ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ବସିଥିବା ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ନৱସୃଷ୍ଟି ହେଲେ, କାରଣ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାମୁନି କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ଏମିତି କରିଥିଲେ। ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ ଦେଇ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଋଷିଙ୍କ ସହିତ ଏକ ନୂତନ ତାରାମଣ୍ଡଳୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ତାଙ୍କ ମନ କ୍ରୋଧରେ ଆବୃତ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି କ୍ରୋଧରେ ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଆଉ ଏକ ଇନ୍ଦ୍ର ତିଆରି କରିବି, କିମ୍ବା ଏହି ଜଗତ ଇନ୍ଦ୍ର ବିନା ରହିଯାଉ।" ଏହିପରି ଭାବରେ ସେ ନୂତନ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତିଆରି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଋଷି, ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦରେ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ଏହି ରାଜା ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ଶାପରେ ପୀଡ଼ିତ, ହେ ତପୋଧନ, ସେ ଦେହ ସହିତ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।" ଦେବତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କୌଶିକ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୁଁ ଏହି ରାଜା ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ ଦେହ ସହିତ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଉଠାଇବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛି, ମୁଁ ମିଥ୍ୟା କରିପାରିବି ନାହିଁ।" ସେ କହିଲେ, "ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଦେହ ସହିତ ସ୍ଵର୍ଗରେ ଚିରକାଳ ରୁହନ୍ତୁ, ଏବଂ ମୋର ଏହି ସମସ୍ତ ତାରାମଣ୍ଡଳୀ ଏଠି ଅଚଳ ରୁହନ୍ତୁ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅଟୁଟ ରହିବ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏମିତି ହେଉ। ଦେବତାମାନେ ଯାହା କରିଛନ୍ତି, ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ଅନୁମୋଦନ କର।" ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏମିତି ହେଉ, ଏହି ସମସ୍ତ ଅଟୁଟ ରୁହନ୍ତୁ ଓ ତୁମର କଳ୍ୟାଣ ହେଉ।" ଏହିପରି ଭାବରେ, ଅଗ୍ନିର ପଥରୁ ବାହାରେ ଆକାଶରେ ସେହି ତାରାମଣ୍ଡଳୀ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଚମକିଲା। ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନିମ୍ନକୁ କରି ଅମର ସଦୃଶ ରହିଲେ, ଏହି ତାରାମଣ୍ଡଳୀ ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଚଲିଲା। ଏଭଳି ଭାବରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କଲେ, ଖ୍ୟାତି ଓ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଋଷି, ଦେବତା ଓ ତପସ୍ବୀମାନେ ବସିଥିବା ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ି, ଯଥାର୍ଥ ଶାନ୍ତିରେ ଯାଇଯାଇଲେ। ଏବେ ଆମେ ବାଳକାଣ୍ଡର ଏକଷଠିଏଁ ସର୍ଗର କଥା ଶୁଣିବା। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ତାଙ୍କ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଥିବା ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ବଡ଼ ବାଧା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଆସନ୍ତୁ ଆମେ ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ଯାଇ ତପସ୍ୟା କରିବା। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ପୁଷ୍କର ଅଞ୍ଚଳରେ ଆମେ ସୁବିଧାରେ ତପସ୍ୟା କରିପାରିବା, ସେଠାର ଅରଣ୍ୟ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଅତି ଉପଯୁକ୍ତ।" ଏହିପରି କହି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାମୁନି ପୁଷ୍କରରେ ଯାଇ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଭୋଜନ କରି ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ସୀମା ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଅୟୋଧ୍ୟାର ମହାନ ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷ ଏକ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞର ଆୟୋଜନ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ, ଏହି ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯେଉଁ ପଶୁ ଆଣାଯାଇଥିଲା, ଇନ୍ଦ୍ର ତାହାକୁ ଚୁରି କରି ନେଇଥିଲେ। ପଶୁ ହରାଇଯିବା ପରେ, ପୁରୋହିତ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ରାଜା, ତୁମର ଅବହେଳାରେ ଯଜ୍ଞ ପଶୁ ହରାଇଯାଇଛି, ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅପରାଧ ଓ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟର କାରଣ ହୁଏ। ଏହି ଦୋଷ ପାପ ମୋଚନ ପାଇଁ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ପଶୁ ଆଣ।" ଗୁରୁଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷ ଅନେକ ଗାଁ, ଜଙ୍ଗଲ, ଏବଂ ତୀର୍ଥ କ୍ଷେତ୍ର ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ପଶୁ ଖୋଜିଲେ। ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଓ ପତ୍ନୀ ସହିତ ରଘୁବଂଶୀ ଏହି ଖୋଜରେ ଭୃଗୁ ପର୍ବତରେ ବସିଥିବା ଋଚୀକ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ, ଏହିପରି ଅନୁରୋଧ କଲେ, "ଯଦି ଆପଣ ଚାହାନ୍ତି, ମୋତେ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଁଠିଆ ଦେଇ ଆପଣଙ୍କର ପୁଅକୁ ଦିଅନ୍ତୁ।" "ମୁଁ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଖୋଜିଛି, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ପଶୁ ମିଳୁନି, ତେଣୁ ଆପଣ ମୋତେ ଏକ ପୁଅ ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତୁ।" ଏହିପରି ଅନୁରୋଧ କଲେ, ଋଚୀକ କହିଲେ, "ମୁଁ କେବେ ମୋର ଜେଷ୍ଠ ପୁଅକୁ ବିକ୍ରୟ କରିପାରିବି ନାହିଁ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମାତା ମଧ୍ୟ କହିଲେ, "ମୋର ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ପୁଅ ଶୁନକ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ, ସେଉଁଥିରୁ ମୁଁ ଛୋଟ ପୁଅକୁ ଦେବି ନାହିଁ।" "ସାଧାରଣତଃ ପିତାଙ୍କୁ ଜେଷ୍ଠ ପୁଅ, ମାତାଙ୍କୁ କନିଷ୍ଠ ପୁଅ ବେଶି ପ୍ରିୟ ହୁଏ, ତେଣୁ ମୁଁ ମୋ ଛୋଟ ପୁଅକୁ ରକ୍ଷା କରିବି।" ଏହିପରି ପିତା ଓ ମାତା କହିବା ପରେ, ମଧ୍ୟମ ପୁଅ ଶୁନହ୍ଶେପ ନିଜେ ଆଗକୁ ବଢ଼ି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପିତା କହୁଛନ୍ତି ଜେଷ୍ଠ ପୁଅ ନ ଦିଅ, ମାତା କହୁଛନ୍ତି କନିଷ୍ଠ ପୁଅ ନ ଦିଅ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ମଧ୍ୟମ ପୁଅକୁ ଦିଆଯାଇପାରିବ, ରାଜନ, ଆପଣ ମୋତେ ନେଇଯାଆନ୍ତୁ।" ତାପରେ ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷ ଅନେକ ସୁନା, ରତ୍ନ ଓ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଁଠିଆ ଦେଇ ଶୁନହ୍ଶେପକୁ ନେଇ ଖୁସି ହେଲେ। ରାଜା ଶୀଘ୍ର ଶୁନହ୍ଶେପକୁ ରଥରେ ବସାଇ, ତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ନିଜ ଗନ୍ତବ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇଯାଇଲେ। ଏଠିରେ ବାଳକାଣ୍ଡର ବାଉଠିଏଁ ଏବଂ ବାଷଠିଏଁ ସର୍ଗର ଉପସଂହାର ହେଲା।