ହିମାଳୟ ପର୍ବତର ଶିଖରଗୁଡ଼ିକୁ ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦଗ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେପରି ଲଙ୍କାର ଛାତମାନେ ଦହୁଚୁଆ ଅଗ୍ନିଶିଖାରେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା। ରାତିରେ ସେ ଲଙ୍କା ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଯେପରି ରଙ୍ଗିନ କିମ୍ଶୁକ ଫୁଲରେ ସୁଶୋଭିତ ହୋଇଛି। ରକ୍ଷକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହାତୀମାନେ ଓ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଥିବା ଘୋଡ଼ାମାନେ ଲଙ୍କାକୁ ଏମିତି ଦେଖାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଏହା ସମୁଦ୍ର ତଟରେ ଉଦ୍ଧତ ସମୁଦ୍ରଜନ୍ତୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍କଳିତ ହୋଇଯାଇଛି। ମୁକ୍ତ ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖି କେବେ କେବେ ହାତୀମାନେ ଭୟରେ ପଛକୁ ହଟୁଥିଲେ, ଏବଂ ଭୟଭୀତ ହାତୀକୁ ଦେଖି ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ପଛକୁ ଫେରୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଲଙ୍କା ଜ୍ୱଳିଉଠିବା ସମୟରେ, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଚମକୁଥିଲା, ଯେପରି ଏହାର ଜଳ ଛାୟାରେ ମିଶି ରକ୍ତିମ ସମୁଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ବାନରମାନେ ସେଇ ସହରକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଦେଲେ, ଯେପରି ପୃଥିବୀ ସଂହାର କାଳରେ ଦହୁଛି। ଘନ ଧୂଆଁରେ ଆବୃତ ନାରୀମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଚିତ୍କାର ଶବ୍ଦ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିର ଗର୍ଜନ ସହିତ ଏକଶତ ଯୋଜନ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତି ଉତ୍ସୁକ ବାନରମାନେ ହଠାତ୍ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଉପରେ ଝପଟିପଡ଼ିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ଦହି ଭିତରୁ ବାହାରିଆସିଥିଲେ। ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଦଶ ଦିଗ, ସମୁଦ୍ର ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଭରିଦେଲା। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ସମସ୍ତ ଉତ୍ପାତରେ ଅକ୍ଷତ ଓ ଅଚଳ ରହି, ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଧନୁଷ ଧରିଲେ। ଏଵଂ ରାମ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ ଟାଣିଲେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ହେଲା, ଯାହା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲା। ସେ ସମୟରେ ରାମ ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ଧନୁଷ ଟାଣି ଏମିତି ଚମକୁଥିଲେ, ଯେପରି କ୍ରୋଧିତ ମହାଦେବ ବେଦମୟ ଧନୁଷ ଧରିଛନ୍ତି। ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଚିତ୍କାର ସହିତ ରାମଙ୍କ ଧନୁଷ ତାଣିବାର ଧ୍ୱନି ଏକାସାଥିରେ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ବାନର ଚିତ୍କାର, ରାକ୍ଷସ ଚିତ୍କାର ଓ ରାମଙ୍କ ଧନୁଷ ତାଣିବାର ଧ୍ୱନି—ଏହି ତିନି ଦଶ ଦିଗକୁ ଭରିଦେଲା। ରାମଙ୍କ ଧନୁଷରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ତୀରରେ ନଗର ଦ୍ୱାର ମଣ୍ଡପ, କୈଳାଶ ପର୍ବତର ଶିଖର ପରି, ଭୁଇଁରେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇପଡ଼ିଲା। ଏହାପରେ ରାମଙ୍କ ତୀର ଗୃହ ଓ ମହଳରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ରାକ୍ଷସନାୟକମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତୟାରି କରିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ସିଂହ ପରି ଗର୍ଜନ କରିଲେ, ଏବଂ ରାକ୍ଷସନାୟକମାନେ ରାତିକୁ ଅତି ଭୟଙ୍କର କାଳୀ ଦେବୀ ପରି ତୀବ୍ର କରିଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶରେ ବାନରନାୟକମାନେ ନିକଟସ୍ଥ ଦ୍ୱାର ପାଖକୁ ଯାଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଧରି ହତ୍ୟା କରାଯିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ତାଳିଧରୁଥିବା ଅଗ୍ନିଶିଖା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦୀପ ଧରି ଦ୍ୱାରକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ବାନରମାନେ ଦେଖି, ରାବଣଙ୍କ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଆସିଗଲା। ତାଙ୍କର ଜମ୍ଭାଇ ଓ ଶରୀର ଉଲଟାପାଲଟିରେ ଦଶ ଦିଗ ଏକାଠି ହୋଇଯିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା, ତାଙ୍କର ଅଂଗରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧ ପ୍ରତିକାର ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହାପରେ, ରାବଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ କୁମ୍ଭ ଓ ନିକୁମ୍ଭ ସହ ବହୁତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ। ରାବଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଯୂପାକ୍ଷ, ଶୋଣିତାକ୍ଷ, ପ୍ରଜଂଘ, କମ୍ପନ ଓ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବାହାରିଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ: "ଆଜି ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ସିଂହ ପରି ଗର୍ଜନ କରି ବାହାରିଯାଅନ୍ତୁ!" ତାଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ବାହାରିଲେ, ବୀରମାନେ ପୁନିପୁନି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଅଳଙ୍କାର ଓ ତାଙ୍କର ଦେହର ଚମକ, ଅଗ୍ନିଶିଖା ସହିତ ବାନରମାନେ ଆକାଶକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଦେଲେ। ଏଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରମାର ଚାଁଦି, ତାରାମାନଙ୍କ ଆଲୋକ ଓ ଅଳଙ୍କାରର ଚମକ ଏକାସାଥିରେ ଆକାଶକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିଲା। ଚନ୍ଦ୍ରମାର ଚାଁଦି, ଅଳଙ୍କାରର ଚମକ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା—ଏସବୁ ମିଶି ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ଚାରିପାଖରେ ଚମକୁଥିଲା। ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ତାଳି ହୋଇଥିବା ଜଳ ଓ ତରଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା, ଅଧଅନ୍ଧାରିତ ଘରମାନଙ୍କ ଆଲୋକରେ ଅଧିକ ଚମକୁଥିଲା। ପତାକା, ଧ୍ୱଜ, ଉତ୍ତମ ତଳୱାର, କୁଟାର, ଭୟଙ୍କର ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ହାତୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସେନାସମୂହ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପର ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବଣ, ଚମକୁଥିବା ଗଦା, ତଳୱାର, ଶୂଳ, ଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଧନୁଷ ସହିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବଣ, ଶତଶଃ ଘଣ୍ଟାର ଧ୍ୱନି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଜାଳରେ ଶୋଭିତ ହାତ, ପାଖରେ ତଳୱାର ଧରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଘୁରାଯାଉଥିଲା, ଧନୁଷ ତୀର ତଣାଯାଉଥିଲା, ମାଲା ଓ ଚନ୍ଦନର ସୁଗନ୍ଧରେ ବଡ଼ ପବନ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ବୀରମାନେ ଭରିଥିବା ସେନା, ବଡ଼ ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲା, ଅଜୟ ରାକ୍ଷସ ସେନା ଆଗକୁ ଆସୁଥିଲା। ବାନର ସେନା ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲେ, ତେବେ ସେମାନେ ପୁନି ଦ୍ରୁତ ଲାଫ୍ କରି ସେଇ ବଡ଼ ରାକ୍ଷସ ସେନା ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ। ଶତୃ ସେନା ଉପରେ ପତଙ୍ଗ ପରି ଅଗ୍ନିକୁ ଧାଇଯିବା ପରି, ସେମାନେ ହାତରେ ଲୋହା ବଣ ଓ ବଜ୍ର ଧରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ। ପୁନିଥରେ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ଶକ୍ତି ବିଶେଷ ଚମକିଉଠିଲା; ତାପରେ, ପାଗଳ ପରି ବାନରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଉଠିଲେ। ବାନରମାନେ ଗଛ, ପାହାଡ଼, ମୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ରାତିର ଚରଣକୁ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ତୀର ବର୍ଷା ହେଉଥିବା ସମୟରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଝପଟିପଡ଼ିଲେ। ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ତ୍ୱରିତ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦେଉଥିଲେ; କିଏ ହାତ କାଟିଦିଆଯାଇଥିଲା, କିଏ ମୁଷ୍ଟି ଆଘାତରେ ମୁଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା, କିଏ ପାହାଡ଼ ଆଘାତରେ ଅଂଗଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏଭଳି ଅନ୍ୟ ବାନରମାନେ ଧାର ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ରାତିର ଚରଣମାନେ ଉପରେ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ।