ଏକ ସମୟର କଥା, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଦିଗବିଦ୍ଧ କ୍ରୋଧରେ ଭରିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି ଶ୍ରୀମାନ୍ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ମନ ଅନ୍ଧାର ହେଇ ନିଜ ତାରାମାଳା ରଚନା କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏକ ନୂତନ ଇନ୍ଦ୍ର ତିଆରି କରିବି, କିମ୍ବା ଏହି ଜଗତ ଇନ୍ଦ୍ର ବିନା ରହିବ;” ଏବଂ ନୂତନ ଦେବତାମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହା ଦେଖି ଦେବତା, ଋଷି, ଏବଂ ଅସୁରମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଭୟମିଶ୍ରିତ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦରେ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ, “ଏହି ରାଜା ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ଶାପରେ ପୀଡିତ; ତିନି ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, ମହାତ୍ମା, ତିନି ଏହି ଯୋଗ୍ୟତା ନାହିଁ।” ଦେବମାନେଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, କୌଶିକ ଋଷି, ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଉକ୍ତିରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ରାଜା ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତିର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛି; ମୁଁ ମିଥ୍ୟା କରିପାରିବି ନାହିଁ। ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସ୍ଥାୟୀ ହେଉ, ଏବଂ ମୋର ତାରାମାଳା ଏହି ପରି ଅଟୁଟ ରହି। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଗତ ରହିବ, ସେଗୁଡିକ ଅଟୁଟ ରହି; ଦେବମାନେ ଯାହା କରିଛନ୍ତି, ତାହାକୁ ଅପ୍ରୁଭ କରିବା ଉଚିତ।” ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଏହି ଉକ୍ତି ପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ କହି, ଏହି ତାରାମାଳା ଏବଂ ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସ୍ଥାୟୀ କରିଦେଲେ। ଆଗ୍ନିର ମାର୍ଗ ବାହାରେ ଏହି ତାରାମାଳା ଆକାଶରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲା। ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ କରି ଅମର ଭଳି ରହିଲେ, ଏବଂ ଏହି ତାରାମାଳା ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲା। ଏଭଳି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ନିଜ କାମ ସଫଳ କରି, ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି କରି, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେଙ୍କ ନିକଟରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିବା ଋଷି, ଦେବତା ଏବଂ ତପସ୍ୱୀମାନେ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ କହି, ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେହିପରି ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ବିଭାଗ ଶେଷ ହେଲା; ଏବେ ତୁମେ ବାଲକାଣ୍ଡର ଏକଷଠି ସର୍ଗା ଶୁଣ। ଏହି ସମୟରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦେଖିଲେ ଯେ ଅନ୍ୟ ତପସ୍ୱୀମାନେ ନିଜ ଅଶ୍ରମ ଛାଡ଼ିଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛନ୍ତି। ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ବଡ଼ ବାଧା ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି; ଆମେ ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ଯାଇ ତପସ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ପୁଷ୍କର ଅଞ୍ଚଳ ବଡ଼ ସୁଖଦ ଏବଂ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଉତ୍ତମ। ଆମେ ସେଠାରେ ଆରାମରେ ତପସ୍ୟା କରିବା।” ଏହିପରି କହି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କ ଅତୁଳ ଶକ୍ତି ସହିତ ପୁଷ୍କରରେ ମୂଳ ଫଳ ଖାଇ ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଅୟୋଧ୍ୟାର ମହାନ ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷ ଏକ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଯଜ୍ଞ ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଯଜ୍ଞ ପଶୁକୁ ଚୋରି ନେଇଥିଲେ। ପଶୁ ହରାଇଯିବାରେ, ରାଜାଙ୍କ ପୁରୋହିତ କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ଆପଣଙ୍କ ଅସାବଧାନତାରେ ଯଜ୍ଞ ପଶୁ ହରାଇଯିଛି; ରାଜାଙ୍କୁ ଯଦି ସମ୍ୟକ୍ ରକ୍ଷା ଦେଉନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ତାଙ୍କ ଅପରାଧ ତାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରେ। ଏହା ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ; ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ପଶୁ ଆଣନ୍ତୁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷ ଅନେକ ଗାଁ, ଜଙ୍ଗଲ, ତୀର୍ଥ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ଖୋଜି ଯଜ୍ଞ ପଶୁ ଖୋଜିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଭ୍ରମଣ କରି, ରଘୁ ବଂଶୀ ଏହି ରାଜା ଭୃଗୁ ପର୍ବତରେ ଋଚୀକ ଋଷିଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଋଷିଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ, କହିଲେ, “ଯଦି ଆପଣ ଚାହିଁଛନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଁ ବଦଳରେ ବେଚିଦିଅନ୍ତୁ। ମୁଁ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଖୋଜିଛି, କିନ୍ତୁ ଯଜ୍ଞ ପଶୁ ପାଇନି; ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ଦିଅନ୍ତୁ।” ଏହା ଶୁଣି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଋଚୀକ କହିଲେ, “ମୁଁ କେବେ ମୋର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ରକୁ ବେଚିପାରିବି ନାହିଁ।” ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି ଏହି ମହାନ ପୁତ୍ରମାତା କହିଲେ, “ଭାର୍ଗବ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ବେଚିଯିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ; ମୋର ଅନୁଷ୍ଠ କୁ ମୁଁ ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ଅନୁଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ମାତାଙ୍କୁ ବହୁତ ପ୍ରିୟ। ସାଧାରଣତଃ, ପିତାଙ୍କୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ପ୍ରିୟ ହୁଏ, ମାତାଙ୍କୁ ଅନୁଷ୍ଠ ପୁତ୍ର; ତେଣୁ ମୁଁ ଅନୁଷ୍ଠ ପୁତ୍ରକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବି।” ଏହି ଦୁଇ ଉତ୍ତର ପରେ, ମଧ୍ୟମ ପୁତ୍ର ଶୁନଃଶେପ ନିଜ ପିତା ଓ ମାତାକୁ କହିଲେ, “ପିତା କହିଛନ୍ତି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ବେଚିପାରିବି ନାହିଁ, ମାତା କହିଛନ୍ତି ଅନୁଷ୍ଠ; ତେଣୁ ମଧ୍ୟମ ପୁତ୍ର ବେଚିପାରିବା ଯୋଗ୍ୟ, ରାଜନ୍, ମୁଁ ଚାଲିବି।” ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷ ଏହି କଥା ପରେ ଋଷିଙ୍କୁ ବହୁତ ସୁନା, ରତ୍ନ ଏବଂ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଁ ଦେଇ, ଶୁନଃଶେପଙ୍କୁ ନେଇ ଚାଲିଗଲେ। ରାଜା ଶୁନଃଶେପକୁ ତାଙ୍କ ରଥରେ ବସାଇ, ତ୍ୱରିତ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଅଂଶର ଶେଷ ହେଲା; ଏବେ ବାଲକାଣ୍ଡର ବାଉଷଠି ସର୍ଗା ଶୁଣ। ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷ ଶୁନଃଶେପକୁ ନେଇ, ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ପୁଷ୍କରରେ ବିଶ୍ରାମ କଲେ, ରଘୁ ବଂଶର ଅନୁସୂତି।