ସେହି ସମୟରେ, ରାମ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରତୁଳ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଶକ୍ତି ସଂଗ୍ରହ କରି, ରାକ୍ଷସଙ୍କ ହୃଦୟର ମୂଳ ସ୍ଥାନକୁ ଟାର୍ଗେଟ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ମୁଷ୍ଟିର ଛୁଆଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଭଳି ଦୃଢ଼ ଥିଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ମୁଷ୍ଟି ଘାତରେ ସେଇ ରାକ୍ଷସର ହୃଦୟ ଫାଟିଗଲା ଏବଂ ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ରାକ୍ଷସର ଏଭଳି ପତନ ଦେଖି ସମସ୍ତ ସେନା ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ରାବଣଙ୍କ ମନରେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏପଟେ ବନରାଜୀମାନେ ଖୁସିରେ ବଡ଼ ସିଂହ ଦହାଡ଼ ଦେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର ଲଙ୍କା ସହିତ ତାହାର ଉଚ୍ଚ ମନ୍ଦିର ଓ ଦ୍ୱାରକୁ ଉପଫାଡ଼ି ଦେଉଥିବା ପରି ଶବ୍ଦ କରିଥିଲା, ଏବଂ ଏହି ରୋଷ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ଭଳି ଲାଗିଲା। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାୟକ ରାବଣ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଓ ଦେବତା, ବନବାସୀମାନଙ୍କ ଉଲ୍ଲାସ ଶୁଣି, ପୁନି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ମଞ୍ଚରେ ଆସିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶ୍ରୀମତ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଉନନବ୍ବେ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ମହୋଦର ଓ ମହାପାର୍ଶ୍ୱଙ୍କ ନିହତ ହେବା ଏବଂ ଅପର ଶୂର ବୀରୂପାକ୍ଷଙ୍କୁ ବିନାଶ ଦେଖି, ଏହି ଦୂର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କ ମନରେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଆସିଗଲା। ସେ ତାଙ୍କ ରଥଚାଳକଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି କହିଲେ, “ମୋର ସମସ୍ତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି, ମୋ ସହର ଅବରୋଧ ହୋଇଛି। ଏହି ଦୁଃଖ ମୁଁ କେବଳ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ଦୂର କରିବି। ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ସେଠି ରାମ ନାମକ ବୃକ୍ଷକୁ ଛେଦ କରିଦେବି, ଯାହାର ଫଳ ଓ ଫୁଲ ସୀତା, ଏବଂ ଶାଖା ହେଉଛନ୍ତି ସୁଗ୍ରୀବ, ଜାମ୍ବବାନ୍, କୁମୁଦ, ନଳ, ଦ୍ୱିବିଦ, ମଇନ୍ଦ, ଅଙ୍ଗଦ, ଗନ୍ଧମାଦନ, ହନୁମାନ, ସୁଷେଣ ଓ ସମସ୍ତ ବନରାଜ ନାୟକମାନେ।” ଏହିପରି ଭାବେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ ରାବଣ ତାଙ୍କ ରଥର ଭୟଙ୍କର ରୋଷ ଦ୍ୱାରା ଦଶ ଦିଗକୁ ଉପ୍ରାଣ୍ତ କରି, ତିବ୍ର ଗତିରେ ରାଘବଙ୍କ ଦିଗକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ। ଏ ଶବ୍ଦରେ ପୃଥିବୀ ସମେତ ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଭୟଭୀତ ହେଲା, ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁ ଓ ପକ୍ଷୀ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା। ଏହିପରେ ରାବଣ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର, କଳା ଓ ଭୟାନକ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବନରାଜମାନେ ଦାହିଯାଇ ସବୁଦିଗରେ ଭାଗିଗଲେ। ବନରାଜମାନେ ଭାଗିଯିବା ସମୟରେ ଧୂଳି ଉଠିଗଲା, କାରଣ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତିଆରି କରାଅସ୍ତ୍ରର ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ରାଘବ ତାଙ୍କର ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଶତଶଃ ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଖି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଠିଆ ହେଲେ। ରାକ୍ଷସମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସଦୃଶ ରାବଣ ବନରାଜ ସେନାକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଖି ରାମଙ୍କୁ ଅଜୟ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଖରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଥାନ୍ତି, ଏଭଳି ଦୃଢ଼ତାରେ ରାମ ତାଙ୍କ ମହାଧନୁ ଧରି ଆକାଶକୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ଚଉଡ଼ା ଆଖି, ଦୀର୍ଘ ବାହୁ, ଶତ୍ରୁନାଶକ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ରାମ, ସୌମିତ୍ରିଙ୍କ ସହିତ ଠିଆ ଥିଲେ। ବନରାଜମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଏବଂ ରାବଣ ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ରାଘବ ଖୁସିରେ ମଞ୍ଚ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଧନୁସ ଉଠାଇଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଧନୁସକୁ ତଣିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଯାହାର ଗଞ୍ଜନ ଭୂମିକୁ ଫାଟିଦେଉଥିବା ପରି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ରାବଣଙ୍କ ବାଣର ବର୍ଷା ଓ ରାମଙ୍କ ଧନୁସ ତଣିବାର ଶବ୍ଦରେ ଶତଶଃ ରାକ୍ଷସମାନେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ରାବଣ ଯେତେବେଳେ ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ବାଣମାର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେ ରାହୁ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଗ୍ରସିବା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଲାଗିଲେ। ପ୍ରଥମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ଧନୁସ ତଣିଲେ ଏବଂ ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳା ସଦୃଶ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ। ଏହି ବାଣ ଆକାଶକୁ ଯିବା ସହିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ ତାଙ୍କ ନିଜ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ସେଗୁଡ଼ିକୁ ରୋକିଦେଲେ। ଏକ ବାଣକୁ ଏକ ବାଣରେ, ତିନିଟିକୁ ତିନିରେ, ଦଶଟିକୁ ଦଶଟି ବାଣରେ କଟିଦେଇ, ରାବଣ ତାଙ୍କ ହସ୍ତଚାଳନର କୁଶଳତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ। ସଉମିତ୍ରିଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜୟ ରାବଣ ରାମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦୃଢ଼ ପାହାଡ଼ ସଦୃଶ ଠିଆ ହେଲେ। ରାଘବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆସି, ରାକ୍ଷସନାୟକ ରାବଣ କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଆଖିରେ ବାଣର ବର୍ଷା ଛାଡ଼ିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାମ ରାବଣଙ୍କ ଧନୁସରୁ ଝରୁଥିବା ଅଗ୍ନିସ୍ପର୍ଶୀ ବାଣ ତୁରନ୍ତ ଦେଖି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଧରିଲେ। ତାଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କ ଭୟାନକ ବାଣବର୍ଷାକୁ କଟିଦେଲେ, ଯେଉଁ ବାଣ ମୃତ୍ୟୁ ସର୍ପ ସଦୃଶ ଭୟାନକ ଥିଲା। ଏହାପରେ ରାଘବ ତୀବ୍ର ଆକ୍ରମଣ କଲେ ଓ ରାବଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ପ୍ରକାର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁହେଁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଭାବେ ଏପଟେ ଓ ସେପଟେ ଘୂରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଯାହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଜୀବ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ସେହି ସମୟରେ ଆକାଶ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ମେଘ ଓ ବିଜୁଳିର ମାଳା ସଦୃଶ ଲାଗୁଥିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପ ଅନ୍ଧକାରରେ ଛାପିଯାଇଥିଲା। ଆକାଶ ବାଣର ଝାଲିରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଫୁଟା ଓ ଶିଖରୀ ତୀର, ଗୃଧ୍ରପକ୍ଷ ଓ ଭଲ ଭାବରେ ଗଠିତ। ସେହି ବାଣ ଆକାଶକୁ ଏଭଳି ଆନ୍ଧାର କରିଦେଲା, ଯେପରି ମହାମେଘ ଦିନ ଶେଷରେ ଆସିଛି। ଦୁହେଁ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେପରି ବୃତ୍ରାସୁର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ। ଏହି ଦୁହେଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ, ଅସ୍ତ୍ର ବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରବୀଣ ଥିଲେ, ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ଘୂରିଘୂରି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ। ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଉଥିଲେ, ସେଠି ତାଙ୍କର ବାଣ ଝଡ଼, ପବନ ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ, ସମୁଦ୍ରର ତରଙ୍ଗ ସଦୃଶ ଉତ୍ତାଳ ହେଉଥିଲା। ଏଭଳି ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ଚାଲିଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଶୂରବୀର ରାମ ଓ ରାବଣ ଏକାଉଠି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ମୁକାବିଲା କରୁଥିଲେ।