ଏହି ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଆହତ ହୋଇ, ବାନରରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ ବିପୁଳ କ୍ରୋଧରେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ ଏବଂ ସେ ବିରୂପାକ୍ଷକୁ ମାରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କଲେ। ତାପରେ, ସେ ବୀର ବାନର ଏକ ବଡ଼ ଗଛ ଉଠାଇ ଦୌଡ଼ି ଆସିଲେ ଏବଂ ସେ ଗଛଟିକୁ ବିରୂପାକ୍ଷଙ୍କ ଏଗ୍ରେ ଥିବା ବଡ଼ ହାତୀ ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଏହି ଆଘାତରେ ହାତୀଟି ଧନୁର ଦୂରତା ପଛକୁ ହଟିଗଲା, ଭୂମିରେ ବସିଗଲା ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲା। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ବିରୂପାକ୍ଷ ତାଙ୍କର ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ହାତୀରୁ ତ୍ୱରିତ ଅବତରଣ କରି, ଶତ୍ରୁ ବାନର ସମ୍ମୁଖରେ ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ସେ ଏକ ମହାବଳଶାଳୀ ଧାନ୍ୟ-ଚର୍ମର ଢାଲ ଏବଂ ତଳୱାର ନେଇ, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଅଚଳ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦିଗରେ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପରି ଦୃଢ଼ ପଥର ଉଠାଇ ବିରୂପାକ୍ଷ ଦିଗରେ ଛାଡ଼ିଲେ। ସେଇ ଉଡ଼ୁଥିବା ପଥରକୁ ଦେଖି, ବିରୂପାକ୍ଷ ଚତୁରତାର ସହିତ ଏଡ଼ାଇଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ତଳୱାରରେ ଆଘାତ କରିଲେ। ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତଳୱାର ଆଘାତରେ ବାନର ମୃଦ୍ଧା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଅଚେତନ ପରି ଥିଲେ। ତଥାପି, ସେ ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ଏକ୍ଷଣ ଭିତରେ ଉଠି, ତାଙ୍କର ମୁଷ୍ଟି ଦୃଢ଼ କରି ବିରୂପାକ୍ଷଙ୍କ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ। ରାତିର ଚରଣା ବିରୂପାକ୍ଷ ବାନରର ମୁଷ୍ଟି ଆଘାତରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତଳୱାର ନେଇ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ କବଚ ଖସାଇଦେଲେ, ଏବଂ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରି ସୁଗ୍ରୀବକୁ ଭୂମିରେ ପକାଇଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ସୁଗ୍ରୀବ ପୁଣି ଉଠି, ସେଇ କବଚଟିକୁ ତାଙ୍କୁ ଫିରାଇ ମାରିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ତଳ ସ୍ପନ୍ଦନ ମହାବଜ୍ର ଶବ୍ଦ ସମାନ ଭୟଙ୍କର ହୋଇ ବିରୂପାକ୍ଷଙ୍କ ଉପରେ ଆଘାତ ହେଲା। ବିରୂପାକ୍ଷ ଚତୁରତାରେ ଏହି ଆଘାତକୁ ଏଡ଼ାଇ, ସେ ବାନରଙ୍କ ମୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ; ଏହିଦେଖି ସୁଗ୍ରୀବ ଅଧିକ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କ ଆଘାତ ବିରୂପାକ୍ଷ ଏଡ଼ାଇଯାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ବିରୂପାକ୍ଷଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଏକ ଦୁର୍ବଳତା ଚିହ୍ନଟ କଲେ। ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତଳ ଆଘାତ ବିରୂପାକ୍ଷଙ୍କ ଗଲାରେ ମାରିଲେ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ସମାନ ଭୟଙ୍କର ହୋଇ, ବିରୂପାକ୍ଷକୁ ଭୂମିରେ ପକାଇଦେଲା। ବିରୂପାକ୍ଷ ରକ୍ତରେ ପ୍ରସ୍ରବଣ ହେଉଥିବା ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେଉଁପରି ପାହାଡ଼ ଝରଣାରୁ ପାଣି ବହୁଛି। କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ବଡ଼ କରି, ମୁଁହରେ ଫେନ ଏବଂ ରକ୍ତ ଲପେଟା ହୋଇ, ବିରୂପାକ୍ଷ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେ ଶତ୍ରୁ, ତାଙ୍କ ଦେହ ରକ୍ତରେ ଭିଜା, ଦିଗବିଦିଗ ଗଡ଼ିଯାଉଥିବା ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଦୟାନୀୟ ଭାବେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ଏଭଳି, ବାନର ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ଦୁଇ ମହାବଳଶାଳୀ ନେତା, ଦୁଇଟି ଭୟଙ୍କର ସାଗର ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ପରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ। ବାନରରାଜା ଦ୍ୱାରା ବିରୂପାକ୍ଷ, ଯିଏ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ବିକୃତ ଦୃଷ୍ଟି ଥିଲେ, ବିନଶ୍ଟ ହେବାରେ, ବାନର ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ସେନା ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ଭାବେ ବଢ଼ିଯିବା ପରି ହେଲା। ଏହି ପରେ ମହାନ୍ୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ସତ୍ତାନବେ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଏହି ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ଦୁଇ ପକ୍ଷର ସେନା ଏକାଉଁ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିନ୍ନ ହେଉଥିଲା, ଯେଉଁପରି ଭୟଙ୍କର ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ଜଳଶୟ ପ୍ରାୟ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଏ। ତାଙ୍କ ନିଜ ସେନାର ବିନାଶ ଏବଂ ବିରୂପାକ୍ଷଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସନାୟକ ରାବଣ ଦୁଇଗୁଣ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ନିଜ ସେନା ହ୍ରାସ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବେଦନା ଅନୁଭବ କଲେ ଏବଂ ଦୁର୍ଦ୍ଦୈବ ଦେଖି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ତାପରେ ସେ ନିକଟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ମହୋଦରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ସମୟରେ, ମୋ ବିଜୟ ଆଶା ତୁମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଛି।" "ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ବିନଶ୍ଟ କର, ବୀର, ଏବଂ ତୁମର ପ୍ରାକ୍ରମ ଦେଖା। ଏହି ସମୟରେ ତୁମ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରତି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କର; ଭଲ ଯୁଦ୍ଧ କର।" ଏପରି ଉପଦେଶ ପାଇ, ରାକ୍ଷସନାୟକ ମହୋଦର "ଯଥାସ୍ତୁ" ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଇ, ଶତ୍ରୁ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ପତଙ୍ଗ ଆଗୁନିକୁ ଯିବା ପରି ପ୍ରବେଶ କଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶ ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହୋଦର ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ହତ୍ୟାଳୀଳା କଲେ। ଏହି ଦେଖି, ବଡ଼ ଆତ୍ମା ବାନରମାନେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପରି ପଥର ଉଠାଇ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। ମହୋଦର, ବଡ଼ କ୍ରୋଧରେ, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ବାଣ ଦ୍ୱାରା, ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହାତ, ପାଦ ଏବଂ ଉରୁ କାଟିଦେଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ବାନରମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ବିଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ, କିଛି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ। ସେନା ଭାଙ୍ଗିଯାଉଥିବା ଦେଖି, ସୁଗ୍ରୀବ ତୁରନ୍ତ ମହୋଦରଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏକ ବଡ଼, ଭୟଙ୍କର ପାହାଡ଼ ସମାନ ପଥର ଉଠାଇ, ମହୋଦରଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଛାଡ଼ିଲେ। ସେଇ ଭୟଙ୍କର ପଥର ତାଙ୍କ ଦିଗରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଅଚଳ ମହୋଦର ତାଙ୍କର ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ। ରାକ୍ଷସଙ୍କ ବାଣ ବର୍ଷାରେ ଆଘାତ ପାଇ, ପଥରଟି ହଜାର ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା, ଗୃଧ୍ର ଝୁଣ୍ଡ ପରି ବିକିର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ଏହି ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ପଥରକୁ ଦେଖି, ସୁଗ୍ରୀବ କ୍ରୋଧରେ ଏକ ସାଳ ଗଛ ଉପାଡ଼ି ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ମହୋଦର ଏହାକୁ ବି ଅନେକ ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ। ସେ ଶତ୍ରୁ ତୀରରେ ଆଘାତ ପାଇ, ରୋଷେ ଭୂମିରେ ଏକ ଗଦା ଦେଖିଲେ। ସେ ଏହି ଜ୍ୱଳନ୍ତି ଗଦା ଉଠାଇ, ଏହାକୁ ଦେଖାଇ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆଘାତରେ ମହୋଦରଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ଘୋଡ଼ମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ଶୂର ବୀର ମହୋଦର ତାଙ୍କ ମହାରଥରୁ ଲମ୍ପଟି, କ୍ରୋଧରେ ଏକ ଗଦା ଉଠାଇଲେ। ଏହିପରି, ଦୁଇ ନାୟକ, ଗଦା ଏବଂ ମୁଷଳ ନେଇ, ଏକାଉଁ ଆଉ ଏକାଉଁ ଦିଗରୁ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ବୃଷ ମାନେ ପରି, ବିଜୁଳି ସହିତ ମେଘ ଭଳି, ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଆସିଲେ।