ପୁଷ୍କର ତୀରେ ଦିନ ମଧ୍ୟାନ୍ହରେ, ଶୁନଃଶେପ ନାମକ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ କୁମାରକୁ ସହିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶୁନଃଶେପ, ଯିଏ କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ତୃଷ୍ଣାରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ, ସେ ପୁଷ୍କରରେ ତାଙ୍କର ମାମୁଁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ସହିତ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ। ଶୁନଃଶେପ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ୟାଶ୍ରୟ ନଥିବା ଅନୁଭବ କରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଆଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ି ଦୟାବାନ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, “ମୋର କୌଣସି ଜନନୀ, ପିତା, କିମ୍ବା ଆତ୍ମୀୟ ନାହିଁ। ମୁଁ ଅନାଥ, ଆପଣ ମୋତେ ଧର୍ମରେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଆପଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ରାଜାଙ୍କର କାମ ସଫଳ ହେଉ, ମୋତେ ଦୀର୍ଘ ଓ ଅନନ୍ତ ଜୀବନ ମିଳୁ। ମୁଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କରି ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ ପାଇଁ ଚାହେଁ। ଆପଣ ମୋତେ ପିତା ପରି ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ମୁଁ ପାପରୁ ଉଦ୍ଧାର ହେଉ।" ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହି ଅନୁରୋଧକୁ ଶୁଣି ବହୁ ଭାବରେ ଶୁନଃଶେପକୁ ସାନ୍ତ୍ଵନା ଦେଲେ, ତାପରେ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, "ପିତାମାନେ ପୁଅକୁ ଲୋକ ମଙ୍ଗଳ ଓ ପରଲୋକ ଲାଗି ଚାହିଁଥିବା ସମୟ ଏବେ ଆସିଛି। ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ କୁମାର ମୋତେ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଛି, ତେଣୁ ତମେ ତାଙ୍କୁ ତୁମ ଜୀବନ ଦେଇ ମୋତେ ଖୁସି କର। ତମେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ପୁଣ୍ୟବାନ୍, ରାଜାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ବଳି ହେଉ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର। ଏପରି କରିଲେ ଶୁନଃଶେପକୁ ଆଶ୍ରୟ ମିଳିବ, ଯଜ୍ଞ ନିର୍ବିଘ୍ନ ହେବ, ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହେବେ, ଓ ମୋର ଉଚ୍ଚାରଣ ସଫଳ ହେବ।" ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦା ଆଦି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦୁଃଖ ଓ ଗର୍ବରେ କହିଲେ, "ଆପଣ କିପରି ନିଜ ପୁଅମାନେକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟର ପୁଅକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ? ଏହି କାମ ଅପ୍ରଶସ୍ତ, କୁକୁର ମାଂସ ଖାଇବା ପରି।" ପୁଅମାନେଙ୍କର ଏହି ଅପରାଧ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରୋଷରେ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହେଇ କହିଲେ, "ଏହି କଥା ଭୟ ବିନା କହାଯାଇଛି, ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ନିନ୍ଦା କରେ। ମୋର ଶବ୍ଦ ଅମାନ୍ୟ କରି, ତମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ଓ ଭୟଙ୍କର କଥା କହିଛ। ତମେ ବସିଷ୍ଠ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନମାନେ ପରି, ଜନ୍ମରୁ କୁକୁର ମାଂସ ଖାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବେ; ଏହି ଭୂମିରେ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ରହିବେ।" ଏପରି କୁହି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେକୁ ଶାପ ଦେଲେ, ତାପରେ ଦୁଃଖିତ ଶୁନଃଶେପକୁ ଆଶ୍ୱାସ ଦେଇ କହିଲେ, "ପବିତ୍ର ଦୂରା, ଲାଲ ମାଲା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ବିଷ୍ଣୁ ଦଣ୍ଡରେ ଯାଇ ଅଗ୍ନିକୁ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କର। ଅମ୍ବରୀଷ ରାଜାଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଏହି ଦୁଇଟି ଦିବ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଗାଇବା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସଫଳତା ପାଇବ।" ଶୁନଃଶେପ ସେହି ଦୁଇଟି ମନ୍ତ୍ର ନିଜେ ଗ୍ରହଣ କରି, ତୁରନ୍ତ ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଓ ରାଜା, ଚଳନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କ ଉପବାସ ଶେଷ କରନ୍ତୁ, ଯଜ୍ଞ ସଫଳ କରନ୍ତୁ।" ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷ ଖୁସି ହେଇ ଯଜ୍ଞ ଶାଳାକୁ ଗଲେ। ପୂଜାରୀମାନେଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ରାଜା ଶୁନଃଶେପକୁ ଲାଲ ଚିହ୍ନ ଦେଇ, ଲାଲ ଚିର ଦେଇ ବିଷ୍ଣୁ ଦଣ୍ଡରେ ବାନ୍ଧିଲେ। ଏପରି ବାନ୍ଧାଯାଇ, ଶୁନଃଶେପ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶବ୍ଦରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କର ଭାଉକୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ତାଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ହୁମ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ଖୁସି ହେଇ ଶୁନଃଶେପକୁ ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ଦେଲେ। ଏପରି ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷ ଯଜ୍ଞ ସଫଳ କରି ବହୁ ଫଳ ଲାଭ କଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମଧ୍ୟ ପୁଷ୍କରରେ ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ଅତିରିକ୍ତ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଏହି ଶତ ବର୍ଷ ଶେଷ ହେବାପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଦେବା ପାଇଁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଆସିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ତୁମେ ନିଜ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଋଷି ହେଲ।" ବ୍ରହ୍ମା ଏହି କଥା କହି ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ, ତେବେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅଧିକ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏକ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଅପ୍ସରା ମେନକା ପୁଷ୍କରରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଆସିଲେ। ଶୁଭ୍ର ବଦନ, ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ବିଜୁଳି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ମେନକାକୁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦେଖି, ମୋହରେ ପଡ଼ି କହିଲେ, "ଓ ଅପ୍ସରା, ମୋର ଆଶ୍ରମରେ ରୁହ, ମୋତେ ତୁମ ଦୟା ଦିଅ, ମୁଁ ମୋହରେ ଅନ୍ଧା ହୋଇଛି।" ମେନକା ଏହି ଉପରେ ଆଶ୍ରମରେ ରହିବାକୁ ମନେ କଲେ। ଏହିପରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ବଡ଼ ବାଧା ଆସିଲା; ମେନକା ଆଶ୍ରମରେ ଦଶ ବର୍ଷ ରହିଲେ। ସେହି ସମୟ ଶାନ୍ତ ଆଶ୍ରମରେ ଶୁଭ ଭାବରେ କଟିଗଲା, ତେବେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏକ ଦିନ ଲଜ୍ଜିତ ଓ ଦୁଃଖିତ ହେଇ, ମନେ ଦୁଃଖ ଓ ରୋଷ ଭରି ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।