ଏହି ସମୟରେ, ବିଭୀଷଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଥିବା ପରେ, ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ବଣ ଉଠାଇ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଗଲେ। ସେ କିଛି ଦୂର ଯାଇ, ଏକ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଇଲେ। ରାବଣଙ୍କ ଭାଇ ବିଭୀଷଣ ଏକ ଭୟଙ୍କର ବଟବୃକ୍ଷ ଦେଖାଇଲେ, ଯାହା କଳା ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ କହିଲେ, “ଏଠି ରାବଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ବଳି ଦେଇଛନ୍ତି, ଏପରେ ସେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ବଟବୃକ୍ଷ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାନ୍ତି, ମାନ୍ୟବାଦୀ ଶର ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ଦେଉଛନ୍ତି। ଏହି ବଟବୃକ୍ଷ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ରାବଣଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ସହିତ, ତୁମ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶର ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ କର।” ଏହିପରି କଥା କହିବା ପରେ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ “ଏହିପରି ହେଉ” ବୋଲି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ତାଙ୍କ ବଣ ତାଣି ଦାଉଁଥିଲେ। ତାହାପରେ ରାବଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍, ବିରାଟ ଶକ୍ତିର ସହିତ, କବଚ ପିନ୍ଧି, ତାଲୱାର ହାତରେ ଧରି, ତାଙ୍କ ରଥରେ ଆଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ସେ, ବିଜୟୀ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ବଂଶଜ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି—ଏଠାରେ ଏବଂ ଏହି ସମୟରେ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅ।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି ରାବଣଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ଚାଚା ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଦେଖି କଠୋର କଥା କହିଲେ—“ଏଠି ତୁମେ ଜନ୍ମ ହୋଇଛ, ବଡ଼ ହୋଇଛ, ମୋ ବାପାଙ୍କ ଭାଇ ହେଉଛ, କିନ୍ତୁ ଚାଚା, କିପରି ତୁମେ ତୁମ ଭାଇର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦ୍ରୋହ କରିପାରିଲ? ତୁମେ ନା ଆତ୍ମୀୟ ନା ବନ୍ଧୁ, ନା ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ବଂଶର, ଦୁଷ୍ଟମନ୍ଥନ ମନ, ନା ଉତ୍ତମ ରୂପ, ନା ଧର୍ମ, ମୂଢ଼ ଓ ଧର୍ମନାଷକ। ତୁମେ ଦୟାଜନକ, ମୂଢ଼ ଏବଂ ସାଧୁମାନେ ନିନ୍ଦା କରିବେ—କାରଣ ତୁମେ ନିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସେବକ ହୋଇଛ। ଏପରି ଦୁର୍ବଳ ମନ ଥିଲେ, ଏତେ ବଡ଼ ଭେଦକୁ ବୁଝି ପାରିନାହ, ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ରହିବା ଓ ବାହାର ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବାର ମଧ୍ୟରେ କେତେ ତଫାତ। ବାହାର ଲୋକ ଯଦିଓ ଧର୍ମିକ ହେଉଥିବେ କିମ୍ବା ନିଜ ଲୋକ ଅଧର୍ମିକ ହେଉଥିବେ, ତଥାପି ନିଜ ଲୋକ ଭଲ—ବାହାର ଲୋକ ସଦା ବାହାର ହିଁ ରହିଥାଏ। ଯେଉଁଠି ନିଜ ଦଳକୁ ଛାଡ଼ି ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସେବା କରେ, ତାଙ୍କ ନିଜ ଲୋକ ନଷ୍ଟ ହେଲାପରେ, ସେ ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ। ଏପରି ଦୟାହୀନତା ତୁମର, ରାତ୍ରିଚର; ରାବଣଙ୍କ ଭାଇ, ନିଜ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ତୁମ ଶୌର୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିପାରିଥାନ୍ତ।" ଏପରି ଭାବରେ ଭାଇର ପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ କହିବା ପରେ, ବିଭୀଷଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ହେ ରାକ୍ଷସ, ତୁମେ ମୋର ଚରିତ୍ର ଜାଣିନାହ ଭଳି କାହିଁକି ଏପରି ଅଭିମାନ କରୁଛ? ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର, ସମ୍ମାନରେ କଠୋରତା ଛାଡ଼; ମୁଁ ରାକ୍ଷସ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଲି, କିନ୍ତୁ ମୋର ଚରିତ୍ର ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମ—ଏହି ରାକ୍ଷସ ଚରିତ୍ର ନୁହେଁ। ମୁଁ କ୍ରୁରତା କିମ୍ବା ଅଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେନି; ମୋ ଭାଇ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକୃତିର ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଜଣେ ଭାଇକୁ କିପରି ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଏ? ଯେଉଁଜଣ ଧର୍ମରୁ ପଡ଼ିଯାଇ ଅଧର୍ମରେ ଲିନ, ତାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ସେହି ହାତରୁ ପଡ଼ିଥିବା ବିଷାକ୍ତ ସାପ ଭଳି ଶାନ୍ତି ମିଳେ। ଦୁଷ୍ଟ ପୁରୁଷ, ଯିଏ ଅନ୍ୟର ଧନ ଦଳବଳ କରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟର ଜନାନୀକୁ ଚାହାଏ, ସେ ଜଳୁଥିବା ଘର ଭଳି ତ୍ୟାଗ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟର ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଧନ ଚୋରି, ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଅପରାଧୀ ଭାବିବା—ଏହି ତିନି ଦୋଷ ନାଶକ। ମହାମୁନିମାନେଙ୍କ ହତ୍ୟା, ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଦ୍ୱେଷ, ଅଭିମାନ, କ୍ରୋଧ, ଶତ୍ରୁତା ଓ ଦ୍ୱେଷ—ଏହି ସବୁ ଦୋଷ ମୋର ଭାଇଙ୍କ ଜୀବନ ଓ ଧନକୁ ନଷ୍ଟ କଲା, ତାଙ୍କ ଗୁଣକୁ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ମେଘ ଭଳି ଢାକିଦେଲା। ଏହି ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମୋ ଭାଇ, ତୁମର ପିତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲି; ଏବେ ଏହି ଲଙ୍କା, ତୁମେ ଓ ତୁମର ପିତା ଅବଶିଷ୍ଟ ନାହାଁ। ତୁମେ ଅଭିମାନୀ, ଶିଶୁସ୍ୱଭାବ ଓ ଅଶିଷ୍ଟ, ରାକ୍ଷସ; ସମୟର ଫାନ୍ଦରେ ବନ୍ଧା, ମୋତେ ଯାହା କହିବାକୁ ଚାହ, କହ। ଆଜି ତୁମ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ, କାରଣ ତୁମେ ମୋତେ କଠୋର ଶବ୍ଦ କହିଲ; ଏବେ ତୁମେ ବଟବୃକ୍ଷ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବ ନାହଁ, ରାକ୍ଷସମଧ୍ୟରେ ନିମ୍ନତମ। କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଅପମାନ କରି, ତୁମେ ବଞ୍ଚିପାରିବ ନାହଁ; ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରି ଯମଲୋକକୁ ଯିବ। ତୁମ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କର, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ବଣ ବ୍ୟବହାର କର; କାରଣ ଆଜି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଶରର ଆବେଶରେ ପଡ଼ି, ତୁମେ ତୁମ ସେନା ସହିତ ଜୀବନ୍ତ ଫେରିପାରିବ ନାହଁ।” ଏଠାରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବିଭୀଷଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବେଶ୍ ରାଗି ରାବଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ କଠୋର କଥା କହି, କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ତୋଳିତ ହେଲେ। ତାଲୱାର ଧରି, ମୃତ୍ୟୁର ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗିତ ଶୋଭାମୟ ରଥରେ ଦେଖାଗଲେ, ସେ ଯେପରିକି କାଳ ନିଜ ହାତରେ ଆସିଛି। ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଣ ଉଠାଇ, ଦୁର୍ଦ୍ଦମ୍ୟ ବିରତାରେ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ବଣ ଧରିଲେ। ରଥରେ ଶୋଭିତ, ମହାଧନୁର୍ଧରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍—ଶତ୍ରୁନାଶକ, ରାବଣଙ୍କ ପୁତ୍ର—କୁ ଦେଖିଲେ। ହନୁମାନଙ୍କ ପିଠିରେ ବସି, ଉଦୟ ରବି ପରି ଚମକୁଥିବା ସୌମିତ୍ରି ଏବଂ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ—“ହେ ବନରାଜ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ପ୍ରତାପ ଦେଖ; ଆଜି ମୋ ବଣରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ଶରବୃଷ୍ଟିକୁ ସହିପାରିବା ଅସମ୍ଭବ। ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧ ମଝିରେ ଆକାଶରେ ବର୍ଷା ବର୍ଷେ, ଏହିପରି ଆଜି ମୋ ବଡ଼ ଧନୁରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ଶର ତୁମେ ମାନଙ୍କ ଦେହରେ ପଡ଼ିବ, କପାସ ତୁଳା ଉପରେ ଅଗ୍ନି ଲାଗିଲା ପରି। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବଣ, ଶୁଳ, ତୋମର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ଆଜି ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି।” ଏପରି ଭାବେ ମହାଯୁଦ୍ଧର ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଦୁଇ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ମୁହାଁମୁହିଁ ଲଢ଼େଇ ଆସନ୍ତା ଥିଲା।