ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାର୍ଷି ତାଙ୍କ ଅପାର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ରୁତ ଓ ରୂଦ୍ର ଭାବରେ କହିଲେ, "ସେଇ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭସ୍ମରେ ପରିଣତ ହେବେ; ଆଜି କାଳର ଫାନ୍ଦରେ ପଡ଼ି ସେମାନେ ଯମଲୋକକୁ ନେଇଯିବେ।" ଏହି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ସାତଶେ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୃତପା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବେ, କୁକୁର ମାଂସ ଭୋଜନ କରିବେ, ଦୟାହୀନ ଓ ମୁଷ୍ଟିକ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବେ। ସେମାନେ ଅକୃତିଶୀଳ ଓ ବିକୃତ ବଦନ ହେବେ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଅପମାନିତ ହୋଇ ଘୁରିବେ। ଏହି ସହିତ, ମହୋଦୟ ନାମକ ଅପବାଦୀ ଯିଏ ମୋତେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଥିବା ସ୍ଥିତିରେ ଅପବାଦ ଲଗାଇଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଅପବାଦିତ ହୋଇ ନିଷାଦ ଜନ୍ମ ନେବେ, ଜୀବମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାରେ ଲିନ ଓ ଦୟାହୀନ ହେବେ। ମୋତେ ରୋଷ ଲାଗି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଦୁଃଖରେ ରହିବ। ଏପରି କହି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାର୍ଷି ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ଏବେ ଅମୂଳ୍ୟ ବାଲକାଣ୍ଡର ଏକଷଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ପ୍ରଭାବରେ ବାସିଷ୍ଠ ଓ ମହୋଦୟ ଦଳକୁ ଅଧୀନ କରିବା ପରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କହିଲେ, "ଏହା ହେଉଛନ୍ତି ତ୍ରିଶଙ୍କୁ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶଜ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଦାନଶୀଳ, ଯିଏ ମୋ ପାଖକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି। ସେ ଏହି ଦେହରେ ଦେବଲୋକ ଜୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଏବଂ ନିଜ ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ।" "ମୋ ସହ ଏହି ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କର, ମୋର କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ ତୁରନ୍ତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ ଓ ଧର୍ମାନୁସାରେ କହିଲେ, 'ଏହି କୁଶିକ ବଂଶଜ ମହାତ୍ୟାଗୀ ଓ କ୍ରୋଧିଶୀଳ। ସେ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସେ ଅଗ୍ନି ସମାନ ପୂଜ୍ୟ ଓ ଦେବତା ଦ୍ୱାରା ଶାପ ଦେବାର ଶକ୍ତି ରଖନ୍ତି। ତେଣୁ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କର, ଯାହାପରେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ସେ ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।'" ଏପରି କହି ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମୁଖ୍ୟ ଋତ୍ବିଜ୍ ଭାବେ ବସିଲେ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଋତ୍ବିଜ୍ମାନେ ନିୟମ ଓ ବିଧିଅନୁସାରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ହବିନ୍ନୟନ କଲେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଦେବତା ତାଙ୍କ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଆସିଲେ ନାହିଁ। ଏହା ଦେଖି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଯଜ୍ଞ ଛଡ଼ିକୁ ଉଠାଇ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖ, ରାଜା! ମୁଁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ତୁମକୁ ଏହି ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯିବି। ଏହି ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ, ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ କିନ୍ତୁ ମୋ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଅଛି।" ଏପରି କହି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠେଇଦେଲେ। ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଋଷି ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହା ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା କହିଲେ, "ତ୍ରିଶଙ୍କୁ, ପୁଣି ପୃଥିବୀକୁ ଫେର; ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗର ଅର୍ହ ନୁହଁ। ତୁମ ଗୁରୁଙ୍କ ଶାପରେ ତୁମେ ମୂର୍ଖ, ମୁଣ୍ଡ ନିମ୍ନକରି ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼।" ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନିମ୍ନକରି ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼ିଲେ। ସେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ "ମୋତେ ବଞ୍ଚାନ୍ତୁ!" ବୋଲି ଡାକିଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଶୁଣି ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ "ଥମ୍ବ, ଥମ୍ବ!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଜାପତି ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ ଦେଖାଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତେଁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ନବ ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ନୂତନ ତାରାମାଳା ତିଆରି କଲେ। ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ନୂତନ ଇନ୍ଦ୍ର ବା ଦେବତା ତିଆରି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିମ୍ବା ଏହି ଲୋକ ଇନ୍ଦ୍ର ବିନା ହେଉ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ଅସୁର ଭୟଭୀତ ହୋଇ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ନମ୍ର ଭାବେ କହିଲେ, "ଏହି ରାଜା ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ଶାପରେ ପୀଡ଼ିତ; ତେଣୁ ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାର ଅର୍ହ ନୁହଁନ୍ତି।" ଦେବତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଦିଅବାକୁ ଶପଥ କରିଛି; ମୁଁ କଦାପି ମିଥ୍ୟା କହିପାରିବି ନାହିଁ। ତେଣୁ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଚିରକାଳ ରହୁନ୍ତୁ, ଏବଂ ମୋ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ତାରା ଏଠାରେ ଅବିଚଳ ରହୁନ୍ତୁ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକ ରହିବ, ସେମାନେ ଏଠାରେ ରହିବେ। ଦେବତାମାନେ ଯାହା କରିଛନ୍ତି, ତାହା ମଞ୍ଜୁର କର।" ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦେବତା କହିଲେ, "ତଥାସ୍ତୁ! ସମସ୍ତ ତାରା ଏଠାରେ ରହିବେ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।" ତେଣୁ ଆକାଶରେ, ଅଗ୍ନିର ପଥ ବାହାରେ, ସେଇ ତାରାଗୁଡ଼ିକ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନିମ୍ନକରି ଅମର ସମାନ ରହିଲେ, ଏବଂ ସେଇ ତାରାମାଳା ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲା। ଏଭଳି ଭାବେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କଲେ, ଖ୍ୟାତି ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ। ତାପରେ ଋଷି, ଦେବତା ଓ ତପସ୍ବୀମାନେ 'ତଥାସ୍ତୁ' ବୋଲି, ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ ସେମାନେ ଯେଉଁଠାରୁ ଆସିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଫେରିଗଲେ।