ଯେତେବେଳେ ସେହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ରାବଣ ମଧ୍ୟ, ସେହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ତୁରନ୍ତ ଉଠିଗଲେ। ସେ ନିଜର ଅଦ୍ଭୁତ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କର ଏକାନ୍ତ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲା, ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଅଗ୍ନିର ଭଳି ଜ୍ୱଲନ୍ତ, ଅଠ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଏହି ରଥ ଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଚାଳକ ଥିଲେ। ଏହିପରେ, ରାବଣ ଅନେକ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହିତ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ଗଭୀର ମନୋଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆଗେଇ ଚାଲିଗଲେ, ଯେପରି ନ ଦେଇ ଭୂମିକୁ ଅଜାଗ୍ରତ କରୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଢୋଳ, ମୃଦଙ୍ଗ, ପଟହ, ଶଂଖ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଚୀତ୍କାର ଅନୁସ୍ୱରେ ବିଶାଳ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ରାଜା, ଯିଏ ସୀତାଙ୍କୁ ଚୋରି କରିଥିଲେ, ଦୁଷ୍ଟଚରିତ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା, ଦେବମାନେଙ୍କର ବିପତ୍ତି, ସେ ଛତା ଓ ବିଶାଳ ପଙ୍ଖା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ଉତ୍ତେଜନାମୟ ଶବ୍ଦ ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରଚାର ହେଲା: "ସେ ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସୁଛି!" ଏହି ବିପୁଳ ଶବ୍ଦରେ ଭୂମି ଉପ୍ପାଉଥିଲା; ଏହି ଅପୂର୍ବ ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ବନରାଜୀ ସେଇଁ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ। କିନ୍ତୁ ରାବଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧାରୀ, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ସହିତ, ବିଜୟ ଆଶାରେ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆଗେଇ ଚଲିଗଲେ। ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମହାପାର୍ଶ୍ୱ, ମହୋଦର ଏବଂ ବିକଟ ବୀରୂପାକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ନିଜ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ। ସେମାନେ ଉଲ୍ଲସିତ ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରି, ଭୂମିକୁ ଭାଗ କରୁଥିବା ପରି ଚିତ୍କାର କରି, ବିଜୟ ଆଶାରେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କର ଚାରିପାଖରେ ବିଶାଳ ରାକ୍ଷସ ସେନା ସହିତ, ଧନୁ ଉଠାଇ ରାବଣ ମୃତ୍ୟୁର ଭୟଭୀତ ରୂପ ଧରି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ତାଙ୍କର ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା ସହିତ ସେ ଏହି ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ବାହାରିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ତେଜ ହରାଇଦେଲେ, ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ଧକାର ଢାକି ନେଲା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଶୁଭ ସୂଚନା ଦେଲେ, ଏବଂ ଭୂମି କମ୍ପିତ ହେଲା। ଆକାଶରୁ ରକ୍ତ ବର୍ଷା ହେଲା, ଘୋଡ଼ାଗୁଡ଼ିକ ମୁହଁ ଠେଲିଲେ, ଏକ ଶୁଣ୍ଡ ରଥଧ୍ୱଜ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା, ଏବଂ ଶ୍ୱାନମାନେ ଅଶୁଭ ହୁଁକାର ଦେଲେ। ରାବଣଙ୍କର ବାମ ଆଖି ଫ୍ରକ୍ପିଲା, ବାମ ହାତ କମ୍ପିଲା, ମୁହଁ ଫିକା ପଡ଼ିଗଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କର କଣ୍ଠସ୍ୱର କ୍ଷୀଣ ହେଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖି, ଦଶମୁଖୀ ରାକ୍ଷସ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଉଥିଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ ଆସୁଥିବାର ସୂଚନା ମିଳୁଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଆକାଶରୁ ବଡ଼ ଉଲ୍କା ଗଡ଼ିପଡ଼ିଲା, ଶୁଣ୍ଡ ଓ କାଉଁ ମିଶି ଅଶୁଭ ଧ୍ୱନି କଲେ। ଏସବୁ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଅବହେଳା କରି, ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୋହିତ ହୋଇଥିବା ରାବଣ ନିଜ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଆଗେଇ ଚଲିଗଲେ। ଏହି ରାକ୍ଷସ ମହାବଳୀମାନଙ୍କର ରଥ ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ବନରାଜୀ ସେନା ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗେଇ ଆସିଲେ। ଏହିପରେ ବନରାଜୀ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଆପଣାପଣି ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ବିଜୟ ଆଶାରେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତେବେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସୁନ୍ଦର ସୁନ୍ଦର ସର ଦ୍ୱାରା ବନରାଜୀ ସେନା ଉପରେ ବିପୁଳ ବିନାଶ ଆଣିଲେ। କେହି ତାଙ୍କର ତୀର ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ ଛିନ୍ନ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ, କେହି ହୃଦୟ ଭେଦ ହୋଇ ଲୁହା ହେଲେ, କେହି କାନ ହରାଇଲେ। କିଛି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, କିଛି ପାର୍ଶ୍ୱ ଭାଗରେ ଆଘାତ ହୋଇ ଲୁହା ହେଲେ, କିଛି ମୁଣ୍ଡ ଫାଟିଗଲା, କିଛି ଚକ୍ଷୁ ହରାଇଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ତାଙ୍କ ରଥ ଉପରେ ରୁଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟି ନେଇ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିଲେ, ସେଉଁଠାରେ ବନରାଜୀ ନାୟକମାନେ ତାଙ୍କ ତୀର ଆଘାତ ସହିପାରୁନଥିଲେ। ଏଠାରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଶୁଭ ଷଣ୍ଣବତିତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏଭଳି ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କ ତୀର ଆଘାତରେ ଅନେକ ବନରାଜୀ ଭୂମିରେ ଚିଉଁ ହୋଇ ପଡ଼ିଯାଇଥିଲେ। ବନରାଜୀମାନେ ଏହି ଭୟଙ୍କର, ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ତୀର ବର୍ଷା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ସହିପାରୁନଥିଲେ, ଯେପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନିକୁ ପତଙ୍ଗମାନେ ସହିପାରନ୍ତିନାହିଁ। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ସରରେ ଆହତ ହୋଇ ସେମାନେ ଚିଅଁ କରି ଚାରିପାଖକୁ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ିଥିବା ହାତୀମାନେ ଦୌଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ରାବଣ ତାଙ୍କ ତୀର ଦ୍ୱାରା ବନରାଜୀ ସେନାକୁ ଭଙ୍ଗ କରି, ମେଘକୁ ବିକୀରଣ କରୁଥିବା ପବନ ଭଳି ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଯାଉଥିଲେ। ଅତି ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ବନବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିନାଶ କରି, ସେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ରାଜା ଏବେ ରାଘବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆସିଗଲେ। ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବନରାଜୀମାନେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇ ପଳାଇଯାଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ସେନା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଦାୟିତ୍ୱ ସୁଷେଣଙ୍କୁ ଦେଇ, ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଧୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ। ସେ ନିଜ ସମାନ ପ୍ରାକ୍ରମୀ ଏହି ବୀର ବନରାଜୀ ସୁଷେଣଙ୍କୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇ, ଗଛ ଧରି ଶତ୍ରୁ ଦିଗରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଓ ପଛରେ ସମସ୍ତ ବନରାଜୀ ନାୟକମାନେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଉଠାଇ ଅନୁସରଣ କଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା କରି, ଅନେକ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପଡ଼ି ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ ଏବଂ ଅଗ୍ରଗାମୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ବନରାଜୀମାନଙ୍କର ଏହି ପ୍ରଭୁ ସୁଗ୍ରୀବ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଏପରି ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତରେ ପବନ ବଡ଼ ଗଛ ଉପଡ଼ିଦେଇଥାଏ। ରାକ୍ଷସ ସେନା ଉପରେ ସେ ପାହାଡ଼ର ବର୍ଷା କରିଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଜଙ୍ଗଲରେ ପକ୍ଷୀ ଦଳ ଉପରେ ପଥର ବର୍ଷା କରେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଏହି ପାହାଡ଼ ବର୍ଷାରେ ଆଘାତ ପାଇ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୁଣ୍ଡ ଫାଟି ଛିନ୍ନ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ପାହାଡ଼ ଫାଟିଯାଏ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରେ ଚାରିପାଖରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇ ଚିଅଁ କରି ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବୀରୂପାକ୍ଷ ନାମକ ରାକ୍ଷସ ଧନୁର୍ଧର ନିଜ ନାମ ଘୋଷଣା କରି, ରଥରୁ ଅବତରି ଏକ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।