ସଉମିତ୍ରି, ତାଙ୍କ ମିତ୍ରମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦର ଉତ୍ସ, ଦୀର୍ଘ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଯାତ୍ରା କରିବା ପରେ ଦୂରରୁ ଦେଖିଲେ—ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ସେନା ଯୁଦ୍ଧ ଆକାରେ ସଜିଥିଲା। ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ହାତରେ ନେଇ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିବାକୁ ସଜି, ରଘୁନନ୍ଦନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିୟମାନୁସାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଉଭୟ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ବିଭୀଷଣ, ଶୂର ବିର ପ୍ରିନ୍ସ, ଅଙ୍ଗଦ ଏବଂ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ମଧ୍ୟ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଉଭୟ ହେଲେ। ଏହି ଦଳ ଏକ ଘନ, ପତାକାରେ ଭରିଥିବା, ଅପରିଚୟ ଅସ୍ତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥ ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ୱଳ, ଭୟାନକ, ଅପାର ଗତିର ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ—ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଳା ଅନ୍ଧାର ଭଳି। ଏଠିରେ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଛଉଅଠିଅଠି ସର୍ଗ ପାଠିତ ହେଉଛି। ସେହି ସମୟରେ, ରାବଣଙ୍କ ଭାଇ ବିଭୀଷଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିବା ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ଏବଂ ଲାଭଦାୟକ କଥା କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଏହି ରାକ୍ଷସ ସେନା ମେଘର ଭଳି କଳା—ମକର ଦଳ ତାଙ୍କ ପଥର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତୁ। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଏହି ବଡ଼ ସେନାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବେ, ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ। ତେଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଭଳି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବର୍ଷା କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଆଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ, ଯାହାଁକି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିବା ନାହିଁ। ବୀର, ଏହି ମାୟାବୀ ଏବଂ ଅଧର୍ମର ମାସ୍ଟର, ରାବଣଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଭୟ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବାକୁ ଆକ୍ରମଣ କର।" ବିଭୀଷଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କଲେ। ଭାଲୁ ଏବଂ ବନର ମକର ଦଳ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରିବାରେ ପ୍ରବୀଣ, ସେନାକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ରାକ୍ଷସ ଦଳ ମଧ୍ୟ ମକର ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର, ତଳୱାର, ବଣ, ତୋମରା ଦ୍ୱାରା ଆଗ୍ରହ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ମକର ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଲଙ୍କାର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ ଗୁଞ୍ଜିଲା। ଆକାଶ ନାନା ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ, ଗଛ, ଭୟାନକ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଢାକିଯାଇଥିଲା। ରାକ୍ଷସମାନେ, ବିକୃତ ମୁହଁ ଏବଂ ହାତ ଦ୍ୱାରା, ମକର ନାୟକମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କରିଲେ। ଏହିପରି, ମକରମାନେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ନାନା ପ୍ରକାର ଗଛ ଏବଂ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାର କରିଲେ। ଭାଲୁ ଏବଂ ମକର ନାୟକମାନଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ତାଙ୍କ ନିଜ ସେନା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ହେବା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଉଠିଲେ। ଗଛର ଅନ୍ଧାର ଭିତରୁ ରାବଣଙ୍କ ପୁତ୍ର, କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ସଜିଥିବା ଏବଂ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ। ଭୟାନକ ଧନୁଷ ଏବଂ ବାଣ, କଳା ମେଘ ଭଳି, ରକ୍ତିମ ମୁହଁ ଏବଂ ଚକ୍ଷୁ, ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ଭୟାନକ ଦେଖାଯାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ରଥରେ ଦେଖି ରାକ୍ଷସ ସେନା, ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ, ପଛକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ପ୍ରବେଶ କରିବା ଅସମ୍ଭବ ଏବଂ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦୃଢ଼ ହନୁମାନ, ଏକ ବଡ଼ ଗଛ ଉଠାଇଲେ। ହନୁମାନ, ପ୍ରଳୟ ଅଗ୍ନି ଭଳି, ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ଅନେକ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଦହିଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ଥିର କରିଦେଲେ। ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କର ଦ୍ରୁତ ବିନାଶ ଦେଖି, ହଜାର ରାକ୍ଷସ ହନୁମାନ ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କଲେ। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବଣ ଧାରଣ କରିଥିବା ମାନେ ବଣ ଦ୍ୱାରା, ତଳୱାର ଧାରଣ କରିଥିବା ମାନେ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା, ଲାଞ୍ଚ ଧାରଣ କରିଥିବା ମାନେ ଲାଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା, ପଟିଶ ଧାରଣ କରିଥିବା ମାନେ ପଟିଶ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଉତ୍ତମ ଲୋହ ଗଦା, ମୁସଳ, ସୁନ୍ଦର ଜାଭେଲିନ, ଶତାଘ୍ନି, ଲୋହ ମାଲେଟ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଭୟାନକ କୁଟାର, ଗଦା, ବଜ୍ର ଭଳି ମୁଠି, ଆଘାତ ଭଳି ହାତ ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନେ ହନୁମାନକୁ ଘେରି ଚାରିପାଖରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ହନୁମାନ, କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ହନ୍ତା କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ହନୁମାନଙ୍କୁ, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦୃଢ଼, ଅଭୟ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ରଥଚାଳକକୁ କହିଲେ, “ଏହି ବାନର ଉପରେ ଯାଅ; ଯଦି ଏହି ଅବଞ୍ଚିତ ରହିଲେ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ନିଶ୍ଚିତ ନାଶ ହେବ।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରଥଚାଳକ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କୁ ନେଇ, ହନୁମାନଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆଣିଲେ। ଏହି ଭୟାନକ ରାକ୍ଷସ ନିକଟେ ଆସି, ହନୁମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ବାଣ, ତଳୱାର, ବଣ, କୁଟାର ବର୍ଷା କଲେ। ହନୁମାନ, ସେହି ଭୟାନକ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଧରି, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, ଏହି କଥା କହିଲେ: “ଯଦି ତୁମେ ବୀର ହେଉ, ରାବଣଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ପୁତ୍ର, ଯୁଦ୍ଧ କର; ବାୟୁପୁତ୍ର ସହ ମୁଖାମୁଖି ହେଇ, ତୁମେ ଜୀବନ୍ତ ଫେରିବା ନାହିଁ। ଯଦି ଏକା ଯୁଦ୍ଧ ଚାହୁଅ, ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦେଖା; ମୋ ଶକ୍ତିକୁ ସହିବାକୁ ପାରିଲେ, ତେବେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।” ବିଭୀଷଣ, ରାବଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧନୁଷ ହାତରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜୟ କରିଛି, ରାବଣଙ୍କ ନିଜ ପୁତ୍ର, ଏବେ ରଥରେ ଚଢ଼ି ହନୁମାନଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚାହୁଛି। ସଉମିତ୍ରି, ତୁମ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଶତ୍ରୁ ଦୂର କରିବା ଏବଂ ଜୀବନ ନେଇବା ଭୟାନକ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କର।” ଏପରି ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଉଚ୍ଚ କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିବାରେ ପ୍ରବୀଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି ପାହାଡ଼ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଧ୍ୟାକୁ ରଥରେ ଦେଖିଲେ।