେ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଏକ ବାଣରେ ଏକ, ତିନି ବାଣରେ ତିନି, ଦଶ ବାଣରେ ଦଶ ବାଣକୁ କାଟିଦେଲେ, ତାଙ୍କ ହାତର ଦକ୍ଷତା ଦେଖାଇଲେ। ସାମୁତ୍ରିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଯୁଦ୍ଧର ବିଜୟୀ ରାବଣ ରାମଙ୍କ ଦିଗରେ ଆଗେ ଆସିଲେ, ପ୍ରବଳ ପାହାଡ଼ ପରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ରାଘବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସି, ରାବଣ ରାକ୍ଷସର ନାୟକ ରୋଷରେ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହୋଇ, ବାଣର ଝଡ଼ ମୋକାଇଲେ। ରାମ ରାବଣଙ୍କ ଧନୁରୁ ଝଡ଼ ଭାବରେ ବାଣ ତେଜରେ ପଡ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଉଠାଇଲେ। ରାଘବ ଏହି ଭୟଙ୍କର, ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବାଣର ଝଡ଼କୁ ତାଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବାଣରେ କାଟିଦେଲେ, ଏହି ବାଣଗୁଡିକ ମାରଣାନ୍ତକ ସାପ ପରି ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ। ଏହିପରେ ରାଘବ ରାବଣକୁ ତ୍ୱରିତ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ରାବଣ ମଧ୍ୟ ରାଘବକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଉଭୟ ଏକାଉପରେ ଏକ ବିଭିନ୍ନ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଝଡ଼ ମୋକାଇଲେ। ଏକ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଭୟ ଏକାଉପରେ ଅପରାଜିତ ରହି, ବାୟଁ ଓ ଡାହାଣ ଦିଗରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଚାଲି ଦେଖାଗଲେ, ତାଙ୍କ ବାଣର ଶକ୍ତିରେ ଉଠାଯିବା ପରି। ଏହି ଦୁଇ ଭୟଙ୍କର ଧନୁର୍ଧର, ଯମ ଓ ଅନ୍ତକ ପରି ଏକାଉପରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ଆକାଶ ବିଭିନ୍ନ ବାଣରେ ଭରିଗଲା, ମେଘ ଓ ତଡ଼ିତ ମାଳା ପରି ଲାଗିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପ ଲୁଚିଗଲା। ବାଣର ଝଡ଼ରେ ଆକାଶ ଜାଲି ପରି ହେଲା, ଶୀଘ୍ର ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ, ଗୃଧ୍ର ପଖ ଓ ଭଲ ଫିଟିଥିବା। ଏହି ବାଣ ଆକାଶକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ଧାର କରିଦେଲା, ଯେପରି ବଡ଼ ମେଘ ଉଠିଲା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହୋଇଗଲା। ଏହି ଦୁଇ ଯୁଦ୍ଧାର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମହାଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଉଭୟ ଏକାଉପରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ, ଏହା ବୃତ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ପରି ଅବିଚିନ୍ତ୍ୟ ଓ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଥିଲା। ଉଭୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର, ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳ, ଶସ୍ତ୍ରର ନାୟକ, ରଣଭୂମିରେ ଘୂମିବା କରୁଥିଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ଉଭୟ ଆଗେ ବଢ଼ୁଥିଲେ, ସେଉଁଠାରେ ବାଣର ଝଡ଼ ବାୟୁରେ ଚାପି ଉତ୍ତଳ ଲହରି ପରି ଉଠୁଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ରାବଣ, ଜଗତର ଭୟ, ତାଙ୍କ ହାତରେ ଲୋହା ବାଣର ମାଳା ରାମଙ୍କ ମସ୍ତକ ଉପରେ ଛାଡିଲେ। ଏହି ଅସ୍ତ୍ର, ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଧନୁରୁ ଚାର୍ଜ ହୋଇ, ନୀଳ ପଦ୍ମ ପତ୍ର ପରି ଚମକୁଥିଲା, ରାମ ମସ୍ତକ ଉପରେ ବହିଲେ ଏବଂ କମ୍ପିତ ହେଲେ ନାହିଁ। ଏହିପରେ, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଉଦ୍ଧାର କରି, ରାମ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପୁନଃ ବାଣ ଉଠାଇଲେ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ ରାମ ଧନୁ ତାଣି, ରାକ୍ଷସ ରାଜା ଉପରେ ଅଭିଘାତ କଲେ; ତାଙ୍କ ବାଣ ଅଖଣ୍ଡ ଥିଲା। ଏହି ବାଣଗୁଡିକ ଏକ ବଡ଼ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯିବା ରାବଣଙ୍କ କବଚ ଉପରେ ପଡ଼ିଲେ, ତେଣୁ ଏହି ସମୟରେ ରାକ୍ଷସ ନାୟକ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ଅବଧ୍ୟ ଥିଲେ। ପୁନଃ ରାମ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ କୁଶଳୀ, ରାକ୍ଷସ ରାଜାକୁ ତାଙ୍କ ରଥରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିବାବେଳେ ମସ୍ତକ ଉପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆଘାତ କଲେ। ଏହି ବାଣଗୁଡିକ ପଞ୍ଚମୁଖୀ ସାପ ପରି ଆକାର ଧରି, ରାବଣଙ୍କୁ ଭେଦ କରି ଶିସ୍କରି ଭୂମିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, କିନ୍ତୁ ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର କରି ପଛୁଆଇଦେଲେ। ରାଘବଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରି, ରାବଣ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅସୁର ଅସ୍ତ୍ର ମୋକାଇଲେ। ସେ ସିଂହ ଓ ବାଘ ମୁହଁ ଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ, କ୍ରାନ୍, ଉଲ, ଗୃଧ୍ର, ଶ୍ୟାମ, ଶ୍ୱାନ ମୁହଁ ଥିବା ବାଣ ମୋକାଇଲେ।