ଏକ ସମୟର କଥା, ରାଘୁବଂଶର ମହାନ ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷ ଏକ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ। ଯଜ୍ଞର ନିମିତ୍ତରେ ଯଜ୍ଞ ପଶୁ ଆଣିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ତାହାକୁ ଚୋରି ନେଇଲେ। ପଶୁ ହରାଇଯିବା ପରେ, ରାଜାଙ୍କ ପୁରୋହିତ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ଆପଣଙ୍କ ଅବହେଳାରେ ଯଜ୍ଞ ପଶୁ ହରାଇଗଲା; ରାଜା ଯଦି ସୁରକ୍ଷା ଦେଇନାହାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଅନେକ ଦୋଷ ହୁଏ।” ତେଣୁ ଶୀଘ୍ର ଅନ୍ୟ ପଶୁ ଆଣିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବାକୁ କହିଲେ। ପୁରୋହିତଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଅମ୍ବରୀଷ ରାଜା ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଶ୍ରୀମୟ ଶକ୍ତି ସହ ହଜାର ଗାଁ ମଧ୍ୟରେ ଯଜ୍ଞ ପଶୁ ଖୋଜିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ନିଜ ପୁଅ ଓ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହିତ ସେ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ, ଗ୍ରାମ, ଅରଣ୍ୟ ଓ ଆଶ୍ରମ ଘୁଞ୍ଚିଲେ। ଏହି ଭ୍ରମଣରେ, ସେ ଭୃଗୁ ପର୍ବତରେ ଋଚୀକ ମୁନିଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ମୁନିଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ, ତାଙ୍କର କୁଶଳ ଜାଣିଲେ। ତାପରେ ରାଜା କହିଲେ, “ମହାନ ଭାର୍ଗବ, ଯଜ୍ଞ ପଶୁ ପାଇଁ ମୁଁ ମୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିଛି, କିନ୍ତୁ ଯଥୋଚିତ ପଶୁ ମିଳିନାହିଁ। ଆପଣ ମୋତେ ଏକ ପୁଅ ବିକ୍ରି କରନ୍ତୁ, ମୁଁ ଏହା ପାଇଁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଁ ଦେବି।” ଋଚୀକ କହିଲେ, “ମୁଁ ମୋର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅକୁ କେବେ ବିକ୍ରି କରିପାରିବିନାହିଁ।” ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ମୁନିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋର ସବୁଠୁ ଛୋଟ ପୁଅ ଶୁନକ ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ; ତେଣୁ ମୁଁ ଏହାକୁ ଦେବିନାହିଁ। ସାଧାରଣତଃ ପିତାଙ୍କୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଏବଂ ମାତାଙ୍କୁ କନିଷ୍ଠ ପୁଅ ପ୍ରିୟ ହୁଏ।” ଏପରି ମୁନି ଓ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ କହିବା ପରେ, ମଧ୍ୟମ ପୁଅ ଶୁନଃଶେପ ନିଜେ ମାତାପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପିତା ଜ୍ୟେଷ୍ଠକୁ ଦେବେନାହିଁ, ମାତା କନିଷ୍ଠକୁ ଦେବେନାହିଁ; ତେଣୁ ମୁଁ ଭାବୁଛି ମଧ୍ୟମ ପୁଅକୁ ଦେଇପାରିବା, ମୁଁ ଚାଲିଯିବି।” ତାପରେ, ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଁ, ଅନେକ ସୁନା, ମଣି, ମୁକ୍ତା ଦେଇ ଶୁନଃଶେପକୁ ନେଇଲେ ଓ ଖୁସି ହେଇ ଆଶ୍ରମରୁ ଚାଲିଗଲେ। ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷ ତାଙ୍କ ରଥରେ ଶୁନଃଶେପକୁ ବସାଇ ଶୀଘ୍ର ଯଜ୍ଞ ସ୍ଥଳ ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ପୁଷ୍କର ତୀରେ ରାଜା ଶୁନଃଶେପକୁ ନେଇ ବିଶ୍ରାମ କଲେ। ଏଠାରେ ଶୁନଃଶେପ, ତୀବ୍ର ତ୍ରିଷ୍ଣା ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଇ, ତାଙ୍କ ମାମୁ ମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନଙ୍କ ସହ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ଶୁନଃଶେପ ମୁନିଙ୍କ ଆଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ି, ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, “ମୋତେ ମାତା, ପିତା, କିମ୍ବା କୌଣସି ଆତ୍ମୀୟ ନାହିଁ। ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ମୋତେ ଧର୍ମରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶରଣ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।” “ରାଜାଙ୍କ କାମ ସଫଳ ହେଉ, ମୋତେ ଦୀର୍ଘ ଓ ଅନନ୍ତ ଜୀବନ ମିଳୁ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କରି, ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ ପାଇଁ ଚାହୁଁ। ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ମୁଁ ନିରାଶ୍ରୟ; ପିତା ପୁଅକୁ ଯେପରି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଆପଣ ମୋତେ ପାପରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ।” ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହି ଦୁଃଖିତ ଶୁନଃଶେପଙ୍କ ଦୁଃଖ କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଭଳିଭଳି ଶବ୍ଦରେ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ; ପରେ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପିତାମାନେ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଭଲ ଲୋକ ଓ ପରଲୋକ ଲାଗି ଚାହନ୍ତି; ଏହି ସମୟ ଆସିଛି। ଏହି ଦୁଃଖିତ ମୁନିପୁଅ ମୋ ଶରଣ ନେଇଛି, ତେଣୁ ତମେ ତୁମ ଜୀବନ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କରିବା। ତମେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ ପଶୁ ହେବା, ଅଗ୍ନିକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା।” “ଏପରି କଲେ, ଶୁନଃଶେପ ରକ୍ଷା ମିଳିବ, ଯଜ୍ଞ ବିଘ୍ନବାଧା ବିନା ଚାଲିବ, ଦେବତାମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ, ମୋର ଶବ୍ଦ ପୂରଣ ହେବ।” ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଅମାନେ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦୁଃଖ ଓ ଗର୍ବରେ କହିଲେ, “ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ କିପରି ନିଜ ପୁଅମାନେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ପୁଅକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବେ? ଏହା ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ, କୁକୁର ମାଂସ ଖାଇବା ପରି ଅନୁଚିତ।” ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହେଇ, କହିଲେ, “ତମେ ଭୟ ବିନା ଏହି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଶବ୍ଦ କହିଛ; ମୋର ଶବ୍ଦ ଅବମାନ କରିଛ; ଏହା ଧର୍ମରେ ନିନ୍ଦିତ। ତମେ ବସିଷ୍ଠ ବଂଶର ପରି, ଜନ୍ମରୁ କୁକୁର ମାଂସ ଖାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବ; ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ରହିବା।” ଏହି ଶାପ ଦେଇ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦୁଃଖିତ ଶୁନଃଶେପଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ, ତାଙ୍କ ଭଲ ଓ ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କଲେ। ଶୁନଃଶେପକୁ ପବିତ୍ର ଦୂରା, ଲାଲ ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ଶୁନଃଶେପକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଶ୍ତମ୍ଭ ଉପରେ ବସାଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ କହିଲେ। ଏବଂ ମୁନି କହିଲେ, “ଏହି ଅମ୍ବରୀଷ ଯଜ୍ଞରେ ଦୁଇ ଦିବ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା; ତାପରେ ତୁମେ ଶୁନଃଶେପ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଲାଭ କରିବା।