ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ। ସେଠାରେ, ଋଷଭଧ୍ୱଜ, ନଗର ଧ୍ୱଂସକ ମହାଦେବ ଶିବ ତାଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ। ଦୟାମୟ ମହାଦେବ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମ୍ମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏକ ନାରୀ ଜନ୍ମ ନେବେ, ଯିଏ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିନାଶ ଘଟାଇବେ।” ଶିବଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ନାରୀ ଦେବତାଙ୍କ ଚେଷ୍ଟାରେ ସୃଷ୍ଟି ହେବେ ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଯେପରି ଭୋକ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିଲା, ସେପରି ସେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ, ରାବଣ ସହିତ, ନଶ୍ଟ କରିଦେବେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ଆନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟ ଚିତ୍ତ ରାବଣଙ୍କ ଦୁଷ୍କର୍ମର ଫଳ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ତିମ ଅନ୍ତ୍ୟର୍ଦ୍ଦନ, ଶୋକରେ ଆବୃତ, ତାଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟତା ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ସମୟରେ, ରାଘବଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଯେପରି ବିପଦରେ ପଡ଼ିଛୁ, ସେପରି ଏହି ସଂସାରରେ କାହାରୁ ଆମେ ଆଶ୍ରୟ ମିଳିପାରିବା ଦେଖୁନାହିଁ, ମନେ ହୁଏ କାଳର ଅନ୍ତରେ ପହଞ୍ଚିଗଲୁ। ଏଠି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ସମୟରେ, ମାନେ ଜଙ୍ଗଲ ଅଗ୍ନିରେ ପରିବେଷ୍ଟିତ ମହିଳା ହାତୀମାନେ ଯେପରି ଆଶ୍ରୟ ନଥାନ୍ତି, ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏଠି କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟବଂଶୀ ଏହି ମହାପୁରୁଷ ଏହି ସମୟରେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; ଜେଉଁଠାରୁ ବିପଦ ଆସିଛି, ସେଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ସମସ୍ତ ରାତିବାସିନୀ ରାକ୍ଷସୀମାନେ, ଏକାଅପରକୁ ବାହୁମେଳାନ୍ତୁ, ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କନ୍ଦିଲେ। ଏଉଁପରେ, ମହାନ୍ୟ ମହାକାବ୍ୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ପଚାନବେଁ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଲଙ୍କାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୃହରେ ରାବଣ ଦେଖିଲେ ଯେ, ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଶୋକରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କନ୍ଦୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର କ୍ରନ୍ଦନ ଏବଂ ହାହାକାର ସବୁଠାରେ ଅନୁସ୍ୱାର ହେଉଛି। ରାବଣ ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଲେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଧ୍ୟାନ କରି, ଭୟଙ୍କର ଦେହ ଧାରଣ କରି, ତିନି ଭାଗେ ରୋଷାବେଶରେ ଆଗୁନ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଠୋଠ ଦାନ୍ତରେ ଚବାଇ, ଆଖି ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ରୋଷରେ ଆବୃତ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଅଗ୍ନିର ଦେହରୂପ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟ ପାଉଥିଲେ। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାୟକ, କ୍ରୋଧରେ ଗଳା ଅଟକିଯିବା ଭାବେ କଥା କହି, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ୱଳିଉଥିଲା, ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ମହୋଦର, ମହାପର୍ଶ୍ୱ ଓ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ବିରୂପାକ୍ଷଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, “ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦେଇଦିଅ।” ରାବଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ଭୟରେ ଅତି ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଦେଇ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। ସେଇ ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଯଥାସ୍ଥିତ,” ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ସମସ୍ତ ମହାରଥୀ ରାକ୍ଷସ, ରାବଣଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ହାତ ଜୋଡ଼ି, ତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଜୟ ଆଶା କଲେ। ଏଉଁପରେ, କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଥିବା ରାବଣ, ହସି, ମହୋଦର, ମହାପର୍ଶ୍ୱ ଓ ବିରୂପାକ୍ଷଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଆଜି, ମୋ ଧନୁରୁ ଛୁଟିଥିବା ତୀର ଦ୍ୱାରା, ଯେପରି ସୃଷ୍ଟିର ଅନ୍ତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜ୍ୱଳିଉଥିବା, ସେପରି ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି। ଆଜି, ମୋ ଶତ୍ରୁମାନେ ସଂହତ ହେଲେ ପରେ, ଖର, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ପ୍ରହସ୍ତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବି। ଆଜି ଆକାଶ, ଦିଗ, ସ୍ୱର୍ଗ, ସମୁଦ୍ର—କିଛି ମଧ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେବନାହିଁ, ମୋ ତୀର ମେଘରେ ଆବୃତ ହୋଇଯିବ। ଆଜି, ମୋ ଧନୁର ଅସଂଖ୍ୟ ତୀର ବର୍ଷାରେ, ମୁଁ ମନ୍ଦ୍ରିଲା ମନ୍ଦ୍ରିଲା ଭାବେ ବନର ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି। ଆଜି, ମୋ ରଥ ଓ ବାୟୁର ବଳରେ, ଧନୁରୁ ଉଠୁଥିବା ତୀର ତରଙ୍ଗରେ ବନର ସେନାକୁ ସମୁଦ୍ରପରି କ୍ଷୁଭିତ କରିଦେବି। ଆଜି, ମୁଁ ହାତୀପରି ବନର ସେନାପତିମାନଙ୍କୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେବି, ଯାହାଙ୍କ ମୁହଁ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ପଦ୍ମପରି ଏବଂ ତାଙ୍କ ତେଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ୍ମ ତନ୍ତୁପରି। ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ, ବନର ନାୟକମାନଙ୍କ ମୁହଁ ତୀରରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ ଧରାକୁ ପଦ୍ମ ସହ ତାଳପରି ଶୋଭିତ କରିଦେବି। ଆଜି ମୁଁ ଏକ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଶତ ଶତ ଭୟଙ୍କର ବନର ସେନାପତି, ଯେଉଁମାନେ ଗଛ ଧରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି। ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଭାଇ ମୃତ, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ପୁଅ ମୃତ—ମୁଁ ଆଜି ମୋ ଶତ୍ରୁମାନେ ମାରି, ସେମାନଙ୍କ ଅଶ୍ରୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେବି। ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ, ମୋ ମଦନ୍ତ ତୀରରେ ଭେଦିତ, ମୃତ ବନରମାନେ ଏପରି ଧରାରେ ପଡ଼ି ରହିବେ, ଯେଉଁଠାରେ ଭୂମି ଦେଖିବା ଦୁଷ୍କର। ଆଜି ମୁଁ ସମସ୍ତ କାକ, ଗୃଧ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ମାଂସାହାରୀ ପକ୍ଷୀମାନେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ମରିଥିବା ଦେହର ମାଂସରେ ପୂରଣ କରିଦେବି। ମୋ ରଥ ଶୀଘ୍ର ତିଆରି କର, ଧନୁ ତୁରନ୍ତ ଆଣ, ଏଠି ଥିବା ସମସ୍ତ ରାତିବାସୀମାନେ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚଳିଯିବେ।” ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ମହାପର୍ଶ୍ୱ କହିଲେ, “ଏଠି ଥିବା ସେନାପତିମାନେ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ଶୀଘ୍ର ତତ୍ପର କରନ୍ତୁ।” ତାପରେ, ତୀବ୍ର ଓ ପ୍ରବଳ ସେନାପତିମାନେ ଘରେ ଘରେ ଯାଇ ଲଙ୍କାର ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। କିଛି ଖ୍ଷଣ ପରେ, ଭୟଙ୍କର ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ, ଭୟଙ୍କର ଚେହେରାରେ, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ହାତରେ ଧରି, ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ତଳୱାର, ଶୂଳ, ତ୍ରିଶୂଳ, ଗଦା, ମୁଷଳ, ହଳ, କ୍ଷୁରଧାର ଶକ୍ତି ଓ ମହା ମୁଷଳ ନେଇଥିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦଣ୍ଡ, ଚକ୍ର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ କୁଠାର, ଗୁଳି, ପାସାଣ ଫେଙ୍କିବା ଯନ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇଥିଲେ। ଏହିପରି, ରାବଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଚାରି ଜଣ ସେନାପତି ଏକ ଶତ ହଜାର ରଥ ଓ ତିନି ଶତ ହଜାର ହାତୀ ଆଣିଦେଲେ। ଷଷ୍ଠି ମିଲିଅନ ଘୋଡ଼ା, ଏହିପରି କାମେଲ ଓ ଖଚ୍ଚର ଥିଲେ; ପଦାତି ସେନା ଅସଂଖ୍ୟ, ସମସ୍ତେ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ସେନାପତିମାନେ ରାଜାଙ୍କ ସେନାକୁ ଅଗ୍ରଭାଗରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କଲେ, ଏହି ସମୟରେ ସାରଥି ରଥକୁ ଆଣିଦେଲେ।