ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏସା ଆସୁଥିବା ଶରଗୁଡ଼ିକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ କାଟି ଦେଲେ, ଏବଂ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶତ୍ରୁର ରଥୀକୁ ଆଘାତ କଲେ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏକ ବିଶାଳ ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ରଥୀର ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ରଥର ଘୋଡ଼ାମାନେ ଅଚଳ ରହିଲେ, ସେମାନେ ରଥ ପାଖରେ ଦଢ଼ି ଦଢ଼ି ଦଣ୍ଡାଇଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଲାଗୁଥିଲା। ରୋଷରେ ଭରିଥିବା, ପରାକ୍ରମରେ ଅଟୁଟ ସୌମିତ୍ରି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ତାପରେ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଉପରେ ବାଣ ମାରି, ସେମାନେ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲେ। ଏହା ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତିନି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ସଉମିତ୍ରିଙ୍କ ଲଳାଟକୁ ବିଧିଲେ; ଏହି ବାଣଗୁଡ଼ିକ ମେଘନାଦଙ୍କର କମଳ ଅଳଙ୍କାର ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି, ତାଙ୍କର ସୁନା ଖୋଲ ଉପରେ ଲଗି, ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା। ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଭାବିଲେ ଯେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ଖୋଲ ଅପରିଭେଦ୍ୟ। ସେ ତିନି ଭଲ ଫେଦା ଥିବା ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଲଳାଟକୁ ଆଘାତ କଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର କୌଶଳ ଦେଖାଇଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଲଳାଟକୁ ବିଧିଲେ, ଏବଂ ଏହି ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଲାଗି ରଘୁନନ୍ଦନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧର ଅଗ୍ରଭାଗରେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯୋଦ୍ଧା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତିନି ଶିଖର ଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଅଟୁଟ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ରାକ୍ଷସଙ୍କ ବାଣ ଉପରେ ଆସୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସହି ନେଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ବଣାସନ୍ଧାନ କଲେ, ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ମୁହଁରେ, ତାଙ୍କର ଭୂଷିତ କଣ୍ଠାଳିର ନିକଟରେ ଆଘାତ କଲେ। ଦୁଇ ଶୂରବୀର, ମହାଧନୁର୍ଧର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, ଭୟଜନକ ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଇ, ପ୍ରତିଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଦୁହେଁ ରକ୍ତରେ ଭିଜି, କିଂଶୁକ ଫୁଲର ନିମ୍ନ ପରି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ। ସେମାନେ ଏକାଉଁସାରି ଆସି, ଭୟଙ୍କର ବାଣରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଙ୍ଗକୁ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, ଦୁହେଁ ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାବଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଯୁଦ୍ଧ ମଦରେ ଭରି, ତାଙ୍କ ମାମା ବିଭୀଷଣଙ୍କ ମୁହଁରେ ତିନିଟି ଶର ମାରିଲେ। ତିନିଟି ଇରନ୍ ଶର ଦ୍ୱାରା ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ବିଧି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବନର ନାୟକଙ୍କୁ ଏକ ଏକ ଶର ମାରିଲେ। କ୍ରୋଧିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଭୀଷଣ ତାଙ୍କ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ କଲେ। ଏହିଠାରୁ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ତାଙ୍କର ରଥରୁ ଅବତରି, ଯାହାର ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ନିହତ ହୋଇଥିଲେ, ଏକ ଶକ୍ତି ନେଇ ତାଙ୍କର ମାମା ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲେ। ସେଇ ଶକ୍ତି ଦୃତିରେ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଉପରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସୌମିତ୍ରି ଅତି ଆନନ୍ଦବର୍ଦ୍ଧକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଦଶ ଖଣ୍ଡରେ କାଟି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଦେଲେ। ଏହାପରେ, ବିଭୀଷଣ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଧନୁ ଦୃଢ଼ କରି, ଘୋଡ଼ାମାନେ ନିହତ ହେବାରେ ଅତି ରୋଷରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ପଞ୍ଚଟି ବଜ୍ର ସମ ଶର ଛାଡ଼ିଲେ। ସେ ସବୁ ସୁନା ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଭେଦ କରି, ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିତ ହୋଇ, ବଡ଼ ଲାଲ ନାଗ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ବଡ଼ ରୋଷରେ ଯମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ତାଙ୍କ ମାମା ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହି ଦୃଢ଼ ବାଣ ଧନୁରେ ଲଗାଯାଉଥିବା ଦେଖି, ମହାବଳୀ ଓ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଏକ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣ ଧରିଲେ। ଏହି ବାଣ କୁବେର ଦ୍ୱାରା ସ୍୵ପ୍ନରେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଯାହାକୁ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଇ ଶୂରବୀର ଧନୁ ତାଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ ଲଗାଇ, ଧନୁର ଧ୍ୱନି କଞ୍ଚ ଡାକର ନିକଟରେ ଗଞ୍ଜି ଉଠିଲା। ଏହି ଦୁଇ ଯୋଦ୍ଧା ଧନୁର ଶୋଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ। ଏହି ଦୁଇ ବାଣ ଧନୁରୁ ମୁକ୍ତି ହୋଇ, ଆକାଶକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି, ଏକାଉଁସାରି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୁଣ୍ଡାମୁଣ୍ଡି ଟକ୍କର ମାରିଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଟକ୍କରରେ ଭୟାନକ ଅଗ୍ନି, ଧୂଆଁ ଓ ଚିଙ୍ଗାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଦୁଇ ଗ୍ରହପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ବାଣ ଏକାଉଁସାରି ଟକ୍କର ମାରି, ଶତ ଖଣ୍ଡରେ ଭାଙ୍ଗି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ବାଣ ନିଃପ୍ରଭ ହୋଇଯିବା ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଲଜ୍ଜିତ ଓ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ଏହିପରେ, ସଉମିତ୍ରି ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧରେ ବରୁଣାସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ମହେନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଏକ ଭୟାନକ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତି କଲେ। ତାହା ସହ ବରୁଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିହତ ହେଲା। ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍, ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟଶୀଳ ଓ କ୍ରୋଧିତ, ଜଗତକୁ ଦହିଦେବା ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନେୟାସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସେଇ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିହତ କଲେ। ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ନିଃପ୍ରଭ ହେବା ଦେଖି, ରାବଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ। ସେ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ରାକ୍ଷସୀୟ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ; ତାଙ୍କ ଧନୁରୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, କଣ୍ଟାଳ ଓ ଖଣ୍ଡିତ ବାଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅଚଳ ରହିଲେ। ସେଇ ଅସ୍ତ୍ର, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଅପରାଜେୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଭେଦିଦେବା ପରି, ଦୀପ୍ତିମାନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମହେଶ୍ୱର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିହତ କଲେ। ଏହି ଦୁଇ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଓ କଣ୍ଟକାୟମାନ କରୁଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଆକାଶର ଉପରେ ଅନେକ ଦେବତା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ। ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ, ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଶବ୍ଦରେ ଆକାଶ ଉଠିଗଲା, ତାହା ଦେଖି ଅନେକ ଅଦ୭ତ୍ୟ ଭୂତମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ଋଷି, ପିତୃ, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଗରୁଡ଼ ଓ ନାଗମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।