ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ହଜାର-ହଜାର ଯୋଜନା ଦୂରୀ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଦିବ୍ୟ ଔଷଧ ଭରିଥିବା ପବିତ୍ର ପର୍ବତରେ ବିଚରଣ କରିଲେ। ସେଠାରେ, ସେ ଯେତେବେଳେ ଔଷଧ ଖୋଜୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ମହାଉଷଧ ହନୁମାନଙ୍କ ଆସିବା ବୁଝି, ନିଜେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ଏହା ଦେଖି, ମହାବଳୀ ହନୁମାନ ଖୁବ୍ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଆଖି ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲା, ଏବଂ ସେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ପର୍ବତ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ତୁମେ କିପରି ଏତେ ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତ ହୋଇ ରାଘବଙ୍କୁ ଦୟା ଦେଖାଉନାହଁ? ଆଜି ମୋ ବାହୁବଳରେ ତୁମେ ନିଜ ପରିଣାମ ଦେଖିବା।" ଏହା କହି, ହନୁମାନ ସେହି ପର୍ବତର ସିଖର—ତାହାର ଅରଣ୍ୟ, ହାତୀ, ସୁନା ଧାତୁ, ହଜାର ଧରଣର ଖଣିଜ ଏବଂ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶିଖର ସହିତ—ବିପୁଳ ଶକ୍ତିରେ ଉପଡ଼ି ନେଲେ। ଏହି ପର୍ବତକୁ ଉଠାଇ, ସେ ଆକାଶକୁ ଲାଘିଲେ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ହନୁମାନ ଗରୁଡ଼ ପରି ବେଗରେ ଆଗେଇ ଚଲିଲେ। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ହାତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ପର୍ବତ ଧରିଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସାମ୍ନାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏହି ପର୍ବତ ସହିତ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ଏମିତି ଜ୍ୱଳ୍ମାନ ହେଉଥିଲେ, ଯେପରି ସେ ନିଜେ ଏକ ପର୍ବତ; ଏହି ହଜାର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଝରଣା ସହିତ, ସେ ଆକାଶରେ ଅଗ୍ନି ଚକ୍ର ବୋହିଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ମନ୍ଦ୍ର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାନରମାନେ ଉଲ୍ଲାସରେ ଚିତ୍କାର କଲେ। ସେମାନେକୁ ଦେଖି, ହନୁମାନ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଗଜ୍ଜନ କଲେ। ଏହି ବିଜୟ ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ଲଙ୍କାବାସୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଆଉ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ତାପରେ, ମହାତ୍ମା ହନୁମାନ ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତରେ, ବାନର ସେନାର ମଧ୍ୟରେ ଅବତରଣ କଲେ। ସେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ମୁଖ୍ୟ ବାନରମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ଏହି ପରେ, ମାନବ ରାଜପୁତ୍ର ଦୁଇଜଣ ଏହି ମହାଔଷଧର ସୁଗନ୍ଧ ଶ୍ୱାସନେଇ, ସମସ୍ତ ଆଘାତରୁ ସୁସ୍ଥ ହେଲେ। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଔଷଧ ପ୍ରଭାବରେ ପୁନଃ ସ୍ଥିର ହେଲେ। ଏହି ସମୟରୁ, ଯେଉଁଠାରେ ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଲଙ୍କାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ରାବଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ, ଯେଉଁ ରାକ୍ଷସ ବାନର କିମ୍ବା ଭାଲୁ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ସହର ଛାଡ଼ି ସମୁଦ୍ରକୁ ଫେଙ୍କି ଦିଆଯାଉଥିଲେ। ଏପରେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ବେଗରେ ମହାଔଷଧ ପର୍ବତକୁ ଫେରେଇ ହିମବତ୍କୁ ନେଇଗଲେ ଏବଂ ପୁନି ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ଏଠାରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ପଚାତରିତିଏ ସର୍ଗ ପ୍ରାରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏହି ସମୟରେ, ବାନର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ, ହନୁମାନଙ୍କୁ ଏକ ଅନୁରୋଧ କଲେ—"ଏବେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ହତ ହୋଇଛି, ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ମୃତ, ରାବଣ ଏବେ ସମର୍ପଣ କରିବାକୁ ଚାହିଁବେ ନାହିଁ। ଏବେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତୀବ୍ର ବାନରମାନେ ଦୀପ ଧରି ଶୀଘ୍ର ଲଙ୍କା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତୁ।" ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତମିତ ହେବା ସହ, ରାତି ଆସିଲା। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରଯୋଦ୍ଧାମାନେ ହାତରେ ଦୀପ ଧରି ଲଙ୍କା ଦିଗକୁ ଆଗେଇ ଚଲିଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଦୀପ ମାନେ ବାନରମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସ ରକ୍ଷକମାନେ ଭୟରେ ଦୌଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ଦ୍ୱାର, ମିନାର, ରାସ୍ତା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ, ଏବଂ ମହଲ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ବାନରମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଆଗ୍ନି ଲଗାଇଲେ। ସେଇ ସମୟରେ, ଅଗ୍ନିଦେବ ହଜାର-ହଜାର ଘର ଦହିଦେଲେ; ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ମହଲ୍ଗୁଡ଼ିକ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିରେ ଅଗରୁ, ଚନ୍ଦନ, ମୁକ୍ତା, ମଣି, ହୀରା, ପ୍ରବାଳ ଦହିଗଲା। ସେଠି ମେଶ, ରେଶମ, ଉନ, ଚୂର୍ଣ୍ଣ, ସୁନା ଭାଣ୍ଡ, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦହିଗଲା। ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀଙ୍କ ଉପକରଣ, ରଥ ସଜାଣା, ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ବର୍ତ୍ତ, ତଳୱାର, ଧନୁର୍ବାଣ, ଭାଲା, ଅଙ୍କୁଶ, ଶୂଳ—ସବୁ ଦହିଗଲା। କେଶ, ଉନ, ବାଘ କଳେବର, ପକ୍ଷୀ ଚର୍ମ, ମୁକ୍ତା ମଣି ଶୋଭିତ ମହଲ୍ଗୁଡ଼ିକ ଦହିଗଲା। ଅସଂଖ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଭଣ୍ଡାର ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଶୋଭା ଘର ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଉଥିଲା। ସମସ୍ତ ଲୋଭୀ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଘର, ସୁନା ଓ ଭୂଷିତ ବର୍ତ୍ତ, ମାଳା, ଅଳଂକାର, ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଯେଉଁମାନେ ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିଲେ, ଦ୍ୟୁତ ଖେଳୁଥିଲେ, ମଦେ ମତ୍ତ ହୋଇ ଘୁରୁଥିଲେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଅଳଂକାର ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦେଇ ଥିଲେ, ଶତ୍ରୁତାରୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇଥିଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ଉପକରଣ ଧରିଥିଲେ, ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ, ପାନ କରୁଥିଲେ, ବିଲାସ ଶୟ୍ୟାରେ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ସହ ଶୁଇଥିଲେ, ଭୟରେ ଛୁଆମାନେ ସହିତ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ—ସେମାନଙ୍କ ଘର ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଗଲା। ଲଙ୍କାର ଶତ-ଶତ ହଜାର ନିବାସୀ ଏହି ଅଗ୍ନିର ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ମୂଲ୍ୟବାନ ବସ୍ତୁ ଭରିଥିବା ଘର, ଗଭୀର ଗୁଣ ଥିବା ମହଲ୍, ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦିର ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଶୋଭିତ ଶିଖର, ଚନ୍ଦ୍ର ଗୃହ ମାନ୍ଦିର, ଅନେକ ଶୋଭା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜନାଳି, ମଣି ଓ ପ୍ରବାଳ ଶୋଭିତ ଘର, କ୍ରଞ୍ଚ ଓ ମୟୂର ବୀଣା ଧ୍ୱନି, ଅଳଂକାର ରଣ୍ଧାନିର ସ୍ୱର—ସେମାନେ ଦହିଯାଉଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ଏମିତି ମହଲ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଦହିଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଚଳ ପାହାଡ଼ ପରି ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ, ଦ୍ୱାର ଚାରିପାଖରେ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳି ଉଠିଥିଲା। ଗ୍ରୀଷ୍ମ ମୌସୁମୀ ବିଦ୍ୟୁତ୍ପରି ମେଘ ଭଳି, ଘର ଚାରିପାଖରେ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳି ଉଠିଥିଲା। ଯେପରି ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଦାହ ହେଉଛି, ସେପରି ମହଲ୍ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଦହିଯାଉଥିଲା। ଶୋଭା ହରାଇଥିବା ମହିଳାମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ—"ହାୟ! ହାୟ!"—ଏବଂ ଅଗ୍ନିରେ ଘର ଧ୍ୱଂସ ହେଉଥିଲା। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରାଘାତରେ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭଳି, ଦହୁଥିବା ମହଲ୍ଗୁଡ଼ିକ ଦୂରରୁ ଚମକୁଥିଲା।