ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ତୀରରେ ବିନ୍ଦ୍ୟାସ୍ତ ହୋଇ, ରାକ୍ଷସ ଅତିକାୟ ଭୟରେ କପିଗଲା; ସେ ଏମିତି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ତଳାମାନେ, ଯେପରି ଦ୍ରୂଡ୍ ତ୍ରିପୁରକୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ତୀର ଆঘାତ କରିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅତିକାୟ, ନିଜ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ଚିନ୍ତା କଲେ— “ବହୁତ ଭଲ! ଏହି ତୀର ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ମୋ ଶତ୍ରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ।” ଏପରି ଭାବି, ନିଜ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ରଥର ମଞ୍ଚରେ ଚଡ଼ି, ରଥ ଚଲାଇଲେ। ଏପରି ରାକ୍ଷସମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅତିକାୟ, ପ୍ରଥମେ ତିନି, ପରେ ପାଞ୍ଚ, ତାପରେ ସାତ ତୀର ନେଇ, ତୀରକୁ ଧନୁରେ ଲଗାଇ, ଟାଣି, ଛାଡ଼ିଲେ। ସେ ତୀରଗୁଡିକ ମୃତ୍ୟୁର ଦୂତ ଭଳି, ସୁନାର ପରି ଚମକୁଥିବା ପାଖାରେ ଶୋଭିତ, ରାକ୍ଷସ ମହାରାଜଙ୍କ ଧନୁରୁ ଚାଲି, ଆକାଶକୁ ଆଗ୍ନିମୟ କରିଦେଲା। ତାପରି ରାଘବଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ନିର୍ବିକାର ରହି, ଏହି ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ତୀର ବର୍ଷାକୁ ନିଜ ତୀରରେ କଟିଦେଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ତୀର କଟିଯିବା ଦେଖି, ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ରାଗରେ ଭରିଯାଇ, ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ନେଇଲେ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଯୋଧା, ତୀରକୁ ଧନୁରେ ଲଗାଇ, ତୁରନ୍ତ ଛାଡ଼ି, ସାଉମିତ୍ରିଙ୍କ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଛାତିରେ ଘାୟ କରାଯିବାରୁ, ସାଉମିତ୍ରି ରକ୍ତ ବର୍ଷା କଲେ, ଏକ ଉମ୍ମଦ ହାତୀ ଭଳି ମଦ ଝାଡ଼ିବାରୁ। ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୀରହୀନ ହୋଇ, ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ନେଇ, ଏକ ଶସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ତାପରି ଅଗ୍ନି ଶସ୍ତ୍ର ନିମିତ୍ତରେ ତୀରକୁ ତୟାରି କଲେ; ସେ ତୀର ଧନୁରେ ଅଗ୍ନିମୟ ଭଳି ଜ୍ୱଳିଲା। ଅତିକାୟ, ଅପାର ଶକ୍ତିର ଧାରୀ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶସ୍ତ୍ର ନେଇ, ସୁନାର ଶଳା ଥିବା ତୀରକୁ ଧନୁରେ ଲଗାଇଲେ, ଯାହା ଅଜଗର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦାରୁଣ ଶସ୍ତ୍ର-ଭରିତ ତୀରକୁ ଅତିକାୟଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁ ନିଜ ଦଣ୍ଡ ଛାଡ଼ିଥାଏ। ଅଗ୍ନି ଶସ୍ତ୍ର ଭରିତ ତୀର ଦେଖି, ରାତିର ବିଚରକ ଅତିକାୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର ଭରିତ ଭୟଙ୍କର ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ। ଏହି ଦୁଇ ତୀର ଆକାଶରେ ଏକାପରେ ଏକ ଆଘାତ କଲେ, ଦୁଇ ରାଗୀ ନାଗ ଭଳି ଉତ୍ସାହରେ ଚମକିଲେ। ଏକାପରେ ଏକ ଜ୍ୱଳି, ଦୁଇଁ ତଳକୁ ପଡ଼ିଗଲା। ଅଗ୍ନି ନିର୍ମିତ, ଭସ୍ମ ହୋଇ, ଦୁଇଁ ତୀର ଭୂମିରେ ଚମକୁନାହିଁ; ଉତ୍ସାହରେ ଜ୍ୱଳିଥିଲେ, ତଥାପି ଭୂମିରେ ଚମକିଲେ ନାହିଁ। ତାପରି ରାଗରେ ଅତିକାୟ ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ଶସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ; କିନ୍ତୁ ସାଉମିତ୍ରି, ଶୈଳ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଇନ୍ଦ୍ର ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶସ୍ତ୍ରକୁ କଟିଦେଲେ। ଏହି ଶସ୍ତ୍ର ନିଶ୍ଚିହ୍ନ୍ନ ହେବା ଦେଖି, ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ରାଗରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ନେଇ ଯମ ଶସ୍ତ୍ର ଲଗାଇଲେ। ଏହି ଶସ୍ତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବାୟୁ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶସ୍ତ୍ରକୁ ନିଶ୍ଚିହ୍ନ୍ନ କରିଦେଲେ। ଏହି ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ଉପରେ ତୀର ବର୍ଷା କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଜଳ ବର୍ଷା କରେ। ଏହି ତୀରଗୁଡିକ ଅତିକାୟଙ୍କ ହୀରା ଲଗା ଅଭେଦ୍ୟ କବଚ ଉପରେ ଆଘାତ କରି, ତୀର ଶିରା କଟିଯାଇ, ତଳକୁ ପଡ଼ିଗଲା। ଏହି ତୀର ଅପରାଜିତ ହେବା ଦେଖି, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏକ ହଜାର ତୀର ବର୍ଷା କଲେ। ଏହି ତୀର ବର୍ଷା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବଡ଼ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା ରାକ୍ଷସ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଭେଦ୍ୟ କବଚରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଥିବାରୁ, ମନେ ଅନ୍ଦୋଳିତ ହେଲେ ନାହିଁ। ଅତିକାୟ ଏକ ଅଜଗର ଭଳି ତୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ; ଏହି ତୀର ଦ୍ୱାରା ସାଉମିତ୍ରି ଏକ ଜରୁରି ଅଂଶରେ ଘାୟ ହେଲେ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଶତ୍ରୁ ଦମକ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅଚେତନ ହେଲେ; ପରେ ଶୁଧ୍ଧି ଆସି, ଚାରି ଉତ୍ତମ ତୀର ନେଇ— ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅତିକାୟଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥୀକୁ ଆଘାତ କଲେ; ତୀର ବର୍ଷା କରି ଅତିକାୟଙ୍କ ଧ୍ୱଜକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରି— ସାଉମିତ୍ରି ନିର୍ବିକାର ରହି, ତୀର ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ଏହି ରାକ୍ଷସକୁ ମାରିବା ପାଇଁ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ। କିନ୍ତୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହାକୁ କ୍ଷତି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତାପରି ନିକଟକୁ ଆସି, ବାୟୁ ଏହିପରି କହିଲେ— “ଏଠି ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆ ଵର ଅଛି ଏବଂ ଅଭେଦ୍ୟ କବଚରେ ଢାକି ଅଛି; ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହିଁକୁ ବିଦ୍ଧ କର, ଏହିପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ। କବଚ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଏହିଁ ଅପରାଜିତ।” ବାୟୁଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ଶୈଳ୍ୟ ଧାରୀ ସାଉମିତ୍ରି ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତୀର ନେଇ, ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଉପରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ସାଉମିତ୍ରି ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶସ୍ତ୍ରକୁ ପାଖା ଥିବା ତୀରରେ ଲଗାଇବା ସମୟରେ, ଦିଶା, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମହାଗ୍ରହ, ଆକାଶ ଓ ଭୂମି ସମସ୍ତେ କମ୍ପିଉଠିଲେ। ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଯମଙ୍କ ଦୂତ ଭଳି ତୀରକୁ, ସାଉମିତ୍ରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତ୍ରୁର ପୁଅ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଏହି ତୀର, ଦ୍ରୁତ ହାରରେ, ଭୟଙ୍କର ବାୟୁ ଭଳି ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ଗରୁଡ଼ ପାଖାରେ ଶୋଭିତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତିକାୟ ଦେଖିଲେ। ଏହି ତୀର ଅଚିନ୍ହା ଭଳି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଅତିକାୟ ଅନେକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଏହି ତୀର, ଗରୁଡ଼ର ଶୀଘ୍ରତାରେ, ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କ ଦିଗରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲା। ଏହି ତୀର ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ମୃତ୍ୟୁ ଅଗ୍ନି ଭଳି ଜ୍ୱଳି, ଅତିକାୟ ଭୟହୀନ ହୋଇ, ବିଶାଳ ଶସ୍ତ୍ର, ତର୍ଜନୀ, ଗଦା, କୁଟାର, ଶୁଳ, ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ। ସମସ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର ଅପରାଜିତ ହୋଇ, ଏହି ତୀର, ଅଗ୍ନିମୟ ଭଳି, ଅତିକାୟଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଧରି, କଟିଦେଲା। ସେ ମୁଣ୍ଡ, ମୁକୁଟ ଓ କବଚ ସହିତ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ତୀରରେ ଭାଙ୍ଗି, ହିମବତ୍ ପର୍ବତର ଶିଖର ଭଳି ତଳକୁ ପଡ଼ିଗଲା। ଅତିକାୟ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କ ପୋଷାକ ଓ ଭୂଷଣ ବିକିରିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଅବଶିଷ୍ଟ ରାତିର ବିଚରକ ଭୟରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ମୁହଁ ନମିଗଲା, ଦୁଃଖିତ ଓ ତୀର ଆଘାତରେ ଶ୍ରମିତ, ଅନେକ ଜଣେ ଏକାସାଥିରେ ଉଚ୍ଚ୍ୱାସ କରି, ଦୁଃଖରେ ହାହାକାର କଲେ।