ଯୁଦ୍ଧର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ, ରାବଣଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ ଧରି, ଯୁଦ୍ଧର ଆଗ୍ରଭାଗରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଉଭା ହେଲେ। ସେ ନିଜର ବଡ଼ ଧନୁଷ ଟାଣି, ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କଲେ। ଏହି ବାଣଗୁଡ଼ିକ, ମୟୂରପିଛା ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଲାଗି, ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ବିଜୁଳି ଆଘାତ ଦେଇ ଭଙ୍ଗ କରିବା ପରି, ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଲେ। ବିଭୀଷଣଙ୍କର ସେବକମାନେ, ତାଲୱାର, ତୀର, ଓ ଭାଲା ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବରେ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ। ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଯିବା ପରେ, ବିଭୀଷଣ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀ ପରି ମହିମାମୟ ଭାବରେ ଦେଖା ଦେଲେ। ତାପରେ ବିଭୀଷଣ, ଯେଉଁ ବାନରମାନେ ରାକ୍ଷସମାନେ ମାରିବାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ସେମାନେକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି, ସମୟୋଚିତ ଉପଦେଶ ଦେଲେ—“ଏହି ଏକା ଅବଶିଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କର ଶେଷ ଆଶ୍ରୟ; ଏହା ତାଙ୍କ ସେନାର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ। ବାନରମାନେ, କାହିଁକି ଦ୍ୱିଧା କରୁଛ? ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସକୁ ଏଠାରେ ମାରିଦେଲେ, ରାବଣ ଛଡ଼ା ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସେନା ବିନାଶ ହେଇଯିବ।" "ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପ୍ରହସ୍ତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନିକୁମ୍ଭ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, କୁମ୍ଭ, ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ—ଏହି ରାତ୍ରିଚର ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି। ଜାମ୍ବୁମାଳୀ, ମହାମାଳୀ, ବିଜୁଳି ପରି ତୀବ୍ର ଓ ଶୀଘ୍ର; ସୁପ୍ତଘ୍ନ, ଯଜ୍ଞକୋପ, ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି।" "ସଂହ୍ରାଦୀ, ବିକଟ, ଅରିଘ୍ନ, ତପନ, ମନ୍ଦ, ପ୍ରଘାସ, ପ୍ରଘସ, ପ୍ରଜଂଘ, ଜଂଘ ମଧ୍ୟ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନିକେତୁ, ଦୁର୍ଜୟ, ରଶ୍ମିକେତୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱ, ଦ୍ୱିଜିହ୍ୱ, ସୂର୍ଯ୍ୟଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ଅବଧ୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି।" "ଅକମ୍ପନ, ସୁପାର୍ଶ୍ୱ, ଚକ୍ରମାଳୀ, କମ୍ପନ, ଦୁଇ ଶୂରବୀର ଦେବାନ୍ତକ ଓ ନରାନ୍ତକ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି।" "ଏପରି ଅନେକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ପ୍ରମୁଖ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ମାରି, ତୁମେ ନିଜ ହାତରେ ସାଗରକୁ ଏକ ଚରଣଚିହ୍ନ ପରି ସହଜରେ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ।" "ଏହି ଏକା ଅବଶିଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସକୁ ଦଳିବା ଅପେକ୍ଷା ରହିଛି, ବାନରମାନେ; ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି।" "ମୁଁ ତାଙ୍କ ପିଶା ହୋଇ, ମୋ ଭାଇଙ୍କର ପୁଅଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଦୟାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଗତ କରି, ମୁଁ ମୋ ଭାଇଙ୍କର ପୁଅକୁ ମାରିପାରିବି।" "ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ଇଛା କରି, ମୋ ଆଖିରେ ଅଶ୍ରୁ ଆସି ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଅଟକାଇ ଦେଉଛି; କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ନିହତ କରିପାରିବେ।" "ବାନରମାନେ, ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ସେବକମାନେକୁ ଆକ୍ରମଣ କର; ଏହି ପ୍ରଶସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବାନର ସେନା ଉତ୍ସାହିତ ହେଲା।" "ବାନର ବଳପତିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ପୁଛ ହଲେଇଲେ; ବାନରମାନେ, ବାଘ ପରି, ପୁନିପୁନି ଗର୍ଜନ କରି, ମୟୂର ଦେଖିବାକୁ ମେଘ ଯେପରି ଅନେକ ଧ୍ୱନି କରେ, ସେପରି ଉଚ୍ଚ ରବ କଲେ।" "ଜାମ୍ବବାନ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ଦଳ ସହିତ ଘିରି, ପଥର, ନଖ, ଓ ଦନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।" "ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଭୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଭାଲର ନାୟକ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କୁ ଘିରି, ନିଜ ଶସ୍ତ୍ର ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।" "ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ, କୁଟାର, ତୀର, ଓ ଲୋହ ଗଦା ନେଇ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେଉଁ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ବିନାଶ କରୁଥିଲେ।" "ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେଉଁ ମେଘ ଓ ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧ ପରି ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା।" "ହନୁମାନ ମଧ୍ୟ, ରାଗରେ, ପାହାଡ଼ରୁ ଏକ ଶାଳ ଗଛ ଉପଡ଼ି, ନିଜ ପିଠରୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଉତାରି, ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଗିଲେ।" "ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ହଜାର ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ନିହତ କଲେ; ମହାବୀର ହନୁମାନ ନିଜ ପିଶାପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ସହ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।" "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶତ୍ରୁବିନାଶୀ, ପୁନି ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ; ଏହି ଦୁଇ ବୀର—ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ରାକ୍ଷସ—ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁକାବିଲା କଲେ।" "ଏହି ଦୁଇଜଣ, ଅନେକ ବାଣର ବର୍ଷା କରି, ପ୍ରତିପ୍ରତି ଆଘାତ କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣର ଝଡ଼ରେ, ସେମାନେ ସଦା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଥିଲେ।" "ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ମେଘ ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଛାଦିତ ହେବା ପରି, ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ଟାଣିବା, ଚଢ଼ାଇବା, ଧରିବା ଦେଖିବାଠୁ ଅସମ୍ଭବ ହେଉଥିଲା।" "ବାଣ ଛାଡ଼ିବା, ଧନୁଷ ଟାଣିବା, ଉପରେ ଚଳନ, ଧରିବା, ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦେଖିବା କିଛି ଦେଖିବାଠୁ ଅସମ୍ଭବ ହେଉଥିଲା।" "ଏଠାରେ, ଏହି ଦୁଇ ବୀର ଯୁଦ୍ଧ କରିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ହାତର ତୀବ୍ରତା ଓ ବାଣ ଝଡ଼ରେ, କିଛି ଦେଖିବାଠୁ ଅସମ୍ଭବ ହେଉଥିଲା।" "ସେମାନେ ଆକାଶରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ଆକୃତି ମଧ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ହେଉନଥିଲା; ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାବଣୀଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ରାବଣୀ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।" "ଏହି ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତିରତା ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଦୁଇଜଣ ଦ୍ୱାରା ତୀବ୍ର ବାଣ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହେବାରେ ଉତ୍ତେଜନା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା।" "ଆକାଶ ଗୁଡ଼ିକ ଶତ ଶତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଧାର ପରି ଆଛାଦିତ ହେଇଗଲା।" "ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ପ୍ରଦେଶ ବାଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା; ସବୁ ଅନ୍ଧାରରେ ଢ଼କିଗଲା, ଏବଂ ବଡ଼ ଭୟ ଆସିଗଲା।" "ହଜାର କିରଣ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ଓ ଅନ୍ଧାର ବ୍ୟାପିବା ପରେ, ରକ୍ତର ଝଡ଼, ବଡ଼ ନଦୀ ପରି, ହଜାର ହଜାର ଚାଲିଗଲା।" "ଭୟଙ୍କର ମାଂସଭୋଜୀ ଦେବାନ୍ତି ଭୟଜନକ ସ୍ୱରରେ ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନ ଧ୍ୱନି କଲେ; ସେ ସମୟରେ ବାୟୁ ବହିଲାନି, ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳା ଦେଉନଥିଲା।" "ମହାର୍ଷିମାନେ ଜପ କରିଲେ—‘ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ହେଉ’—ଏବଂ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଚାରଣମାନେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।" "ତାପରେ ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) ଚାରିଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା, ସିଂହପ୍ରତିମା ରାକ୍ଷସଙ୍କର ଚାରିଟି କଳା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷିତ ଘୋଡ଼ାକୁ ଆଘାତ କଲେ।