ଲଙ୍କାର ନିବାସୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ନିଜ ଶିଶୁମାନେଙ୍କୁ ନେଇ ଶୀଘ୍ର ଶୀଘ୍ର ଚାରିଦିଗକୁ ପଳାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଲଙ୍କାର ଶତାଧିକ ଲୋକ ଏଭଳି ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ଥ ହେଉଥିଲେ। ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିଦେବ ତାଙ୍କୁ ପୁଣିପୁଣି ଦଗ୍ଧ କରିବାରେ ଲାଗିଲେ; ଏହି ଅଗ୍ନି ମୂଲ୍ୟବାନ ଧନ-ସମ୍ପଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଗୁଣବତୀ ମହଳଗୁଡ଼ିକୁ ଦହିଦେଉଥିଲେ। ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦିର ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତି ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡପ ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ ଏହି ମହଳଗୁଡ଼ିକ ଉଚ୍ଚ ଦେଉଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ରଙ୍ଗିନ ଜାଲି ଓ ବିଶେଷ ମଞ୍ଚ ଥିଲା। ମାଣିକ୍ୟ ଓ ପ୍ରବାଳରେ ଭରିଥିବା ଏହି ମହଳଗୁଡ଼ିକ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଛୁଇଁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏଠାରେ କ୍ରଞ୍ଚ ଓ ମୟୂର ବୀଣା ଓ ଅଳଙ୍କାରର ଧ୍ୱନି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲା। ଅଗ୍ନି ଏହି ସବୁ ଅଟଳ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଅଟୁଟ ମହଳମାନେକୁ ଦଗ୍ଧ କରିବାରେ ଲାଗିଲେ; ଦ୍ୱାରମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ପରିବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ। ଗ୍ରୀଷ୍ମ ରୁତୁରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ରେ ଆବୃତ ମେଘମାନେ ଯେପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଏହି ଘରମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ଆବୃତ ହୋଇ ତେଜସ୍ୱୀ ହେଉଥିଲେ। ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର ଚୁଡ଼ା ଜଙ୍ଗଲ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯିବା ପରି, ଏଠି ମହଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଶୁଆଁଥିବା ମହିଳାମାନେ ଦଗ୍ଧ ହେଉଥିଲେ। ଅଳଙ୍କାର ହରାଇ ଦେଉଥିବା ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ 'ହାୟ! ହାୟ!' ବୋଲି କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଅଗ୍ନିରେ ପରିବେଷ୍ଟିତ ଘରମାନେ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ୁଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇଥିବା ପାହାଡ଼ର ଚୁଡ଼ା ପରି ଏହି ଜଳୁଥିବା ଅଟୁଟ ଘରମାନେ ଦୂରରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ୱିପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ। ହିମାଳୟ ପର୍ବତର ଶିଖର ଅଗ୍ନିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦହିଯିବା ପରି, ଲଙ୍କାର ଛାତମାନେ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଉଥିଲେ। ଏହି ରାତିରେ ଲଙ୍କା ଫୁଲିଥିବା କିମ୍ଶୁକ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ରକ୍ଷକମାନେ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିବା ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଏଠି-ସେଠି ଦୌଡ଼ୁଥିଲେ, ଏହା ଏପରି ଲାଗୁଥିଲା ଯେପରି ଜଗତର ଶେଷ ରେ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ଥ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏଠି ଘୋଡ଼ା ଦେଖି ହାତୀ ଭୟରେ ପଛକୁ ହଟୁଥିଲା; ଆଉ ଭୟଭୀତ ହାତୀ ଦେଖି ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ପଛକୁ ଫେରୁଥିଲା। ଲଙ୍କା ଜଳୁଥିବା ବେଳେ, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଗ୍ନିର ଆଲୋକରେ ରକ୍ତିମ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ମାତ୍ର କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ବାନରମାନେ ସହରକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଦେଲେ, ଏପରି ଲାଗୁଥିଲା ଯେପରି ପୃଥିବୀ ଶେଷରେ ଭୟାନକ ଭାବେ ଜଳୁଅଛି। ଧୂଆଁରେ ଆବୃତ ମହିଳାମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚ କ୍ରନ୍ଦନ ସ୍ୱର ଶତ ଯୋଜନା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ଯାହା ଅଗ୍ନିର ଗର୍ଜନ ସହିତ ମିଶିଯାଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ବାନରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାୟରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯି ମହଳରୁ ବାହାରିଯାଉଥିଲେ। ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଉଚ୍ଚ ଚିତ୍କାର ଦଶ ଦିଗ, ସମୁଦ୍ର ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଭରିଦେଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ସମୟରେ ଶ୍ରୀରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଅକ୍ଷତ ଓ ଅବିଚଳିତ ରହି, ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଧନୁଷ ଧରିଲେ। ତାପରେ ଶ୍ରୀରାମ ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ଧନୁଷ ଟାଣିଲେ, ଏବଂ ଏହାର ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲା। ଏହି ସମୟରେ ଶ୍ରୀରାମ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଧନୁଷ ଟାଣିବା ସମୟରେ ଏପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି କ୍ରୁଧ୍ଧ ମହାଦେବ ବେଦମୟ ଧନୁଷ ଧରିଛନ୍ତି। ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଚିତ୍କାର, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଧନୁଷ ତାଣିବାର ଧ୍ୱନି, ସମେତ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ଶବ୍ଦ ଦଶ ଦିଗକୁ ଭରିଦେଲା। ରାମଙ୍କ ଧନୁଷରୁ ଛୁଟିଥିବା ତୀର ଦ୍ୱାରା ସହରର ଦ୍ୱାର ମଣ୍ଡପ, ଯାହା କୈଳାସ ପର୍ବତର ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଭୂମିରେ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଗଲା। ଏହି ସମୟରେ ରାମଙ୍କ ତୀର ମହଳ ଓ ଘରରେ ପଡ଼ିବା ଦେଖି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସେମାନେ ଶସ୍ତ୍ର ଧରି, ସିଂହ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ଏହି ରାତି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଳିକା ଦେବୀ ପରି ଭୟଙ୍କର ହେଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ମହାପ୍ରାଣ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶରେ ବାନରନାୟକମାନେ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଦ୍ୱାରକୁ ଯାଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଏଉଁଥିରେ ସୁଚନା ଦିଆଗଲା ଯେ, ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବେ, ସେଉଁଠି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଧରି ଦଣ୍ଡିତ କରି ହତ୍ୟା କରାଯିବ। ତାପରେ ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳାଧାରୀ ଦୀପ ନେଇ ଦ୍ୱାରରେ ପହରା ଦେଉଥିବା ବାନରମାନେ ଦେଖି ରାବଣଙ୍କ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେ ଯେତେବେଳେ ଜମ୍ଭା ଓ ଚଞ୍ଚଳ ହେଉଥିଲେ, ଦଶ ଦିଗ ଏକାତ୍ମ ହେଇଯାଉଥିଲା; ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାପରେ ରାବଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର କୁମ୍ଭ ଓ ନିକୁମ୍ଭ, ଏବଂ ଅନେକ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପଠାଇଲେ। ଯୂପାକ୍ଷ, ଶୋଣିତାକ୍ଷ, ପ୍ରଜଞ୍ଘ ଓ କମ୍ପନ ମଧ୍ୟ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ରାବଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ବାହାରିଗଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ: "ଆଜି ରାକ୍ଷସମାନେ ସିଂହ ପରି ଗର୍ଜନ କରି ବାହାରିଯାଆନ୍ତୁ!" ତାଙ୍କର ଉତ୍ତେଜନାରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଧରି, ଲଙ୍କାରୁ ବାହାରି, ପୁନିପୁନି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଅଳଙ୍କାର ଓ ତାଙ୍କର ନିଜ ତେଜସ୍ୱିତା, ଏବଂ ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳା ସହିତ ବାନରମାନେ ଆକାଶକୁ ଦୀପ୍ତିମାନ କରିଦେଲେ। ଏଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା, ତାରା ଓ ଅଳଙ୍କାରର ଦ୍ୱିପ୍ତି ଏକାସାଥିରେ ଆକାଶକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲା। ଚନ୍ଦ୍ରମାର ଝଲକ, ଅଳଙ୍କାରର ଦ୍ୱିପ୍ତି, ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଚମକ—ସମସ୍ତ ଏକାସାଥିରେ ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ଚାରିଦିଗରୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲା। ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କର ମିଶ୍ରିତ ଜଳ ଓ ତରଙ୍ଗ ସହିତ, ଅର୍ଧ-ଅନ୍ଧାର ଘରମାନଙ୍କ ଆଲୋକରେ ଅଧିକ ଦ୍ୱିପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲା।