ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅତିକାୟ ତାଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଇଥିଲେ। ସେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶତଶତ ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କୁ ଜିତିଛନ୍ତି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରକୁ ବାଣରେ ଅଟକାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଜଳର ଦେବତା ବରୁଣଙ୍କ ପାଶକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଛେଇଥିଲେ। ଏହି ଅତିକାୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ରାବଣଙ୍କ ଜ୍ଞାନୀ ପୁତ୍ର, ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ଅଭିମାନକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଇଥିଲେ। ତେଣୁ, ହେ ମହାପୁରୁଷ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଚେଷ୍ଟା କର; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ତାଙ୍କର ବାଣରେ ବାନର ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିନାହାନ୍ତି। ଏପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅତିକାୟ ବାନର ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କ ବାଣ ଧରି, ବାରମ୍ବାର ଧ୍ୱନି କରିଲେ। ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିରେ, ରଥ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଏହି ବୀର ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅଟୁଟ ବନବାସୀ ନାୟକମାନେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ। କୁମୁଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ମୈନ୍ଦ, ନୀଳ ଓ ଶରଭ—ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ା ନେଇ ଅତିକାୟ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଅତିକାୟ, ଶସ୍ତ୍ରଚାଳନରେ ପ୍ରବୀଣ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ବାଣରେ ସେମାନଙ୍କର ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼କୁ କାଟିଦେଲେ। ଏହି ଦୃଢ଼ ଦେହୀ ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କୁ ଲୋହା ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ବାଣରେ ଆঘାତ କଲେ। ଅତିକାୟଙ୍କ ବାଣବର୍ଷାରେ ଆକ୍ରନ୍ତ, ଆହତ ଓ ପ୍ରସ୍ଥାନ୍ତ ବାନରମାନେ ତାଙ୍କୁ ରୋକିପାରିଲେନି। ବୀର ବାନରମାନଙ୍କ ସେନା ଏହି ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଏମିତି ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ଯେପରି ଏକ ଯୁବ ଦୁଷ୍ଟ ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ହରିଣମାନେ ଆତଙ୍କିତ ହୁଅନ୍ତି। ରାକ୍ଷସ ରାଜା ମାଧ୍ୟରେ, ଯେଉଁ ବାନରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁନଥିଲେ, ସେମାନେ ବଧ ହେଲେ; ତାପରେ ଅତିକାୟ ଉଛଳି ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ବାଣ ଧରି ଆସି, ଗର୍ବିତ ଭାବରେ କହିଲେ—"ମୁଁ ରଥ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ବାଣ ଧରିଛି, ସାଧାରଣ ବୀରଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରେନି; ଯେଉଁଠାରେ ଶକ୍ତି ଓ ଧୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଅଛି, ସେ ଆଜି ଏଠାରେ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁ।" ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁସଂହାରୀ ସଉମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ସେ ଅସହ୍ୟ ହୋଇ, ବାଣ ଧରି କ୍ଷୁଦ୍ର ହାସ୍ୟ କଲେ। ସଉମିତ୍ରି କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ପାତ୍ତି ହୋଇ, ତୀର ଧରି, ଅତିକାୟ ସମ୍ମୁଖରେ ବୃହତ୍ ବାଣ ତଣିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ବାଣ ଧନୁର ଧ୍ୱନି ଭୂମି, ଆକାଶ, ସମୁଦ୍ର ଓ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ପୂରଣ କଲା; ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ରାତିରେ ଚଳିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲା। ସଉମିତ୍ରିଙ୍କ ଧନୁର ଭୟଙ୍କର ତଣା ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାକ୍ଷସ ରାଜପୁତ୍ର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ଏହିପରେ ଅତିକାୟ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉଦୟ ଦେଖି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଧରି ଏହି କଥା କହିଲେ—"ହେ ସଉମିତ୍ରି, ତୁମେ କେବଳ ଏକ ଶିଶୁ, ପ୍ରଭାବରେ ଅନଭିଜ୍ଞ; ଯାଉ, ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ କାହିଁକି ଚାହୁଁଛ? ମୁଁ ଯେମିତି କାଳ ସେମିତି।" "ମୋ ବାହୁ ତଳରୁ ଛୁଟିଥିବା ବାଣ ଶକ୍ତିକୁ ହିମବତ, ଆକାଶ କିମ୍ବା ଭୂମି ମଧ୍ୟ ସହିପାରିବେନି। ତୁମେ ଶାନ୍ତ ଥିବା କାଳାଗ୍ନିକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ; ବାଣ ତଳେ ତୁମ ଜୀବନ ହାରିବା ପୂର୍ବରୁ ଧନୁ ରଖି ଫେରିଯାଅ। କିମ୍ବା ଯଦି ଅଡ଼ିଗଲା ନାହଁ, ଏଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରୁହ, ତୁମ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କର, ଏବଂ ଯମଲୋକକୁ ଯାଅ।" "ମୋ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଅଭିମାନ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା, ଦେବତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ସମ, ତାପିତ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ। ଏହି ବାଣ ସର୍ପ ସମ, ତୁମ ରକ୍ତ ପିଉଥିବା, ଯେପରି ରୁଷ୍ଟ ସିଂହ ନାଗରାଜଙ୍କ ରକ୍ତ ପିଉଥାଏ।" ଏମିତି କ୍ରୋଧରେ କହି, ସେ ବାଣ ଧନୁରେ ଧରିଲେ। ଅତିକାୟଙ୍କ ଏହି କ୍ରୋଧିତ, ଗର୍ବିତ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଦୃଢ଼ ଧୃତିଶାଳୀ ରାଜପୁତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ଗମ୍ଭୀର କଥା କହିଲେ—"କେବଳ କଥାରେ କେହି ବଡ଼ ନୁହେଁ, ଗର୍ବ କଥାରେ ମହାନ ହୁଏନାହିଁ; ମୁଁ ଏଠାରେ ଧନୁଧାରୀ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ତୁମେ ତୁମ ଶକ୍ତି ଦେଖା, ଦୁଷ୍ଟ।" "କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଜକୁ ପ୍ରମାଣ କର, କଥାରେ ନୁହେଁ; ଧୃଢ଼ସଙ୍କଳ୍ପ ବୀରକୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଧନୁ ନେଇ ତୁମ ରଥ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ବାଣ କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ରରେ ଏବେ ତୁମ ଶୌର୍ୟ ଦେଖା।" "ତାପରେ ମୁଁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ତୁମ ମୁଣ୍ଡକୁ ଛିନ୍ନ କରିଦେବି, ଯେପରି ବାୟୁ ପକ୍କ ତାଡ଼ ଫଳକୁ ଶିଖରୁ ଖସାଏ। ଆଜି ମୋର ତାପିତ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ତୁମ ଦେହରୁ ଝରୁଥିବା ରକ୍ତ ପିଉଥିବା।" "ମୋତେ ଶିଶୁ ଭାବି ଅବହେଳା କରନି; ଯୁବକ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ। ଏକ ଶିଶୁ ବିଷ୍ଣୁ ତିନି ପଦେ ତିନି ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏହି ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଓ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ଅତିକାୟ ବିପ୍ରଚଣ୍ଡ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ବାଣ ଉଠାଇଲେ। ତାପରେ ବିଦ୍ୟାଧର, ଭୂତ, ଦେବ, ଦାନବ, ମହାମୁନି ଓ ପ୍ରଭଳ ପିଶାଚମାନେ ସେହି ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ଏହିପରେ ଅତିକାୟ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ବାଣ ଧରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ଆକାଶ ଅନ୍ତରିତ ହେଉଛି। ସେହି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ, ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ସମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶତ୍ରୁସଂହାରୀ, ଚନ୍ଦ୍ରାନ୍ତ ବାଣରେ କାଟିଦେଲେ। ତାଙ୍କ ବାଣ କାଟିଯିବା ଦେଖି, ଯେପରି ମୁଣ୍ଡ କାଟା ସର୍ପ, ଅତିକାୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ପାଞ୍ଚଟି ଅଧିକ ବାଣ ଧରିଲେ। ସେହି ରାତିର ଚରା ରାକ୍ଷସ ଏହି ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭାରତଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ନିଜ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଆଗରୁ କାଟିଦେଲେ। ଏହି ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଇ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶତ୍ରୁସଂହାରୀ, ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଧରିଲେ। ସେ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ତଣା ଧନୁରେ ଏହି ବାଣକୁ ଧରି, ରାକ୍ଷସମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଅତିକାୟଙ୍କ ଲଲାଟରେ ଆଘାତ କଲେ, ନିଜ ଶୌର୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ। ସେହି ବାଣ, ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଲଲାଟରେ ବେସିଯାଇ, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଗଲା, ଯେପରି ପାହାଡ଼ ଉପରେ ନାଗରାଜ ରହିଛି।