ହନୁମାନ୍, ଅଦମ୍ୟ ଶକ୍ତି ଓ ଦ୍ରୁତତାର ନାୟକ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ବୀରତାକୁ ସମାନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥ ଅନୁସରଣ କରି ଦୃତଗତିରେ ଆଗେଇ ଯାଇଲେ। ତିନି, ବାନରମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମ, ବଢିଆ ଗତିରେ ବାୟୁ ସମ୍ବେଗରେ ଚାଲି, ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଦ୍ରୁତ ଦାହାଡ଼ରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠିଲା। ଜାମ୍ବବାନଙ୍କ ଉପଦେଶକୁ ମନେ ପକାଇ, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହନୁମାନ୍ ହିମାଳୟ ପର୍ବତକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ଝରଣା, ଗୁହା ଓ ଝରପତନ ରହିଛି, ଏହି ପର୍ବତର ଶିଖରଗୁଡିକ ଧଳା ମେଘଗୁଡିକ ଭଳି ଚମକୁଛି, ଅନେକ ଦ୍ରୁମ ଓ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ। ସେଠି ହନୁମାନ୍ ଏହି ଉଚ୍ଚ ସୁନା ଶିଖର ଥିବା ପର୍ବତକୁ ନିକଟରେ ଗଲେ, ଏଠି ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନ୍ୟ ଯାଉଥିବା ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆସିଲା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ, ଚାନ୍ଦି ମହଲ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିବାସ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ତୀର ତ୍ୟାଗ ସ୍ଥଳ, ଘୋଡାମୁଣ୍ଡିଆ ଶିଖର, ଚମତ୍କାର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡି ଓ ବୈବସ୍ୱତଙ୍କ ଉପାସ୍ତିତ ସ୍ଥାନ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ, କୁବେରଙ୍କ ମହଲ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ବନ୍ଧା ସ୍ଥାନ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ, ଶିବଙ୍କ ଧନୁ, ଭୂମିର ନାଭି ଦେଖିଲେ। ହନୁମାନ୍ କୈଳାସ ଶିଖର, ହିମାଳୟର ବରଫ ଶିଳା, ସୁନା ଶିଖର, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଔଷଧୀ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିବା ପର୍ବତ ଦେଖିଲେ। ଏହି ପର୍ବତ ଅଗ୍ନିର ଅନେକ ଜ୍ୱାଳାରେ ଦ୍ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ତିନି ଔଷଧୀ ଖୋଜିବାକୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ଲାଫ ଦେଲେ। ହଜାର ଯୋଜନା ଅତିକ୍ରମ କରି, ବାୟୁପୁତ୍ର ଦିବ୍ୟ ଔଷଧୀ ଥିବା ପର୍ବତରେ ଘୁଞ୍ଜିଲେ। ତେବେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଔଷଧୀ ହନୁମାନ୍ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲା। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନ୍ ଏହି ଔଷଧୀ ଦେଖିନଥିବାରୁ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ତିନି ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଦାହାଡ଼ିଲେ; ତାଙ୍କ ଆଖି ଅଗ୍ନି ସମ୍ବେଗରେ ଜ୍ୱାଳାମୟ ହେଇଯାଇ, ପର୍ବତର ରାଜାକୁ କହିଲେ: "ତୁମେ କିପରି ରାଘବଙ୍କୁ ଦୟା ଦେଖାଉନାହିଁ? ଆଜି ମୋ ଭୁଜଶକ୍ତିରେ ତୁମେ ଚିରି ଯିବା, ହେ ପର୍ବତର ରାଜା!" ହନୁମାନ୍ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ତାହାର ଜଙ୍ଗଲ, ହାତୀ, ସୁନା ଧାତୁ, ଅନେକ ଖଣିଜ ଏବଂ ଜ୍ୱାଳାମୟ ଶିଖର ସହିତ ଉପଡ଼ି ଉଠାଇଲେ। ପର୍ବତକୁ ଉପଡ଼ି, ହନୁମାନ୍ ଆକାଶରେ ଲାଫ ଦେଲେ, ଦେବତା ଓ ଦାନବ ଦେବତାମାନ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ଅନେକ ଆକାଶବାସୀ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଗରୁଡ଼ ସମ୍ବେଗରେ ତିନି ଆଗେଇ ଯାଇଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ହନୁମାନ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ବେଗରେ ଚମକୁଥିବା ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ଧରିଥିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ବେଗରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ପର୍ବତ ସହିତ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଦ୍ୱୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଲେ, ଏକ ପର୍ବତ ସମ୍ବେଗରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ହଜାର ଜ୍ୱାଳାମୟ ଧାରାରେ, ଏକ ଆକାଶରେ ଚକ୍ରଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ବାନରମାନ୍ୟ ସମ୍ପ୍ରମଦିତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କଲେ; ହନୁମାନ୍ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଉଲ୍ଲାସରେ ଦାହାଡ଼ିଲେ। ଲଙ୍କାବାସୀ ଏହି ଉଲ୍ଲାସ ଶୁଣି ଅଧିକ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ତେବେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆତ୍ମା ହନୁମାନ୍ ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତରେ ବାନରସେନା ମଧ୍ୟରେ ଅବତରିଲେ; ସେ ପ୍ରମୁଖ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କୁ ମଣିବାନ୍ଧ କରି, ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଅଲିଂଗନ କଲେ। ଏହି ଔଷଧୀର ସୁଗନ୍ଧ ଶ୍ୱାସ କରି, ମନୁଷ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ଆଘାତରୁ ସୁସ୍ଥ ହେଲେ; ଅନ୍ୟ ବାନରମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଔଷଧୀର ପ୍ରଭାବରେ ଉଠି ଆସିଲେ। ଲଙ୍କାରେ ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବା ଠାରୁ, ରାବଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଓ ମାନ୍ୟର ନିମିତ୍ତରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ ହେଉଥିବା ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟକୁ ବାନର ଓ ଭାଲୁମାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରରେ ଫେଙ୍ଗି ଦିଅଯାଉଥିଲା। ଏହା ପରେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଦ୍ୱୀପ୍ତିମାନ୍ ଗତିରେ ଔଷଧୀ ପର୍ବତକୁ ଫେରାଇ ହିମାବତ୍କୁ ଦେଇ, ପୁନି ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଲେ। ଏବେ ଗୋବିନ୍ଦ ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ପଚାତରି ଶ୍ଳୋକ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଶୁଣ। ତେବେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଦ୍ୱୀପ୍ତିମାନ୍ ବାନରରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ ହନୁମାନ୍କୁ ଏହି ଅନୁରୋଧ କଲେ: "କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ନିହତ ହୋଇଛି, ରାଜପୁତ୍ରମାନ୍ୟ ମୃତ, ଏବେ ରାବଣ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରିବାକୁ ସମ୍ଭବନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦ୍ରୁତ ବାନରମାନ୍ୟ—ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରଯୋଧ୍ୟମାନ୍ୟ ଦୀପ ଧରି ଶୀଘ୍ର ଲଙ୍କା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତୁ!" ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ଓ ରାତି ଆରମ୍ଭ ହେବା ସମୟରେ, ଏହି ବାନରଯୋଧ୍ୟମାନ୍ୟ ଦୀପ ହାତରେ ଲଙ୍କା ଦିଗେ ଆଗେଇ ଯାଇଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବାନରସେନା ଦୀପ ନେଇ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରୁ, ରାକ୍ଷସ ରକ୍ଷକମାନ୍ୟ ଭୟରେ ଦୃଷ୍ଟି ବିକୃତ ହୋଇ ପଳାଇ ଯାଇଲେ। ଦ୍ୱାର, ଦୁର୍ଗ, ରାସ୍ତା, ଅଞ୍ଚଳ ଓ ମହଲଗୁଡିକରେ, ଉଲ୍ଲାସିତ ବାନରମାନ୍ୟ ସମସ୍ତଠି ଆଗ୍ନି ଲଗାଇଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ଅଗ୍ନିଦେବ ହଜାର ଘରକୁ ଜଳାଇଲେ; ପର୍ବତ ସମ୍ବେଗର ମହଲମାନ୍ୟ ଭୂମିରେ ଢେଇଯାଇଲା। ଏଠି, ଅଗ୍ନି ଅଲୋଇ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚନ୍ଦନ, ମାଣି, ମୁକ୍ତା, ହୀରା, ପ୍ରବାଳ ଜଳାଇ ଦେଲେ। ଏଠି କପଡ଼ା, ସୁନ୍ଦର ପଟ, ଉଲ୍ଲ ଶାୱ, ଚୂର୍ଣ୍ଣ, ସୁନା ଭାଣ୍ଡ, ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଜଳିଗଲା। ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ଘୋଡ଼ା ଉପକରଣ, ହାତୀ ଅମର, ରଥ ଉପକରଣ ମଧ୍ୟ ଜଳିଗଲା। ଯୋଧ୍ୟମାନ୍ୟଙ୍କ ଅମର, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଆମର, ତଳୱାର, ଧନୁ, ତୀର, ଶୂଳ, ଆଙ୍କୁଶ, ବାଣ—ସମସ୍ତ ଜଳିଗଲା। କେଶ, ଉଲ୍ଲ, ବାଘଚର୍ମ, ପକ୍ଷୀଚର୍ମ, ମୁକ୍ତା ଓ ମାଣି ଶୋଭିତ ମହଲ ଚାରିପାଖରେ ଧ୍ୱଂସ ହେଲା। ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର ଭଣ୍ଡାର ଧ୍ୱଂସ କଲେ, ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘର ଜଳିଗଲା। ସମସ୍ତ ଲୋଭୀ ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟର ଘର, ଯେଉଁଠି ସୁନା ଅମର, ମାଳା, ଭୂଷଣ, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଜଳିଗଲା। ମଦ୍ୟପାନ, ଦାୟସ ଖେଳ, ପ୍ରେମିକାଙ୍କ ପୋଷାକ ଝୁଲିଥିବା, ଶତ୍ରୁତାରୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇଥିବା ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟଙ୍କ ଘର ଜଳିଗଲା। ଗଦା, ଶୂଳ, ତଳୱାର ଧରିଥିବା, ଖାଇଉଥିବା, ପାନ କରୁଥିବା ଓ ମହଲ ଶୟା ଉପରେ ପ୍ରେମିକାଙ୍କ ସହିତ ଶୁଇଥିବା ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟଙ୍କ ଘର ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିରେ ଧ୍ୱଂସ ହେଲା।