ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇ, ଭୟଭୀତ ଓ ଅସ୍ଥିର ହୃଦୟରେ ରମ୍ଭା ତାଙ୍କୁ ଭୟର କଥା କହିଲେ—“ଏ ଦେବ, ମୁଁ ଭୟଭୀତ, ଦୟାକରି ମୋତେ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ।” ଏପରି ଭାବେ କହିବା ପରେ, ଭୟରେ କାଁପୁଥିବା ରମ୍ଭାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯିଏ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ—“ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ରମ୍ଭା, ସବୁ ଭଲ ହେବ। ମୋ ଆଦେଶ ପାଳନ କର।" "ବସନ୍ତ ଋତୁର ଶୋଭାମୟ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମୁଁ କାମଦେବଙ୍କ ସହ ତୁମ ପାଖରେ ରହିବି, ଏବଂ କୋଇଲୀର ମଧୁର ଧ୍ୱନି ତାଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିବ। ତୁମେ ଅନେକ ଗୁଣ ଓ ରୂପରେ ଶୋଭିତ, ମୃଦୁଭାଷିଣୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ତୁମେ ତପସ୍ଵୀ କୌଶିକଙ୍କୁ, ଯିଏ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, ବିଘ୍ନ ଦିଅ।" ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରମ୍ଭା ଅପୂର୍ବ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେ ମଧୁର ହସ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କୋଇଲୀର ମଧୁର କୁହୁକୁହାଣି ଶୁଣିଲେ; ଏହା ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ମନ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା ଏବଂ ସେ ରମ୍ଭାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। କିନ୍ତୁ, ସେ ଧ୍ୱନି, ଏହି ଅପୂର୍ବ ସଙ୍ଗୀତ ଏବଂ ରମ୍ଭାର ରୂପ ଦେଖି, ମହାତ୍ମା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଉପଜିଲା। ସେ ଏହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚଳ ଭାବି, କ୍ରୋଧରେ ରମ୍ଭାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ—"ରମ୍ଭା, ଯେହেতୁ ତୁମେ ମୋତେ, ଯିଏ କାମ ଓ କ୍ରୋଧ ଉପରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି, ପରୀକ୍ଷା କରିଛ, ତେଣୁ ତୁମେ ଦୁଃଖିନୀ, ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଥର ହୋଇ ରହିବ।" "ମୋର କ୍ରୋଧରେ ଅଳିଙ୍ଗିତ ହେବା ପରେ, ଏକ ତପୋବଳ ସମ୍ପନ୍ନ, ତେଜସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତ କରିବେ।" ଏପରି କହି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାତ୍ମା, ଅପାର ଶକ୍ତିର ଧାରକ, ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଓ ବିୟୋଗକୁ ଅନ୍ତରେ ଧାରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶାପ ଦ୍ୱାରା, ରମ୍ଭା ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପାଥର ହୋଇଗଲେ; ଏବଂ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, କାମଦେବ ଚଲିଗଲେ। ଏହି ଭାବରେ କ୍ରୋଧ ଓ ତପୋବଳ ହାରାଇ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାତ୍ମା ମନରେ ଶାନ୍ତି ନାପାଇଲେ। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ବିଘ୍ନିତ ହେବାରୁ ମନ ଅଶାନ୍ତ ହେଲା; ସେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—"ମୁଁ କ୍ରୋଧକୁ ଅନୁମତି ଦେବିନି, କିଛି କହିବି ନାହିଁ। କିମ୍ବା, ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ମୁଁ ଶ୍ୱାସ ନେବିନି; ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରି, ଆପଣକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେବି।" "ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଦବୀ ଲାଭ କରିପାରିବି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ମୁଁ ଶ୍ୱାସ ନେବି ନାହିଁ, ଖାଇବି ନାହିଁ। ମୋର ତପସ୍ୟା କାଳରେ ମୋ ଦେହ ନାଶ ହେବ ନାହିଁ।" ଏପରି ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ନେଇ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଏବଂ ଅପୂର୍ବ ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ରଘୁବଂଶୀ ରାମ, ଏହି ଭାବେ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ତପସ୍ୟା କଲେ। ଏହା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ହିମାଲୟ ଅଞ୍ଚଳ ଛାଡ଼ି ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଏଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ମୌନବ୍ରତ ଧାରଣ କରି, ଅପରିମିତ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଏହି ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ବହୁ ବିଘ୍ନ ବିପଦରେ ଅଟୁଟ ରହି, କ୍ରୋଧକୁ ମନରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ସହିତ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅଶେଷ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ରହିଲେ। ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ସେ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଶରେ ଆସି, ତାଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ଚାହିଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେଇଦେଲେ, ନିଜେ କିଛି ଖାଇଲେ ନାହିଁ। ସେ ମୌନବ୍ରତ ଅଟୁଟ ରଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ପୁନି, ସେ ଆଉ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ୱାସ ନେଲେ ନାହିଁ। ଏପରି ତପସ୍ୟାକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରୁ ଧୁଆଁ ଉଠିଲା। ଏହି ଧୁଆଁ ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ; ଦେବତା, ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ତପୋବଳ ଓ ତେଜସ୍ୱିତାରେ ସମସ୍ତେ ଅଭିଭୂତ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ବଳୟ ଅସ୍ଥିର ହେଲା, କିଛି ଦେଖାଯାଉନି। ସମୁଦ୍ର ଉତ୍କଳିତ, ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଭୂମି କମ୍ପିତ, ପବନ ତୀବ୍ର ହେଲା। ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ମ୍ଲାନ ହେଲା, ତିନି ଲୋକ ଭୟ ଓ ଅନିଶ୍ଚିତତାରେ ଭରିଗଲେ। ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଅନୁରୋଧ କଲେ—"ଏ ଦେବ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାତ୍ମା ଅନେକ ଭାବରେ ପରୀକ୍ଷିତ ଓ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖାଯାଉନି। ଯଦି ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ନହୁଏ, ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ନଶ୍ୱନ କରିଦେବେ।" "ତେଣୁ, ଦେବତାଙ୍କ ଶାସନ ତାଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ, ତାଙ୍କ ମନରେ ଯାହା ଅଛି ଦିଅନ୍ତୁ।" ଏପରି ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ମଧୁର କଥାରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ବ୍ରାହ୍ମର୍ଷି, ତୁମକୁ ଅଭିନନ୍ଦନ। ତୁମ ତପସ୍ୟାରେ ଆମେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।" "ତୁମେ ଏହି ଅତିଶୟ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଦବୀ ଲାଭ କରିଛ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ମରୁତମାନେ ସହିତ ତୁମକୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦେଉଛି। ଶୁଭ ହେଉ, ଭଲ ହେଉ, ଚାଲ, ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା।" ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଆନନ୍ଦରେ ନମସ୍କାର କରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାତ୍ମା କହିଲେ—"ଯଦି ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଲାଭ କରିଛି...