ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମହାସେନା ସହିତ ଏକ ଅତିଶୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପେ ଦେଖାଦେଲେ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ରାଜା ରାବଣ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପୁଅ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ଅପୂର୍ବ; ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପରାଜିତ କରିଛ। ତେବେ ଏହି ମାନବ ରାମ କି? ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ରାଘବଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବେ।” ପିତାଙ୍କର ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଶୂରବୀର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଏହି ବଡ଼ ଆଶୀର୍ବାଦ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସୂର୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ଶକ୍ତିରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଆକାଶରେ ଉଜ୍ୱଳ ସୂର୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ଶତ୍ରୁଦଳ ନାଶକ ଏହି ବୀର ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ତାଙ୍କ ରଥକୁ ଚାରିପାଖରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦାଉଡ଼ିଲେ; ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଅଗ୍ନିକୁ ଉତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ରରେ ହୋମ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ବାର୍ଲି, ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର, ବାଣର ପଙ୍କ, ଜଳାଣା ଓ ବିଭିତକ ଫଳ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ତେଣୁ ଲାଲ ଉପରଣ ଓ କଳା ଲୋହାର ଚମଚ ଅପର୍ଣ୍ଣ କଲେ; ତାପରେ ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନିକୁ ବାଣର ପଙ୍କ ଓ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବିନ୍ୟାସ କଲେ। ଏଉଁ ସମୟରେ ଜୀବିତ କଳା ଛାଗର ଗଳା ଧରି, ଅଗ୍ନି ଧୂମ ଛାଡ଼ି, ବଡ଼ ଶିଖା ସହିତ ଦେଖାଯାଇଲା। ଏଠି ଜୟର ସଙ୍କେତ ଦେଖାଗଲା—ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ୍ତ ହେଇ, ତାପିତ ସୁନା ପରି ଜ୍ୱଳିଲା। ଅଗ୍ନି ଅପର୍ଣ୍ଣ ଗ୍ରହଣ କରି ଉପରକୁ ଉଠିଲା; ତେବେ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରକୁ ବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଧନୁ, ରଥ ଓ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ପବିତ୍ର କରି, ଅସ୍ତ୍ର ଆହ୍ୱାନ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ଅପର୍ଣ୍ଣ କରିବା ସମୟରେ, ଆକାଶ ଅସ୍ଥିର ହେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରାମାନେ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲେ। ତାପରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଅପର୍ଣ୍ଣ କରି, ଅଗ୍ନି ପରି ଦେହର ଉଜ୍ୱଳତା ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରି, ଧନୁ, ବାଣ, ଖଡ଼ଗ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ସହିତ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ଆକାଶରେ ଉଠିଗଲେ। ତେବେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ସେନା, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ, ଝଣ୍ଡା ଓ ପତାକାରେ ଶୋଭିତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଗ୍ରହୀ ଭାବେ ଗର୍ଜନ କରି ବାହାରିଲେ। ସେମାନେ ନନା ପ୍ରକାର ଶର୍ଣ୍ଣ, ବେଶ୍ର, ଶୁଳ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଦ୍ୱାରା ବାନରମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ରାବଣ ତେଜରେ ଭାରି ରୋଷକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ କଥା କହିଲେ, “ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅ ଓ ବାନରମାନେ ନାଶ କରିବାରେ ଯୁଦ୍ଧ କର।” ତାପରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ, ବିଜୟ ଆଶାରେ ଗର୍ଜନ କରି, ବାନରମାନଙ୍କ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ତୀର ବର୍ଷା କଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ନଳିକା, ନରାଚ, ଗଦା ଓ ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ବାନରମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହି ଆକ୍ରମଣ ପରେ ବାନରମାନେ ରୋଷେ ଗଛ ଉଠାଇ, ରାବଣଙ୍କୁ ପାହାଡ଼ ଓ ଗଛ ମୁଣ୍ଡି ମାରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତେବେ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବାନରମାନଙ୍କ ଦେହକୁ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଭିଦ୍ର କଲେ। ରୋଷକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, କେହିକୁ ଏକ ତୀର, କେହିକୁ ପାଞ୍ଚ, ସାତ, କିମ୍ବା ନଉ ତୀର ଦେଇ ଭିଦିଲେ, ଯାହା ଦେଖି ରାକ୍ଷସମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସୂର୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଖଚିତ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅଜୟ ନାୟକ ବାନରମାନଙ୍କୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀର ଦ୍ୱାରା ବିଧ୍ୱସ୍ତ ଓ ବିନ୍ଦୁରିତ ହୋଇଥିବା ବାନରମାନେ, ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ଦାନବମାନେକୁ ବଧ କରନ୍ତି, ସେପରି ଭୂମିରେ ଢଳି ପଡ଼ିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ରୋଷାନ୍ବିତ ହୋଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରର ରଶ୍ମି ପରି ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆଗେଇଲେ। ତେବେ ସମସ୍ତ ବାନର, ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆହତ ଓ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ରକ୍ତରେ ଭିଜି, ବେଦନାରେ ପଳାଇଗଲେ। ତଥାପି ରାମଙ୍କ ପାଇଁ, ସେମାନେ ଜୀବନ ଭୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଗର୍ଜନ କରି, ପ୍ରତିପ୍ରତ୍ୟାଗ କଲେନାହିଁ, ପାଥର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ। ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୃଢ଼ ଥିବା ବାନରବୀରମାନେ ଗଛ, ପାହାଡ଼ ଓ ଶିଳା ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କୁ ବର୍ଷା କଲେ। କିନ୍ତୁ ବିଜୟୀ ଓ ପ୍ରବଳ ରାବଣ, ଏହି ମହା ଜୀବନନାଶକ ବର୍ଷାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କଲେ। ତାପରେ ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱର, ଅଗ୍ନିପରି ତପ୍ତ ଓ ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ସଦୃଶ ତୀର ଦ୍ୱାରା ବାନରମାନଙ୍କ ଅନେକ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଆହତ କଲେ। ଏଠି ଗନ୍ଧମାଦନଙ୍କୁ ଅଠାର ତୀର, ନଳଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ନଉ ତୀର, ମୈନ୍ଦଙ୍କୁ ସାତ ତୀର ଓ ଗଜଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ତୀର ଦେଇ ଆହତ କଲେ। ଜାମ୍ବବାନ୍କୁ ଦଶ ତୀର, ନୀଳଙ୍କୁ ତିରିଶି ତୀର, ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବ, ଋଷଭ, ଅଙ୍ଗଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆହତ କଲେ। ଭୟଙ୍କର, ବରଦାନପ୍ରାପ୍ତ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ବାନରନାୟକମାନେକୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରାଇଦେଲେ। ରୋଷାନ୍ବିତ ଓ ମନ୍ଦ ହୋଇ, ସୂର୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେ ଶୀଘ୍ର ବାଣ ଛାଡ଼ିବାରେ ଲାଗିଲେ। ସେ ବାନରସେନାକୁ ଭୟଙ୍କର ତୀର ବର୍ଷାରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ସେମାନେ ଭୟ, ଅସ୍ଥିରତା ଓ ବିଭ୍ରାନ୍ତିରେ ଏକାଠି ହେଇଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ବାନରମାନେକୁ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ ସେ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଓ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କରି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବାନରସେନାକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ତାହାପରେ ସେ ନିଜ ସେନାକୁ ଛାଡ଼ି, ଦ୍ରୁତ ଚାଳରେ ବାନର ସେନା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ, ଘନ ମେଘ ପରି ତୀର ବର୍ଷା କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ଙ୍କ ତୀର ଦ୍ୱାରା ବାନରମାନେ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ବିନ୍ଦୁରିତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କରିଲେ, ପର୍ବତପରି ଭୂମିରେ ଢଳି ପଡ଼ିଲେ। ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ କେବଳ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦେବଶତ୍ରୁ ଏହି ରାକ୍ଷସ ମାୟାରେ ଲୁଚିଥିବାରୁ, ତାଙ୍କୁ କିମ୍ବା ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରାକ୍ଷସକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।