ବିଧିବଧାନ ଓ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାକଳାପ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଲେ, ବହୁ ଦିନ ପରେ ମହାତପସ୍ବୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ହବିଷ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ କଲେ। କିନ୍ତୁ ସେ ସମୟରେ କୌଣସି ଦେବତା ତାଙ୍କର ହିସ୍ସା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଆସିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାର୍ଷି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଯଜ୍ଞ ଚମସ ଉଠାଇ ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ରାଜା, ମୋର ତପୋବଳର ଶକ୍ତି ଦେଖ; ମୋର ଏହି ଶକ୍ତିରେ ତୁମେ ତୁମ ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବ। ଏହି ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, କିନ୍ତୁ ମୋର ତପସ୍ୟାର କିଛି ଫଳ ଅଛି। ଏହି ଶକ୍ତିରେ, ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଦେହସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ।” ଏଭଳି କହି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ ଦେହସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପଠାଇଲେ। ସମସ୍ତ ଋଷିମୁନି ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଏହା ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, “ତ୍ରିଶଙ୍କୁ, ପୁଣି ଫେରିଯାଅ; ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗର ଅଧିକାରୀ ନୁହଁ। ତୁମ ଗୁରୁଙ୍କ ଶାପରେ, ମୂଢ଼, ତୁମେ ମୁଣ୍ଡ ନିମ୍ନକରି ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼।" ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣରେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ କରି ପୃଥିବୀକୁ ତଳେ ପଡ଼ିଲେ। ସେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ “ମୋତେ ରକ୍ଷା କର!” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହି ଦେଖି ବିପ୍ରଚଣ୍ଡ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ “ଥାମ, ଥାମ!” ବୋଲି କହିଲେ। ସେ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଜାପତି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଲେ। କ୍ରୋଧରେ ତିନି ଦକ୍ଷିଣ ମାର୍ଗରେ ବସୁଥିବା ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ନୂତନ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ଏବଂ ଏକ ନୂତନ ତାରାମଣ୍ଡଳୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହି କ୍ରୋଧରେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ସହିତ ନୂତନ ତାରାମଣ୍ଡଳୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏବଂ ଏହି କ୍ରୋଧରେ କହିଦେଲେ, “ମୁଁ ଏକ ନୂତନ ଇନ୍ଦ୍ର ତିଆରି କରିବି, କିମ୍ବା ଏହି ଲୋକ ଇନ୍ଦ୍ର ବିନା ହେଉ;” ଏବଂ ନୂତନ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି କ୍ରୋଧ ଓ ଶକ୍ତି ଦେଖି ସମସ୍ତ ଋଷି, ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ବିନୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିଲେ, “ହେ ମହାଭାଗ, ଏହି ରାଜା ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ଶାପରେ ପୀଡିତ; ତେଣୁ, ତିନି ଦେହସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି।” ଦେବମାନେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, “ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ ଦେହସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପଠାଇବାକୁ ମୁଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି; ମୁଁ କଦାପି ମିଥ୍ୟା କଥା କହିପାରିବିନାହିଁ। ତେଣୁ, ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ ଦେହସହିତ ସ୍ୱର୍ଗ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ହେଉ; ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ତ ତାରାମଣ୍ଡଳୀ ମୋର ହୋଇ ଅଚଳ ରହୁ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଲୋକ ଅଟୁଟ ରହିବ, ଏହି ସମସ୍ତ ତାରା ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଟୁଟ ରହୁ; ଦେବତାମାନେ ଯାହା କରିଛନ୍ତି, ତାହା ତୁମେ ମଞ୍ଜୁର କର।" ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ତଥାସ୍ତୁ; ଏହି ସମସ୍ତ ଅଟୁଟ ରହୁ, ଓ ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।” ତାପରେ ଆଗ୍ନି ମାର୍ଗ ଚ୍ୟୁତ ଏହି ନୂତନ ତାରାମଣ୍ଡଳୀ ଆକାଶରେ ଅନ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ତାରାମାନେ ସହିତ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା। ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ କରି ଅମର ପରି ରହିଲେ, ଏବଂ ଏହି ତାରାମାନେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଏପରିଭାବେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ କୀର୍ତି ସାଧନ କରି, ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ଲାଭ କରି, ଧର୍ମାତ୍ମା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ। ତାପରେ, ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମା ଦେବତା, ଋଷି ଓ ତପସ୍ବୀମାନେ “ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି କହି, ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚଲିଗଲେ। ଏଉଁପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଲକାଣ୍ଡର ଏକଷଠିଏ ଶର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ ରୂପରେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ସେଇ ତପସ୍ବୀମାନେ ଚାଲିଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଉଛନ୍ତି। ସେ ତପସ୍ବୀମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ କହିଲେ, “ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ବଡ଼ ବାଧା ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି; ଆମେ ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ତପସ୍ୟା କରିବା। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ବିସ୍ତୃତ ପୁଷ୍କର ଅଞ୍ଚଳରେ ଆମେ ସୁବିଧାଜନକ ଭାବେ ତପସ୍ୟା କରିପାରିବା; ସେଇ ଅରଣ୍ୟ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୁକ୍ତ।" ଏଭଳି କହି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୟାରେ ଲଗ୍ନ ହେଲେ, ପୁଷ୍କର ଅଞ୍ଚଳରେ ତୀବ୍ର ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟ ତପସ୍ୟା କଲେ, କେବଳ କନ୍ଦମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ରହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଅୟୋଧ୍ୟାର ମହାନ ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷ ଏକ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଯଜ୍ଞ ପଶୁକୁ ଚୁରି କଲେ। ପଶୁ ହରାଇଯିବା ପରେ, ରାଜପୁରୋହିତ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାଜା, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆଣିଥିବା ପଶୁ ତୁମର ଅବହେଳାରେ ହରାଇଯାଇଛି; ରାଜା ଯଦି ରକ୍ଷା କରନ୍ତିନାହିଁ, ତେବେ ତାଙ୍କର ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରେ। ଏହା ଏକ ମହା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ; ଶୀଘ୍ର ପଶୁକୁ ଆଣ, ତେବେ ଯଜ୍ଞ ସଫଳ ହେବ।" ପୁରୋହିତଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ରାଜା ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଗାଈ ମଧ୍ୟରେ ପଶୁକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ରାଜା ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ, ନଗର, ଅରଣ୍ୟ ଓ ତପୋବନ ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ଧାନ କଲେ। ସେ, ପୁତ୍ର ଓ ପତ୍ନୀ ସହିତ, ଭୃଗୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ଋଚୀକ ମୁନିଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ। ଅସୀମ ତେଜସ୍ବୀ ରାଜା ଭୃଗୁବଂଶୀ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କର କୃପା ଲାଭ କରି, ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ, “ମୁନିବର, ଯଦି ଆପଣ ଚାହାନ୍ତି, ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ବଦଳରେ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ମୋତେ ବେଚିଦିଅନ୍ତୁ। ମୁଁ ଯଜ୍ଞ ପଶୁ ପାଇଁ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିଛି; ସମସ୍ତ ଦେଶ ଖୋଜିଲି, କିନ୍ତୁ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ପଶୁ ମିଳୁନି।