ଏହି କଥା ବେଦମୂର୍ତ୍ତି ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣରୁ ନିଆଯାଇଛି । ଏକ ସମୟର କଥା, ରାଜା ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଗୁରୁଙ୍କର ଶାପରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଲେ । ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, "ଏହି ରାଜା, ହେ ମହାଭାଗ, ତାଙ୍କର ଶରୀର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, କାରଣ ଗୁରୁଙ୍କର ଶାପ ତାଙ୍କୁ ଲାଗିଛି ।" ଦେବତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷି କୌଶିକ, ଅର୍ଥାତ୍ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ କହିଲେ, "ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କର ଶରୀର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗାରୋହଣ ପାଇଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦିଆଯାଇଛି, ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବି ନାହିଁ । ତେଣୁ ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ସ୍ଥାୟୀ ହେଉ, ଏବଂ ମୋର ଏହି ସମସ୍ତ ତାରା ଏଭଳି ଅଚଳ ରୁହନ୍ତୁ । ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଜଗତ୍ ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏମିତି ହେଉ, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଯାହା କରିଛନ୍ତି, ତାହାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତୁ ।" ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କର ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, "ଏମିତି ହେଉ, ସମସ୍ତ କଥା ରହିଯାଉ, ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ ।" ତାପରେ ଆଗ୍ନିର ମାର୍ଗ ଠାରୁ ବାହାରେ ଆକାଶରେ ସେହି ଅନେକ ତାରା ଦେବତାମାନେ ଦେଖିଲେ । ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ତଳ ମୁଣ୍ଡ କରି, ଅମରଙ୍କ ପରି ରହିବେ, ଏବଂ ଏହି ତାରାମାନେ ସେହି ବଡ଼ ରାଜାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିବେ । ଏଭଳି ଭାବରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କଲେ, କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କଲେ, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ । ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ । ଏହି ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏବଂ ଋଷିମାନେ, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ । ଏହା ପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦେଖିଲେ ଯେ, ଅନେକ ଋଷି ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଛନ୍ତି । ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ବଡ଼ ବାଧା ଆସିଛି, ଆସନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ଯାଇ ତାପସ୍ୟା କରିବା ।" ବିଶାଳ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ପୁଷ୍କର ନାମକ ଏକ ଅତି ଶୁଭ୍ର ଅରଣ୍ୟ ଅଛି, ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ଆରାମରେ ତାପସ୍ୟା କରିପାରିବେ । ଏହିପରି କହି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାତପସ୍ବୀ ହୋଇ, ପୁଷ୍କରରେ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଅୟୋଧ୍ୟାର ବିଶ୍ରୁତ ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷ ଏକ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଉଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆଣାଯାଇଥିବା ବଳିପଶୁକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଚୁରି କରିନେଲେ । ବଳିପଶୁ ହରାଇଯିବାରୁ, ପୁରୋହିତ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ରାଜା, ତୁମର ଅବଧାନ ଅଭାବରୁ ବଳିପଶୁ ହରାଇଛି । ଯେ ରାଜା ନିଜ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖନ୍ତି ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ଅପରାଧ ତାଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରେ । ଏହି ଅପରାଧ ପାଇଁ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ବଳିପଶୁ ଆଣିବା ଦରକାର ।" ପୁରୋହିତଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ମଧ୍ୟରୁ ବଳିପଶୁ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ସେ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ, ନଗର, ଅରଣ୍ୟ ଓ ତପୋବନ ଘୁଞ୍ଚିଲେ । ପରେ, ନିଜ ପତ୍ନୀ ଓ ପୁଅ ସହିତ ରାଘବବଂଶୀ ରାଜା ଭୃଗୁ ପର୍ବତରେ ଋଚୀକ ନାମକ ମହାତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ । ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଲାଭ କରି, କହିଲେ, "ଯଦି ଆପଣ ଚାହାନ୍ତି, ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ଦେଇ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅକୁ ମୋତେ ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତୁ । ସମସ୍ତ ଦିଗ ଖୋଜିଛି, କିନ୍ତୁ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉଚିତ ବଳିପଶୁ ମିଳୁନି ।" ଋଚୀକ କହିଲେ, "ମୁଁ କେବେ ମୋର ବଡ଼ ପୁଅକୁ ବିକ୍ରି କରିପାରିବି ନାହିଁ ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ କହିଲେ, "ମୋ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ପୁଅ ଶୁନକ ମୋତେ ଅତି ପ୍ରିୟ, ତେଣୁ ମୁଁ ତାକୁ ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ । ସାଧାରଣତଃ ବଡ଼ ପୁଅ ପିତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ହୁଏ, ଏବଂ ଛୋଟ ପୁଅ ମାଆଙ୍କୁ, ତେଣୁ ମୁଁ ଛୋଟ ପୁଅକୁ ରକ୍ଷା କରିବି ।" ଏହିପରି ଉଭୟଙ୍କ କଥା ପରେ, ମଧ୍ୟମ ପୁଅ ଶୁନଃଶେପ ନିଜେ କହିଲେ, "ପିତା କହୁଛନ୍ତି ବଡ଼ ପୁଅକୁ ବିକ୍ରି କରିବେ ନାହିଁ, ମାଆ କହୁଛନ୍ତି ଛୋଟକୁ ନୁହଁ, ତେଣୁ ମଧ୍ୟମ ପୁଅକୁ ବିକ୍ରି କରିପାରିବେ । ରାଜା, ମୋତେ ନେଇଯାଅନ୍ତୁ ।" ତାପରେ ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷ ଅନେକ ସୋନା, ମଣି, ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଏବଂ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ଦେଇ ଶୁନଃଶେପଙ୍କୁ ନେଇ ଚାଳିଗଲେ । ରାଜା ତାଙ୍କୁ ରଥରେ ବସାଇ ଶୀଘ୍ର ପୁଷ୍କର ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଏହିପରି ଘଟଣା ପରେ, ରାଜା ଶୁନଃଶେପଙ୍କୁ ନେଇ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ପୁଷ୍କରରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ଲାନ୍ତ ଶୁନଃଶେପ, ତାଙ୍କ ମାମା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ତପସ୍ୟାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଦେଖିଲେ । ତିନି ତାଙ୍କର ଅଞ୍ଚଳରେ ପଡ଼ି ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, "ମୋର କୌଣସି ମା, ବାପା, ବା ଆତ୍ମୀୟ ନାହିଁ ।" ଏହି ଭାବେ ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥା ସାର୍ଥକ ହେଲା ।