ରାଘୁବଂଶୀ ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ଜନନୀଙ୍କ ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ, ନଗର, ଅରଣ୍ୟ ଓ ତପୋବନରେ ଖୋଜିଖୋଜି ଚାଲିଥିଲେ। ଏହିପରି ଏକ ଦିନ ସେ ଭୃଗୁ ପର୍ବତରେ ତପସ୍ୟାରତ ଋଚୀକ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଅମ୍ବରୀଷ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ମହାନ ରାଜା, ମହାତପସ୍ବୀ ଋଚୀକଙ୍କ ପାଖରେ ଯାଇ ଶିର ନମାଇଲେ, ତାଙ୍କର କୃପା ଲାଗିଲେ। ସେ ମୁନିଙ୍କ ସାର୍ବଦିକ ମଙ୍ଗଳ ଖବର ନେଇ, ବିନୟରେ କହିଲେ, “ମୁନିବର, ଯଦି ଆପଣ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ଦୟାକରି ଆପଣଙ୍କ ପୁଅକୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ବଦଳେ ମୋତେ ବେଚିଦିଅନ୍ତୁ।” “ମହାନ ଭାର୍ଗବ, ଯଜ୍ଞ ପଶୁ ପାଇଁ ମୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିଛି, ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଦେଶ ଖୋଜିଛି, କିନ୍ତୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ପଶୁ ମିଳିନାହିଁ। ଆପଣ ମୋତେ ଏକ ପୁଅ ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ତାହା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ମୂଲ୍ୟ ଦେବି।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଋଚୀକ କହିଲେ, “ମୁଁ କେବେ ମୋର ଜ୍ଯେଷ୍ଠ ପୁଅକୁ ବେଚିପାରିବି ନାହିଁ।” ମୁନିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପୂଜ୍ୟ ଭାର୍ଗବ କହିଛନ୍ତି ଜ୍ଯେଷ୍ଠ ପୁଅ ବେଚିହେବ ନାହିଁ। ମୋ ଶେଷ ଛୁଆ ଶୁନକ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ, ତେଣୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ପୁଅ ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ, ରାଜନ। ସାଧାରଣତଃ ବାପାଙ୍କୁ ଜ୍ଯେଷ୍ଠ ପୁଅ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ହୁଏ, ମାଆଙ୍କୁ ଶେଷ ପୁଅ; ତେଣୁ ମୁଁ ମୋ ଶେଷ ପୁଅକୁ ରକ୍ଷା କରିବି।” ଏମିତି ଋଷି ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ କଥା କହିଥିବାବେଳେ, ମଧ୍ୟମ ପୁଅ ଶୁନହ୍ଶେପ ନିଜେ ଆଗକୁ ଆସି ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପିତା କହୁଛନ୍ତି ଜ୍ଯେଷ୍ଠ ପୁଅ ବେଚିହେବ ନାହିଁ, ମାଆ କହୁଛନ୍ତି ଶେଷ ପୁଅ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ମଧ୍ୟମ ପୁଅ ବେଚାଯିପାରିବ, ରାଜନ, ମୋତେ ନେଇଯାଅନ୍ତୁ।” ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “କୋଟି କୋଟି ସୁନା, ରତ୍ନ ଓ ମଣିମୁକ୍ତା ଦେଉଛି—” ଏଭଳି ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ବଦଳେ ରାଜା ଖୁସି ହୋଇ ଶୁନହ୍ଶେପଙ୍କୁ ନେଇ ଚାଲିଗଲେ। ମହାତେଜସ୍ବୀ ଓ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷ ଶୀଘ୍ରେ ଶୁନହ୍ଶେପଙ୍କୁ ରଥରେ ବସାଇ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏହିପରି ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପରେ, ଅମ୍ବରୀଷ ଶୁନହ୍ଶେପକୁ ନେଇ ଦିନମଧ୍ୟରେ ପୁଷ୍କରକୁ ପହଁଞ୍ଚିଲେ ଓ ସେଠାରେ ବିଶ୍ରାମ କଲେ। ଶୁନହ୍ଶେପ, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତାଳ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ମୁଖ ଅବନମ୍ର, ତାଙ୍କ ମାମା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ସହିତ ତପସ୍ୟାରତ ଦେଖିଲେ। ସେ ମାମାଙ୍କ ଆଞ୍ଚଳରେ ପଡ଼ି କହିଲେ, “ମୋର କୌଣସି ମାଆ ନାହିଁ, ବାପା ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ୱଜନ ନାହିଁ। ମହାମୁନି, ଆପଣ ଧର୍ମରେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶରଣ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ରାଜାଙ୍କ କାମ ସିଦ୍ଧ ହେଉ, ମୋତେ ଦୀର୍ଘ ଓ ଅବିନାଶୀ ଆୟୁ ମିଳୁ, ମୁଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କରି ସ୍ଵର୍ଗ ଲାଭ କରିପାରିବି। ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ମୁଁ ଅନାଥ, ଦୟାଳୁ ହୃଦୟରେ ଯେପରି ବାପା ପୁଅକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ତେଣୁ ଆପଣ ମୋତେ ପାପରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାତପସ୍ବୀ ତାଙ୍କୁ ବହୁ ପ୍ରକାରେ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ କହିଲେ, “ଯେଉଁ ପାଇଁ ବାପାମାନେ ପୁଅ ଚାହାନ୍ତି, ପରଲୋକର ଭଲ ପାଇଁ, ସେ ସମୟ ଏବେ ଆସିଛି। ଏହି ଋଷିପୁତ୍ର ମୋ ପାଖରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି, ତୁମେ ତୁମ ଜୀବନ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କର। ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ, ରାଜାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞପଶୁ ହୁଅ, ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର। ଏହିପରି କଲେ ଶୁନହ୍ଶେପଙ୍କୁ ରକ୍ଷା ମିଳିବ, ଯଜ୍ଞ ନିର୍ବିଘ୍ନ ହେବ, ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ, ଓ ମୋ କଥା ସତ୍ୟ ହେବ।” ମୁନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦା ଆଦି, ଗର୍ବ ଓ ଅଶ୍ରୁଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, “ଆପଣ କିପରି ନିଜ ପୁଅମାନେକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଅନ୍ୟ ପିଲାକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ? ଏହା ଅନୁଚିତ, ଯେପରି କୁକୁର ମାଂସ ଭୋଜନ କରିବା ପରି ଅସଂଯମ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାମୁନି କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ କରି କହିଲେ, “ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଏହି କଥା କହିଛ, ଯାହା ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ। ମୋ କଥା ଅବହେଳା କରିଛ, ଏହା କଠୋର ଓ ଚମର ଉଠାଇବା ଭୟଙ୍କର। ତୁମେ ସମସ୍ତେ ବସିଷ୍ଠବଂଶୀମାନେ ପରି ଜନ୍ମରୁ କୁକୁର ମାଂସ ଭୋଜନ କରିବ। ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ରହିବ।” ଏହିପରି ନିଜ ପୁଅମାନେକୁ ଶାପ ଦେଇ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦୁଃଖିତ ଶୁନହ୍ଶେପଙ୍କୁ ରକ୍ଷା ଓ ମଙ୍ଗଳ ନିଶ୍ଚିତ କରି କହିଲେ, “ପବିତ୍ର ଦୋରା ପିନ୍ଧି, ଲାଲ ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ବିଷ୍ଣୁଯୂପକୁ ଗଛି, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କର। ଏହି ଦୁଇଟି ଦିବ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଗାଇବୁ, ତେବେ ତୁମେ ସଫଳତା ପାଇବୁ।” ଶୁନହ୍ଶେପ ସେହି ଦୁଇଟି ମନ୍ତ୍ର ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଗ୍ରହଣ କରି, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କୁ କହିଲେ, “ରାଜା ମହାନ, ଚଳନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କ ଉପବାସ ଶେଷ କରନ୍ତୁ ଓ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘୋଷଣା କରନ୍ତୁ।” ମୁନିପୁତ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାଜା ଖୁସି ହୋଇ ଦ୍ରୁତ ଯଜ୍ଞ ଶାଳାକୁ ଗଲେ। ପୁରୋହିତମାନଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ରାଜା ଶୁନହ୍ଶେପଙ୍କୁ ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇ, ପବିତ୍ର ଚିହ୍ନ ଦେଇ, ବିଷ୍ଣୁଯୂପରେ ବାନ୍ଧିଲେ।