ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଉଛି, ଦଶମୁଖୀ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଭୟଙ୍କର କୃଧ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ରଥ ଉପରେ ଚଡ଼ି, ଜମ୍ବବାନଙ୍କୁ ଦଶଟି, ନୀଳଙ୍କୁ ତିରିଶଟି ବାଣ ମାରିଲେ। ସେଉଁଠି ସୁଗ୍ରୀବ, ଋଷଭ, ଅଙ୍ଗଦ, ଓ ଦ୍ୱିବିଦଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦେବତାଂକ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ସେ ଅନେକ ବନର ସେନାପତିମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଓ ମାୟା ଶକ୍ତିରେ ଅନ୍ଧ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଭଳି ଚମକୁଥିବା ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଦେଇ ବନର ସେନାକୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେ ବନର ସେନାକୁ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ଓ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ଥ କରି, ଅନେକ ବନର ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଗଲେ। ରାକ୍ଷସ ରାଜପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ପୁଣି ଦିଗଦିଗନ୍ତରେ ବାଣ ବର୍ଷା କରି, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ରର ଝରିକା ଦେଇ ବନର ସେନାକୁ ଚୁର୍ମାର୍ଦ୍ଦନ କରିଦେଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ନିଜ ସେନାକୁ ଛାଡ଼ି, ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ବନର ସେନା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଓ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଘନ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କରିଲେ। ବନର ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ର ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଦେହରେ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଚିତ୍କାର କରି ମାଟିକୁ ପଡ଼ିଲେ, ସେମାନେ ମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପଡ଼ିଥିବା ପାହାଡ଼ ଭଳି ଭୂମିରେ ଲୁହାଇଗଲେ। ସେଠାରେ ବନର ସେନା ମଧ୍ୟରେ କେବଳ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଚମକୁଥିବା ଦେଖାଯାଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଅଦୃଶ୍ୟ ଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଭଳି ଚମକୁଥିବା ବାଣ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରି, ବନର ନାୟକମାନେ ଉପରେ ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କରିଲେ। ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନି ସମାନ ଚମକୁଥିବା ହସ୍ତି, ତଳୱାର, ଦୂମ୍ରି, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ବନର ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ବନର ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ତାଙ୍କ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ଭଳି ଜଳୁଥିଲେ, ସେମାନେ କିମ୍ଶୁକ ଫୁଲ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେମାନେ ଅସ୍ତ୍ବ୍ୟସ୍ଥ ହୋଇ ଏକାଉଠି ଏକାଉଠି ଧାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଧ୍ୱଂସ୍ତ ହୋଇ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଲେ। କିଛି ବନର ଯୋଧ୍ୟା ଆକାଶକୁ ଦେଖିବା ସମୟରେ ଚକ୍ଷୁରେ ବାଣ ଲାଗି, ଏକ ଅନ୍ୟ ଉପରେ ପଡ଼ି ମାଟିକୁ ଗିରିଗଲେ। ହନୁମାନ, ସୁଗ୍ରୀବ, ଅଙ୍ଗଦ, ଗନ୍ଧମାଦନ, ଜମ୍ବବାନ, ସୁଷେଣ, ବେଗଦର୍ଶୀ, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ନୀଳ, ଗବକ୍ଷ, ଗବୟ, କେଶରୀ, ହରିଲୋମ, ବିଦ୍ୟୁଦ୍ଦଂଷ୍ଟ୍ର, ସୂର୍ୟାନନ, ଜ୍ୟୋତିର୍ମୁଖ, ଦଧିମୁଖ, ପାୱକାକ୍ଷ, ନଳ, କୁମୁଦ—ଏହି ସମସ୍ତ ବନର ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ର ମାନ୍ତ୍ରିକ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି, ଶୂଳ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆହତ ହେଲେ। ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗର ଗଦା ଓ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବନର ନାୟକମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଏବଂ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ଭଳି ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କରି ଆବୃତ କରିଦେଲେ। ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା ଦେଖି ରାମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଦେଖିଲେ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ରାକ୍ଷସ ରାଜପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଚଳାଇଛନ୍ତି, ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ସ୍ୱୟଂ ଅଜନ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି, ଏହା ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଆମ ବନର ସେନାକୁ ବିଧ୍ୱଂସ୍ତ କରି, ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁବାରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦେଇ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି। ଏହି ଅଦୃଶ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ, ଏହି ମାୟାବୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ କିପରି ବିଧ୍ୱଂସ୍ତ ହେବେ? ଏହି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଓ ମୂଳ କେବଳ ଅଜନ୍ମା ଠାରୁ ଜଣାଯାଏ। ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଧୈର୍ୟ ଧର, ଏହି ବାଣ ବର୍ଷାକୁ ଆଜି ଅବିଚଳିତ ମନେ ସହିବାକୁ ପଡ଼ିବ।" "ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବାଣ ଝରିକା ଦେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ବନର ନାୟକମାନେ ଏବେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି। ବନର ସେନାର ଶୋଭା ନାଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି। ଯଦି ଆମେ ଦୁଇଏ ଅଚେତନ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ବାହାରିଯିବା, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରି, ନିଜ ପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ।" ଏପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ବନର ସେନା ଓ ରାମ-ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଅଚେତନ କରି, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କ ରକ୍ଷିତ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଏବଂ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ପିତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ। ଏହିଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ, ଯେତେବେଳେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯୁଦ୍ଧ ମୁହାଁରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ, ବନର ସେନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସମ୍ଭ୍ରମ ଓ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲା। ସୁଗ୍ରୀବ, ନୀଳ, ଅଙ୍ଗଦ, ଓ ଜମ୍ବବାନ ମଧ୍ୟ କିଛି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହାଦେଖି ବିଭୀଷଣ, ନୀତିଜ୍ଞ ଓ ଧୀର, ବନର ନାୟକମାନେ ଉପରେ ଅପୂର୍ବ ସନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ, "ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଏହି ସମୟ ନିରାଶାର ନୁହେଁ। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅସହାୟ ଓ ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଅଜନ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଦତ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଭାବ ସହି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର, ଯାହା ଅଫଳ ନୁହେଁ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଆହତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ନିରାଶା କରିବା ସମୟ ନୁହେଁ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଧୀର ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ହନୁମାନ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ କହିଲେ, "ଏହି ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆହତ ହୋଇ ଯିଏଁଯିଏଁ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଆମେ ସନ୍ତ୍ୱନା ଦେବା ଉଚିତ।" ତାପରେ ହନୁମାନ ଓ ବିଭୀଷଣ ଦୁହେଁ ହାତରେ ଅଗ୍ନି ଧରି, ରାତିରେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରର ମୁଣ୍ଡରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ଭାଙ୍ଗିଯିଥିବା ପୁଛ, ହାତ, ଜଂଘା, ଆଙ୍ଗୁଠି, ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗଳା ସହିତ ବନର ଯୋଧ୍ୟାମାନଙ୍କ ଦେହ ଦେଖିଲେ, ରକ୍ତ ଓ ଘାଉ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦିଗ ରକ୍ତ ରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲା। ଭୂମି ମାନେ ପଡ଼ିଥିବା ପାହାଡ଼ ଭଳି ବନର ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଓ ଚମକୁଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ ଥିଲା। ସେମାନେ ସୁଗ୍ରୀବ, ଅଙ୍ଗଦ, ନୀଳ, ଶରଭ, ଗନ୍ଧମାଦନ, ଜମ୍ବବାନ, ସୁଷେଣ, ବେଗଦର୍ଶୀ, ମୈନ୍ଦ, ନଳ, ଜ୍ୟୋତିର୍ମୁଖ, ଦ୍ୱିବିଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନର ଯୋଧ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ଦେଖିଲେ।