ଏହି ସମୟରେ, ଦ୍ୱିଗୁଣ ରୋଷରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଶତ ଟିଏ ସଠିକ୍ ତୀର ଦ୍ୱାରା ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ବେଧିଦେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ଙ୍କର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ରାମଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହାକୁ ଅବହେଳା କରି ହସିଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ଓ ରାତିର ଭ୍ରମଣକାରୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଏଭଳି ମାରନ୍ତି ନାହିଁ। ତୁମର ତୀର ହଳକା ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ, ମୋ ପାଇଁ ସହଜ। ଏଭଳି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।" ଏହିପରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୀବ୍ର ତୀର ଏକତ୍ର କରି ରାବଣପୁତ୍ର ଉପରେ ଭୟହୀନ ଏବଂ କ୍ରୋଧିତ ମୁହଁରେ ତୀର ବର୍ଷଣ କରିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ତୀର ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ଙ୍କର ମହାମୂଲ୍ୟ ହିରାକ ଅସ୍ତ୍ର ଭାଗି ଗଡ଼ି ରଥର ତଳେ ଖସିଗଲା, ଯେପରି ଆକାଶରୁ ତାରାମାଳା ଖସିଥାଏ। ଆଉ ଅସ୍ତ୍ର ଖସାଇ ଏବଂ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଭାତର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଭୟ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦଉଡ଼ିଲେ। ତା'ପରେ ରାବଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକ ହଜାର ତୀର ଦ୍ୱାରା ବେଧିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ବିଭିନ୍ନ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଭାଗିଗଲା। ଉଭୟ ଏକାପେକା ଆଘାତ ବିନିମୟ କରି, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିଥିବା ଦୁଇ ଯୋଦ୍ଧା ଦଉଡ଼ିଲେ। ଉଭୟ, ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀବ୍ର ଭାବରେ ଲଡ଼ିଲେ; ତାଙ୍କର ଦେହ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆହତ ଏବଂ ରକ୍ତରେ ଆବୃତ। ବହୁ ସମୟ ଧରି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧ ବିଦ୍ୟାରେ ଦକ୍ଷ ହୋଇ, ଏକାପେକା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରି, ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ। ତୀର ବର୍ଷଣରେ ଉଭୟ ଦେହ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର ଆବୃତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ରକ୍ତ ଦୁଇ ଝରଣା ପରି ପ୍ରବାହିତ ହେଲା। ଦୁଇ ଯୋଦ୍ଧା ଭୟଙ୍କର ତୀର ବର୍ଷଣ କରି, ଆକାଶରେ ଦୁଇ କଳା ବଦଳ ପରି ଦେଖାଗଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ବହୁ ସମୟ ଚାଲିଥିଲା, ତଥାପି ଉଭୟ ଯୋଦ୍ଧା ଏଠାରୁ ଏକାପେକା ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, କ୍ଲାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରୁନଥିଲେ। ଉଭୟ ଅସ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷାରେ ପ୍ରମୁଖ, ଆକାଶରେ ବିଭିନ୍ନ ତୀର ରୂପ ଦେଖାଇ ତୀର ବନ୍ଧୁ କରୁଥିଲେ। ମନୁଷ୍ୟ ଏବଂ ରାକ୍ଷସ, ଦୁଇଁ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଶୂନ୍ୟ, ତୀବ୍ର ଯୁଦ୍ଧର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଇଲେ, ଯାହା ଶେଷରେ ଚମତ୍କାର ଏବଂ କୌଶଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ଉଭୟ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଉଥିବା ଭୟଙ୍କର ହାତ ତାଳିର ଶବ୍ଦ ବିଭୟ ପ୍ରଦାନ କରିଲା, ବିଦ୍ୟୁତ୍ର ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ପରି। ଯୁଦ୍ଧରେ ମଦ ମାତାଲା ଦୁଇ ଯୋଦ୍ଧା ଏକାପେକା ରୋଷରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ଦୁଇ ବଦଳର ଭୟଙ୍କର ଗୁଞ୍ଜନ ପରି ଶବ୍ଦ ହେଲା। ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରଶିଦ୍ଧ ଯୋଦ୍ଧା, ଜିତିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହୋଇ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହିତ କରୁଥିଲେ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଙ୍ଖ ତୀରଗୁଡ଼ିକ ଦେହରେ ଖସି ରକ୍ତରେ ଭିଜି ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା। ଆଉ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଆକାଶରେ ଏକାପେକା ଭିଡ଼ିଗଲା; ହଜାର ତୀର ଭାଗିଗଲା, ଭଙ୍ଗ ହେଲା ଏବଂ କାଟିଦିଆଗଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ହୋଇଗଲା, ଦୁଇ ଯୋଦ୍ଧା ମଧ୍ୟରେ ତୀରର ଅଗ୍ର ମାଳା ଏକ ଯଜ୍ଞର ଦୁଇ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟରେ କୁଶ ତଳା ପରି ଦେଖାଗଲା। ଦୁଇ ମହାନ ଆତ୍ମାଙ୍କର ଆହତ ଦେହ ଦୁଇ କିମ୍ଶୁକ ଏବଂ ଶାଲମଲି ଗଛ ପରି ଫୁଟିଥିବା ଦେଖାଗଲା। ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏକାପେକା ପରାଜୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତୀବ୍ର ଏବଂ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଗିଥିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାବଣୀକୁ ଆଘାତ କରିଲେ, ରାବଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ; ଉଭୟ ଏକାପେକା ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କ୍ଲାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରୁନଥିଲେ। ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା, ଦେହ ତୀର ବର୍ଷାରେ ବେଧି ଲତାରେ ଆବୃତ ଦୁଇ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଗଲେ। ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ରକ୍ତରେ ଭିଜି ତୀରରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ଦୁଇ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ଦୁଇ ଯୋଦ୍ଧା ବହୁ ସମୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ, କିନ୍ତୁ କ୍ଲାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରିଲେ ନାହିଁ, ପଛୁଆ ହେଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ, ଅପରାଜିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରିବାକୁ, ମହାନ ଆତ୍ମା ବିଭୀଷଣ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ଭଲରେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଦଉଡ଼ିଲେ। ଏବେ ତୁମେ ଶୁଣ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଉନନବୂଁ ସର୍ଗ। ମନୁଷ୍ୟ ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ଦୁଇ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଗିଥିଲେ, ଦୁଇ ମଦ ମାତାଲା ହାତୀ ପରି ଏକାପେକା ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ରାବଣଙ୍କ ଶୂର ବନ୍ଧୁ ବିଭୀଷଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ ଧାରଣ କରି, ଯୁଦ୍ଧର ଆଗରେ ଦଉଡ଼ିଲେ। ସ୍ଥିର ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କ ମହାନ ଧନୁଷ ଟାଣି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ବର୍ଷଣ କରିଲେ। ମୟୂର ପଙ୍ଖ ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରଗୁଡ଼ିକ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଖସି, ତୀବ୍ର ଆଘାତ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଭୟରେ ଦଉଡ଼ିଲେ; ବିଦ୍ୟୁତ୍ର ଆଘାତରେ ପାହାଡ଼ ଭଙ୍ଗ ହେବା ପରି। ବିଭୀଷଣଙ୍କର ସହଚରମାନେ, ବାଣ, ତଳୱାର ଏବଂ ଆଉ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଆଘାତ କରି, ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ କରିଲେ। ସେତେବେଳେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ପରିବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ, ବିଭୀଷଣ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ହାତୀ ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ରାକ୍ଷସ ନିଧନରେ ଆନନ୍ଦିତ ବାନରମାନେ ଉତ୍ସାହିତ କରିବାକୁ, ବିଭୀଷଣ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମୟଯୋଗ୍ୟ ଉପଦେଶ ଦେଲେ—"ଏହି ଏକା ଏହି ରାକ୍ଷସ ରାଜାର ଶେଷ ଆଶ୍ରୟ, ଏହି ତାଙ୍କ ସେନାର ଅବଶେଷ। ବାନରମାନେ, କାହିଁକି ଅପେକ୍ଷା କରୁଛ? ଏଠାରେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ମରିଗଲେ, ରାବଣ ବା ଅନ୍ୟ ଏହି ସେନା ପରିସ୍ଥିତି ନଷ୍ଟ ହେବ।" "ପ୍ରହସ୍ତ ମରିଗଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନିକୁମ୍ଭ ମରିଗଲେ; କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, କୁମ୍ଭ ଏବଂ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ, ଏହି ରାତିର ଭ୍ରମଣକାରୀ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲେ।" ଏଭଳି ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୀବ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିଲା, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଅଭିଭୂତ ହେଇଗଲେ।